Micheil Saakaszwili

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Micheil Saakaszwili
მიხეილ სააკაშვილი
Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Congress Warsaw (632).jpg
Data i miejsce urodzenia 21 grudnia 1967
Tbilisi
Gruzja Prezydent Gruzji
Przynależność polityczna Zjednoczony Ruch Narodowy
Okres urzędowania od 20 stycznia 2008
do 17 listopada 2013
Poprzednik Nino Burdżanadze (p.o.)
Następca Giorgi Margwelaszwili
Gruzja Prezydent Gruzji
Przynależność polityczna Zjednoczony Ruch Narodowy
Okres urzędowania od 25 stycznia 2004
do 25 listopada 2007
Poprzednik Nino Burdżanadze (p.o.)
Następca Nino Burdżanadze (p.o.)
Mikheil Saakashvili Signature.svg
Odznaczenia
Order Honoru (Armenia) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Medal 10 lat Astany (Kazachstan) Krzyż Uznania (Łotwa) Łańcuch Orderu Pro Merito Melitensi Order Republiki (Mołdawia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Order Republiki Serbii II stopnia
Micheil Saakaszwili i Lech Kaczyński, 2006
Saakaszwili podczas spotkania
z Johnem Kerrym, 2013

Micheil[1] Saakaszwili, gruz. მიხეილ სააკაშვილი (ur. 21 grudnia 1967 w Tbilisi) – gruziński i ukraiński polityk i adwokat , prezydent Gruzji od 25 stycznia 2004 do 25 listopada 2007 oraz ponownie od 20 stycznia 2008 do 17 listopada 2013. Od 2015 posiada także obywatelstwo ukraińskie[2]. Od 15 sierpnia 2014 poszukiwany międzynarodowym listem gończym.


Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Jest absolwentem Uniwersytetu Kijowskiego (1992), następnie ukończył prawo na Uniwersytecie Columbia. Odbył krótką praktykę w firmie adwokackiej Patterson, Belknap, Webb & Tyler.

W 1995 powrócił do Gruzji i przy poparciu Zuraba Żwanii, wstąpił do popierającego Edwarda Szewardnadze Związku Obywatelskiego. W 1998 został przewodniczącym klubu poselskiego Związku Obywatelskiego. W 2000 z nadania prezydenta Szewardnadze został ministrem sprawiedliwości. Z funkcji tej zrezygnował w 2001, kiedy wystąpił również ze Związku Obywatelskiego. Przeszedł do opozycji i założył własną partię Zjednoczony Ruch Narodowy, która wygrała wybory samorządowe w Tbilisi w 2002. Pełnił funkcję przewodniczącego rady miasta.

W listopadzie 2003 wraz z Zurabem Żwanią i Nino Burdżanadze przewodził tzw. rewolucji róż, która doprowadziła 23 listopada 2003 do bezkrwawego obalenia prezydenta Eduarda Szewardnadze. W kolejnych wyborach prezydenckich w styczniu 2004 zwyciężył Saakaszwili, uzyskując ponad 96% głosów.


Demonstracje i przedterminowe wybory[edytuj | edytuj kod]

W ciągu prezydentury przeciwnicy zarzucali mu dążenie do wprowadzenia rządów autorytarnych i przypisywali odpowiedzialność za wszechobecną korupcję i spadek poziomu życia Gruzinów.

2 listopada 2007 w centrum Tbilisi rozpoczęły się masowe demonstracje opozycji. Liczbę demonstrujących oszacowano na 50 tysięcy. 7 listopada Saakaszwili wydał polecenie rozpędzenia demonstrujących, w rezultacie czego ponad 500 osób przewieziono do szpitali[3][4]. Tego samego dnia wprowadził stan wyjątkowy, a Siły specjalne Gruzji zajęły biuro stacji telewizyjnej Imedi, należącej do opozycjonisty Badri Patarkacyszwili. Imedi zmuszono do zaprzestania emiscji programu. Po rozpędzeniu demonstracji Saakaszwili ustąpił z urzędu prezydenckiego i ogłosił zgodnie z żądaniami opozycji przedterminowe wybory prezydenckie. W I turze wyborów prezydenckich, która odbyła się 5 stycznia 2008 Saakaszwili zdobył 52,8% głosów spośród 59 % głosujących, czym zapewnił sobie reelekcję. Drugi wynik (27%) uzyskał kandydat opozycji Lewan Gaczecziladze. 20 stycznia 2008 formalnie objął po raz drugi urząd prezydenta. Postrzegany był jako polityk silnie prozachodni i deklarował, że jego celem jest członkostwo Gruzji w NATO.

