Most św. Macieja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Most św. Macieja
Ilustracja
Poprzednie nazwy Matthias Brücke
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Podstawowe dane
Przeszkoda Kanał Jazu Macieja
Długość 15,75 m
Szerokość:
• całkowita
• jezdni
• chodników

7,5 m
3,5 m
2 x 2 m
Liczba przęseł 1
Rozpiętość przęseł 15,15
Data budowy 1880
Data odbudowy 1967
Data remontu 2007
Plan
Plan okolic mostu
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Most św. Macieja
Most św. Macieja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Most św. Macieja
Most św. Macieja
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Most św. Macieja
Most św. Macieja
Ziemia51°06′52″N 17°02′12″E/51,114444 17,036667

Most św. Macieja (Matthias Brücke[1]) – most położony we Wrocławiu, łączący wyspę Tamka (inaczej: Wyspę Świętego Macieja) ze Starym Miastem. Jest to jedyne stałe połączenie z lądem dla tej wyspy. Most stanowi przeprawę nad rzeką Odrą, a dokładniej nad jej ramieniem bocznym nazywanym Kanałem Jazu Macieja, przepływającym na południe od wyspy[nota 1].

Pierwszy most w tym miejscu był mostem drewnianym. Jego powstanie wiązało się z budową i funkcjonowaniem w tym miejscu młynów wodnych. Pierwszy młyn zlokalizowany był na wyspie – młyn św. Macieja. O jego istnieniu wzmiankowano już w roku 1254. Później powstał drugi młyn, a w 1539 roku nowy wodociąg[nota 2]. Kolejny most wybudowano w 1880 r.[1][2], natomiast żelazny most św. Macieja został wybudowany w latach 1905-1907, później przebudowany w 1967 roku, a w 2007 gruntownie odremontowany wraz z przylegającymi nabrzeżami rzeki. W miejscu zlikwidowanych młynów[nota 3], w przebudowanych rynnach roboczych, istniało przęsło, jedno z trzech, Jazu św. Macieja, o zamknięciach kozłowo-iglicowych[nota 4], wchodzącym w skład Piaskowego Stopnia Wodnego. Po zwiększeniu w 1959 roku piętrzenia na Mieszczańskim Stopniu Wodnym, kozły zostały zdemontowane, a z dawnych budowli pozostał most i umocnione brzegi rzeki[3].

Północny przyczółek mostu położony jest na wyspie Tamka, na prawym brzegu kanału, natomiast południowy leży przy terenie Starego Miasta, na lewym brzegu kanału. Tu ulica biegnąca przez most łączy się z ulicą Grodzką i przebiegającą z południa na północ ulicą Szewską. W latach 30. XX wieku istniały plany poprowadzenia z ulicy Szewskiej przez Most św. Macieja i dalej przez wyspy Śródmiejskiego Węzła Wodnego nowej trasy, lecz nigdy nie zostały zrealizowane[3]. Sama ulica biegnąca przez most na wyspę nie ma odrębnej nazwy; nadano jej nazwę taką jak wyspie czyli Tamka, i takie adresy obowiązują dla dwóch budynków zlokalizowanych na wyspie.

Długość mostu wynosi 15,75 m, a szerokość 7,5 m, na którą składają się: jezdnia o szerokości 3,5 m i dwa chodniki po 2 m szerokości każdy. Most został wykonany w konstrukcji stalowej, przy zastosowaniu technologii połączeń spawanych, jako belka swobodnie podparta, jednoprzęsłowa[2]. Elementami nośnymi są trzy dźwigary główne – blachownice o zmiennej sztywności[nota 5]. Jako stężenia poprzeczne dźwigarów zastosowano belki dwuteowe umieszczone w połowie rozpiętości mostu i na skrajach[3]. Nawierzchnia jezdni została wykonana z kostki granitowej[2]. Rozpiętość mostu w świetle łożysk wynosi 15,15 m, a w świetle kanału, tzn. między ścianami przyczółków, 14,65 m. Most oparty jest na przyczółkach betonowych z okładziną kamienną, za pośrednictwem łożysk płaskich i betonowej ławy podłożyskowej. Balustrady pomostu wykonano z płaskowników, pochwyt z ceownika, natomiast przyczółki zwieńczone są balustradami kamiennymi z piaskowca i granitowymi nakrywami ozdobione neogotyckim ornamentem. Na przyczółkach mostu znajdują się również nieduże tarasy widokowe[3].

Przypisy rzeczowe[edytuj | edytuj kod]

  1. na północ od wyspy znajduje się główne koryto tego ramienia rzeki – Odra Południowa
  2. zobacz: siłownie wodne we Wrocławiu
  3. młyny zostały rozebrane w 1876 roku
  4. pozostałe przęsła Jazu św. Macieja znajdują się do dziś na wschód od wyspy w korycie Odry Południowej
  5. przed przebudową w 1967 roku dźwigarami nośnymi były kratownice z górnym pasem parabolicznym

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Most św. Macieja na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-27)
  2. a b c ZDiUM – mosty (dostęp 2010-01-27)
  3. a b c d Fundacja Otwartego Muzeum Techniki – Trasa turystyczna Mosty i przeprawy, Wrocław 2007 (dostęp 2010-01-27)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]