Kościół Wszystkich Świętych w Bliznem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół Wszystkich Świętych
w Bliznem
Distinctive emblem for cultural property.svg A-62 z dnia 27.11.1952[1]
Ilustracja
Elewacja frontowa
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Blizne
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Wszystkich Świętych
Wezwanie Wszystkich Świętych
Położenie na mapie gminy Jasienica Rosielna
Mapa lokalizacyjna gminy Jasienica Rosielna
Blizne, kościół drewniany
Blizne, kościół drewniany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Blizne, kościół drewniany
Blizne, kościół drewniany
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Blizne, kościół drewniany
Blizne, kościół drewniany
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu brzozowskiego
Blizne, kościół drewniany
Blizne, kościół drewniany
Ziemia49°45′02,4″N 21°58′34,6″E/49,750667 21,976278
Drewniane kościoły południowej Małopolski[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Wnętrze
Państwo  Polska
Typ kulturowy
Spełniane kryterium III, IV
Numer ref. 1053
Region[b] Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2003
na 27. sesji

Kościół pw. Wszystkich Świętych – gotycki, drewniany kościół znajdujący się we wsi Blizne, zbudowany przed 1470.

Kościół w Bliznem jest jednym z najcenniejszych obiektów drewnianej architektury sakralnej w Polsce, jako jeden z najcenniejszych drewnianych kościołów znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa podkarpackiego (Trasa I - Krośnieńsko-Brzozowska).

W 2003 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Unikatowy zespół kościelno-plebański usytuowany jest na pagórku otoczonym starodrzewem. Drewniany kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych o charakterze obronnym, w stylu gotyckim, powstał zapewne przed 1470, ponieważ najwcześniejsza pewna wzmianka o jego istnieniu pochodzi z 1470. W 1549 ściany kościoła ozdobiono bogatą polichromią ornamentalno-figuralną. Kolejne następne warstwy polichromii nakładano w 1649 i około 1700 w stylach charakterystycznych poszczególnym okresom. W I poł. XVII w. dobudowano do kościoła wieżę. Poważny remont obiektu przeprowadzono w 1811. Rozebrano okalające świątynię soboty, oszalowano gontem ściany zewnętrzne, dobudowano do nawy kruchtę. Pod koniec XIX zamalowano istniejącą polichromię. W latach 1964–1974 obiekt został gruntownie odrestaurowany. Konserwację ołtarzy i drewnianej chrzcielnicy przeprowadzono w latach 1992–96, a polichromii w latach 2000–2001. W 2006 wymieniono gonty, których powierzchnia całkowita wynosi 1,5 ha[3].

Architektura i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Kościół zbudowany jest na zrąb z jodłowych bali, na kamiennym podmurowaniu. Zastosowano w nim pierwotnie, charakterystyczny dla średniowiecznego ciesielstwa małopolskiego, system więźbowo-zaskrzynieniowo-zaczepowy. To budowla orientowana, składająca się z jednoprzestrzennej nawy na rzucie zbliżonym do kwadratu i węższym zamkniętym trójbocznie prostokątnym prezbiterium. Od zachodu przylega do nawy wieża konstrukcji słupowo-ramowej z pochyłymi ścianami i nadwieszoną izbicą ozdobioną wyciętą koronką, zwieńczoną baniastym hełmem z latarnią . Do prezbiterium przylega od północy zakrystia, a do nawy od południa kruchta[3].

We wnętrzu strop płaski, w nawie z zakrzywieniami. Wnętrze zdobi cenny zespół malowideł ściennych. Są to odkryte fragmenty polichromii z lat 1549, 1649 i 1700. Malowidła zostały zakonserwowane w latach 2000–2001 przez Barbarę Czajkowską-Palusińską, Lecha Kitlińskiego i Sławomira Stępnia[3].

W wyposażeniu kościoła wyróżniają się:

  • ołtarz główny z 1700 z obrazem Adoracji Matki Boskiej z połowy XVII w.,
  • dwa późnobarokowe ołtarze boczne z XVII wieku (lewy z rzeźbą Madonny z lat 1515–20 - pozostałość późnogotyckiego tryptyku),
  • późnorenesansowa ambona z 1604,
  • drewniana chrzcielnica z I poł. XVIII w.,
  • belka tęczowa z barokową Grupą Pasji[3][4].

Wnętrze oświetlają okna umieszczone wyłącznie po stronie południowej. W prezbiterium mają wykrój oślego grzbietu charakterystycznego dla późnego gotyku[4].

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Teren kościoła otoczony jest drewnianym ogrodzeniem z murowanymi kapliczkami z XIX w. Obok znajduje się zespół drewnianych zabudowań plebańskich: wikarówka sprzed 1699 stanowiąca muzeum parafialne, lamus i organistówka[3][4].

W 2003 cały obiekt wraz z kościołem w Haczowie i czterema innymi drewnianymi kościołami Małopolski został zapisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Uzasadnienie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO - doskonale zachowana substancja architektoniczna, niezwykle bogate wyposażenie ruchome, unikatowy zespół malowideł ściennych o wybitnych walorach artystycznych oraz unikalne otoczenie - m.in. zespół XIX w. zabudowań plebańskich[3].

Kościół znalazł się na wizerunku monet: 2- i 20-złotowych wyemitowanych przez Narodowy Bank Polski 13 września 2006[3].

Kult Matki Bożej[edytuj | edytuj kod]

Kościół stanowi lokalne sanktuarium ze względu na znajdującą się w bocznym ołtarzu figurę Matki Bożej Pełnej Łaski (Najświętsza Maryja Panna ze sceny zwiastowania) otoczoną kultem przez wiernych[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 2018-09-30. [dostęp 2019-05-16].
  2. Wooden Churches of Southern Małopolska (ang.). [dostęp 2014-04-23].
  3. a b c d e f g Krzysztof Zieliński: Leksykon drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego. PRO CARPATHIA, Rzeszów 2015, s. 21-23. ISBN 978-83-61577-68-3.
  4. a b c d Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda: Kościoły drewniane Karpat i Podkarpacia. Wydawnictwo Rewasz, Pruszków 2001, s. 176, 177. ISBN 83-85557-88-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]