Przegrana partii Saakaszwili w wyborach parlamentarnych 2012[edytuj | edytuj kod]

W wyborach parlamentarnych, które odbyły się 1 października 2012 roku zwyciężył opozycyjny blok Gruzińskie Marzenie-Demokratyczna Gruzja. Saakaszwili przyznał, że jego partia Zjednoczony Ruch Narodowy przegrała i oświadczył, że przechodzi ona do opozycji.

2 października lider Demokratycznej Gruzji Bidzin Iwaniszwili oświadczył, iż uznaje za niezbędne wznowienie śledztwa w sprawie śmierci premiera Gruzji Zuraba Żwanii (według jednej z wersji śledztwa miał się do niej przyczynić Saakaszwili)[5]

Wkrótce po wyborach pojawiły się doniesienia o tym, że w obawie przed konsekwencjami karnymi Gruzję opuszczają współpracownicy Saakaszwilego i inni urzędnicy państwowi, między innymi minister sprawiedliwości Zuram Adeiszwili, zastępca ministra obrony Data Ahalaja, były minister obrony Dawid Kezeraszwili i były szef Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Baczo Ahałaja. Polityk opozycji Iraklij Ałasania powiedzial, że spod ziemi wyciągnie urzędników, którzy popełnili przestępstwa, jeśli teraz spróbują uciec i że nie unikną sądu[6][7].

Emigracja[edytuj | edytuj kod]

Nie doczekawszy zakończenia kadencji prezydenckiej w październiku 2013 roku, Saakaszwili wyjechał do Brukseli. W grudniu wykładał w amerykańskiej Szkole Prawa i Dyplomacji przy Tufts University, tematem była europejska państwowość[8].

Sprawy sądowe i list gończy[edytuj | edytuj kod]

W marcu 2014 został wezwany do Głównej Prokuratury Gruzji w celu złożenia zeznań w sprawie ułaskawienia przez niego w roku 2008 czterech wysokich urzędników departamentu konstytucyjnego bezpieczeństwa MSW Gruzji, osądzonych w procesie w związku z zabójstwem w styczniu 2006 urzędnika bankowego Sandro Girgwliani, a także w sprawie bezprawnych działań wobec znajomego Saakaszwilego, Lewana Buchaidze. Miał być również świadkiem w 9 innych sprawach sądowych.

28 lipca 2014 Saakaszwili został obwiniony o przekroczenie uprawnień podczas rozgromienia akcji opozycjonistów w listopadzie 2007 roku, o likwidację telewizyjnej spółki "Imedi" oraz zajęcia mienia jej założyciela Badri Patarkacyszwili. Saakaszwili, znajdujący się w momencie postawienia oskarżenia w USA, oświadczył, że "nie stawi się na przesłuchanie w Prokuraturze Głównej i nie ma zamiaru współpracować z organami śledczymi". 1 sierpnia 2014 roku sąd w Tbilisi spełnił żądanie Prokuratury Głównej, wydając zaocznie nakaz aresztowania Saakaszwilego[9].

13 sierpnia 2014 roku został oskarżony o przywłaszczenie środków budżetowych[10].

15 sierpnia 2014 prokuratura wydała za nim międzynarodowy list gończy[11].

Saakaszwili na Ukrainie[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu kadencji zaangażował się w sprawy ukraińskie. Przemawiał na Euromajdanie. 17 lutego 2015 władze Ukrainy odmówiły prokuraturze Gruzji ekstradycji Saakaszwili i byłego ministra sprawiedliwości Gruzji Zuraba Adeiszwili. 13 lutego 2015 Saakaszwili został mianowany przewodniczącym Międzynarodowej Doradczej Rady Reform - ciała konsultacyjnego przy ukraińskim prezydencie[12]. 29 maja 2015 otrzymał ukraińskie obywatelstwo[2]. Następnego dnia został mianowany Przewodniczącym Odeskiej Obwodowej Administracji Państwowej[13].

