Jaz św. Macieja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jaz św. Macieja
Jaz na Tamce
Ilustracja
Jaz św. Macieja podczas wielkiej wody 22.05.2010
Rzeka Odra
Kanał Odra Południowa
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Lokalizacja Herb wroclaw.svg Wrocław
na 252,0 km Odry
Stopień wodny Piaskowy Stopień Wodny
Budowa
Data budowy 1900
Dane techniczne
Spad 0,2 m
Długość 31,04 (+14,4) m
Liczba przęseł 2
Światła przęseł 8+23,04 (+14,4)
Rodzaj zasuwa+stały (+kozłowo-iglicowy)
Mapka
Jaz św. Macieja położony jest pomiędzy Wyspą Daliową i Tamką, nieistniejąca część jazu w miejscu Mostu św. Macieja
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Jaz św. Macieja
Jaz św. Macieja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaz św. Macieja
Jaz św. Macieja
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Jaz św. Macieja
Jaz św. Macieja
Ziemia51°06′51″N 17°02′17″E/51,114167 17,038056

Jaz św. Macieja (Jaz na Tamce[1]) – jaz położony we Wrocławiu na rzece Odra, w ramach Wrocławskiego Węzła Wodnego, w Śródmiejskim Węźle WodnymGórnym, noszący imię Macieja Apostoła. Jaz zachowany jest dzisiaj częściowo – istnieje część zlokalizowana na ramieniu Odry, w tzw. Odrze Południowej, natomiast część jazu, która istniała w Kanale Jazu Macieja[a], obecnie nie istnieje, pozostały tylko ślady obudowy kanału, która stanowiła podstawę istniejącej tu części jazu (jaz kozłowo-iglicowy[2][3]), a wcześniej – rynien roboczych zlokalizowanych tu młynów; obecnie istnieje tu Most św. Macieja[2][3]. Jaz został wybudowany w 1900 roku[1]. Pierwotnie był to jaz faszynowopalowy[2].

Istniejąca na Odrze Południowej część jazu, położona jest w 252,0 km biegu rzeki Odra[4]. Lewy przyczółek jazu leży na wyspie Tamka[b], a prawy na Wyspie Daliowej[c][d][5]. Składa się z trzech przęseł, z czego dwa zlokalizowane na Odrze Południowej istnieją do dziś[4]:

Przęsła jazu św. Macieja[3][4]
przęsło ciek światło rodzaj foto
lewe[e] Odra Południowa 8,0 m zamknięcie: zasuwa Wrocław, jaz św Macieja, 2010-05-22 wielka woda - 10.jpg
prawe[f] Odra Południowa 23,04 m stały Wrocław, jaz św Macieja, 2010-05-22 wielka woda - 11.jpg
zdemontowane w 1960 roku Kanał Jazu Macieja 14,4 m kozłowo-iglicowy Saint Matthias' Bridge in Wrocław 2.jpg

Obecnie znaczenie tego jazu jest znikome. Wynika to z faktu, iż obecny poziom piętrzenia na następnym stopniu wodnymŚródmiejskim Węźle WodnymDolnym, Mieszczańskim Stopniu Wodnym, zostało w 1959 roku zwiększone na potrzeby istniejących tam elektrowni wodnych[2], do takiego poziomu, że Śródmiejski Węzeł WodnyGórny znajduje się w zasięgu oddziaływania stopnia dolnego. Z tego też względu dopuszczona do żeglugi droga wodna prowadząca przez inny element tego stopnia – Śluzę Piaskową[6] – znajduje się w zasięgu oddziaływania stopnia dolnego, spełnia w praktyce funkcję kanału wodnego, a nie śluzy wodnej, współpracującej z Jazem św. Macieja.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kanał Jazu Macieja od Odry Południowej oddzielony jest wyspą Tamka (Wyspa Świętego Macieja)
  2. na zachód od jazu
  3. na wschód od jazu
  4. Wyspa Daliowa powstała z części terenu innej, większej wyspy – Wyspy Piasek; teren ten został odcięty w wyniku budowy Śluzy Piaskowej
  5. zachodnia część jazu
  6. wschodnia część jazu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]