Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Haczowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Haczowie
Distinctive emblem for cultural property.svg 3ZN z 15 listopada 1948
Ilustracja
Drewniany kościół w Haczowie
Państwo  Polska
Miejscowość Haczów
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Wniebowzięcia NMP w Haczowie
Wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Kościół Wniebowzięcia NMP w Haczowie
Kościół Wniebowzięcia NMP w Haczowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Wniebowzięcia NMP w Haczowie
Kościół Wniebowzięcia NMP w Haczowie
Ziemia49°40′13,20″N 21°53′24,55″E/49,670333 21,890153
Drewniane kościoły południowej Małopolskia
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Haczow - kosciol.jpg
Kraj  Polska
Typ kulturowe
Spełniane kryterium III, IV
Numer ref. 1053
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2003
na 27. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Michała Archaniołapóźnogotycki drewniany kościół usytuowany w miejscowości Haczów pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła, znajdujący się wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski i Podkarpacia na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Kościół w Haczowie jest największym gotyckim drewnianym kościołem w Europie i jednocześnie jednym z najstarszych kościołów drewnianych konstrukcji zrębowej w Polsce.

Jest to drewniany gotycki kościół o konstrukcji zrębowej, wzniesiony po 1459 roku[1], rozbudowany w 1624 r. (budowa 25 metrowej wieży izbicowej niezależnej od kościoła, wieżyczki na sygnaturkę, sobót, wykonanie kolistych otworów okiennych w nawie, budowa ziemnego wału obronnego), i w latach 1784-1789 (m.in. powiększenie zakrystii, budowa nowych sobót). Wnętrze zdobi unikatowa polichromia figuralna z 1494 (najprawdopodobniej najstarsza polichromia tego typu w Europie, stanowi też największy XV-wieczny zbiór malowideł figuralnych w Polsce), oraz późniejsza z ok. 1864 roku. W roku 1999 została ukończona konserwacja gotyckich desek stropowych prowadzona przez mgr Barbarę Czajkowską-Palusińską i mgr. Sławomira Stępnia, a w roku 2000 ukończono aranżację konserwatorską stropu w nawie Kościoła według projektu prof. Gadomskiego i dr. Korneckiego. Bardzo cenne w kościele są też:

  • barokowy ołtarz główny z końca XVII wieku,
  • nastawy ołtarzowe, sprzęty z XVII-XVIII wieku,
  • gotyckie rzeźby z XV wieku, w tym najcenniejsza pietà z 1400 roku,
  • malowane krzyże konsekracyjne z I poł. XV wieku,
  • kamienna chrzcielnica z XVI wieku,
  • gotyckie portale, szczególnie jeden z misternymi okuciami drzwi,

W 2003 został umieszczony wraz z kościołami w Binarowej, Bliznem, Dębnie, Lipnicy Murowanej i Sękowej na liście światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO. Jest także jednym z najważniejszych obiektów szlaku architektury drewnianej województwa podkarpackiego (Trasa I – Krośnieńsko-Brzozowska). W czerwcu 2006 rozpoczęła się wymiana gontów dachowych świątyni, których całkowita powierzchnia wynosi 1,5 ha. Koszt wymiany gontów oszacowano na ponad 100 tysięcy euro.

Kościół znalazł się na wizerunku monet: 2- i 20-złotowych wyemitowanych przez Narodowy Bank Polski 13 września 2006.

W kościele znajduje się cudowna figurka Matki Boskiej Bolesnej. Według legend ta pochodząca z ok. 1400 r. gotycka pietà „przyszła wodą” rzeki Wisłok (zapewne w czasie powodzi) i zatrzymała się pod starym drewnianym haczowskim kościołem. Mieszkańcy umieścili figurkę w nowej świątyni, a w zamian za to otrzymali Boską opiekę[2].

Uzasadnienie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – najstarszy, największy i najlepiej zachowany gotycki kościół drewniany konstrukcji zrębowej w Europie, praktycznie nie zmieniony pod względem konstrukcyjnym, z bogatym wystrojem malarskim i rzeźbiarskim; czytelne nawarstwienia form architektonicznych i dekoracyjnych od XV do XIX w.

Wnętrze kościoła

Parafia[edytuj]

Proboszczowie haczowscy[edytuj]

Od 1388 r. przetrwały imiona pierwszych proboszczów, w formie podpisów na aktach np.; Jan, Jakub, Klemens i dwaj Mikołaje. Od 1448 do 1631 znajduje się przerwa w aktach haczowskich. Potem zapisani są księża: Stepkowie, Mikołaj Foltowicz (1666-1694), Prajsnarski, Szajnowski, Hejnarowicz, Szubrowski, Szlączkiewicz i Bieniaszkiewicz, Staniszewski, Gołek, Dekański, Konieczko, Łątowski, Stokowski, Giebułtowski, Lechowicz, Bielecki, Jeśliński, Szymański. W latach 1845-1890, proboszczem w Haczowie był ks. Gerard Lech[3], po nim do roku 1933, ks. Józef Foryś i ks. Tęcza, a od r. 1934, ks. Sł. Boży Marcin Tomaka – budowniczy nowego kościoła, męczennik Dachau.

Przypisy

  1. Piotr Łopatkiewicz, Drewniany kościół Św. Doroty w Trzcinicy, Trzcinica 2013 s.19
  2. Zabytkowy kościół haczowski (pol.). [dostęp 2011-10-18].
  3. Proboszcz ten oddał szczególne zasługi władzom austriackim w okresie tzw. rzezi galicyjskiej Zdarzyło się, że w jego parafii pojawił się prowadzący wśród ludu patriotyczną propagandę poeta Julian Goslar. Wierząc w patriotyzm kleru, wstąpił do księdza. Przeliczył się jednak okrutnie, bo proboszcz przywołał chłopów, którzy uwięzili Goslara. Zbitego cepami zawieziono go do Sanoka, a następnie osadzono w austriackiej twierdzy w Spielbergu. Za swój nikczemny czyn proboszcz Lech otrzymał cesarskie odznaczenie. [w:] „Przemyślanin” Nr 41. Artur Ceduła 13 listopada 2007.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]