Liderka i była rzeczniczka partii Ruch Demokratyczny - Jedna Gruzja, jedna z przywódców rewolucji róż, Nino Burdżanadze oświadczyła Osobiście ja i wielu Gruzinów odebraliśmy te działania (prezydenta Ukrainy Pietra Poroszenko) po prostu jak policzek wymierzony i władzom Gruzji, i narodowi gruzińskiemu, gdyż tego nie można nazwać przyjaźnią, gdy w Gruzji jest poszukiwany, oskarżany, a tu mianują go wysokim urzędnikiem i jeszcze podają jako wzór czy też ojca demokracji[14].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

3 marca 2008 prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński odznaczył go Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP za „wybitne zasługi w rozwijaniu współpracy między Rzecząpospolitą Polską a Gruzją”[15].

21 kwietnia 2010 otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Columbia[16].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Micheil Saakaszwili poślubił urodzoną w Holandii Sandrę Roelofs, którą poznał w 1993. Para ma dwóch synów: Eduarda (ur. 21 lipca 1995) i Nikoloza (ur. 19 grudnia 2005)[17].

W czerwcu 2011 syn Saakaszwilego pobił rekord świata w szybkości pisania na iPadzie[18][19]

10 września 2013 roku 45-letni Saakaszwili zdobył szczyt Kazbek, 5047 m [176], stając się drugim prezydentem-alpinistą krajów byłego ZSRR, po kazachskim prezydencie Nazarbajewie.[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. czasem używa się rosyjskiej formy imienia: Michaił
  2. 2,0 2,1 Указ Президента України від 29 травня 2015 року № 301/2015 «Про прийняття до громадянства України Саакашвілі М. як особи, прийняття якої до громадянства України становить державний інтерес для України» (ukr.). president.gov.ua, 2015-05-29. [dostęp 2015-05-30].
  3. ходе событий в Тбилиси пострадали более 500 человек lenta.ru
  4. Troops enforce Georgia emergency news.bbc.com
  5. Следствие по делу гибели Зураба Жвания будет продолжено aspny.ge
  6. Соратники Саакашвили спешно покидают Грузию izvestia.ru
  7. СМИ: Представители правительства Грузии покидают страну regnum
  8. [http://dfwatch.net/saakashvili-to-teach-governance-at-tufts-university-21703-2517 Saakashvili to teach governance at Tufts University]
  9. СМИ: суд Тбилиси заочно арестовал экс-президента Грузии Саакашвили (ros.). mail.ru. [dostęp 2015-07-11].
  10. of the Chief Prosecutor Filed Charges Against M. Saakashvili and T. Janashia over the Embezzlement of GEL 8 837 461 Public Funds http://pog.gov.ge
  11. Court in Georgia orders arrest of ex-president Saakashvili reuters.com
  12. Міхеїл Саакашвілі призначений Головою Дорадчої міжнародної ради реформ (ukr.). president.gov.ua, 2015-02-13. [dostęp 2015-05-30].
  13. Указ Президента України від 30 травня 2015 року № 304/2015 «Про призначення М.Саакашвілі головою Одеської обласної державної адміністрації» (ukr.). president.gov.ua, 2015-05-30. [dostęp 2015-05-30].
  14. Бурджанадзе: назначение Саакашвили будет дорого стоить Украине (ros.). mail.ru, 2015-07-11. [dostęp 2015-07-11].
  15. M.P. z 2008 r. Nr 71, poz. 644
  16. Saakaszwili amerykańskim doktorem honoris causa. [dostęp 23.04.2010].
  17. მიხეილ სააკაშვილი: თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია (gruz.) (Mikheil Saakashvili: Asset Declaration, May 14, 2011), Institute for Development of Freedom of Information. [dostęp 2013-03-15].
  18. Syn prezydenta Gruzji trafił do Księgi rekordów Guinnessa. [dostęp 2013-03-15].
  19. Syn prezydenta – najszybszy iPadowiec świata. [dostęp 2013-03-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]