Most Grunwaldzki we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Most Grunwaldzki (Wrocław))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy mostu we Wrocławiu. Zobacz też: artykuły o innych mostach nazywanych „Grunwaldzki”.
most Grunwaldzki
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1653/326/Wm z 15 października 1976[1]
Ilustracja
Most Grunwaldzki we Wrocławiu
Poprzednie nazwy Kaiserbrücke, Freiheitsbrücke
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miejscowość Wrocław
Podstawowe dane
Przeszkoda Odra
Długość 112,5 m
Szerokość:
• całkowita

18 m
Liczba torów tramwajowych 2
Liczba przęseł 1 – wiszące
Data budowy 1908-1910
Data remontu 1945-1947, 2005
Projektant Richard Plüddemann (architektura), Alfred von Scholtz i Ernst Günthl (konstrukcja), Martin Mayer i Robert Weyrauch (projekt konkursowy)[2]
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
most Grunwaldzki
most Grunwaldzki
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
most Grunwaldzki
most Grunwaldzki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
most Grunwaldzki
most Grunwaldzki
Ziemia51°06′34″N 17°03′09″E/51,109444 17,052500

Most Grunwaldzki we Wrocławiumost wiszący przez rzekę Odrę o konstrukcji stalowej, nitowanej; elementy nośne wsparte są na pylonach murowanych z cegły klinkierowej i oblicowanych granitem[3], o wysokości około 20 m.

Zbudowany w latach 1908–1910 most powstał w ramach budowy nowej trasy (obecnego pl. Grunwaldzkiego) stanowiącej połączenie między centrum miasta a osiedlami i instytucjami wschodniego Wrocławia[4]. Projektantem architektury mostu był miejski radca budowlany Richard Plüddemann, wykonawcą firma Beuchelt u. Co. z Zielonej Góry. Most otwarto 10 października 1910[5]. Wg Łagiewskiego na uroczystości otwarcia był cesarz Wilhelm II[6], jednak w istocie cesarz, choć zaproszony, nie zdołał przybyć[7]. Most, wraz z budową nabrzeży, kosztował ponad 2,8 mln marek[8].

W czasie oblężenia Wrocławia Niemcy, chcąc zmniejszyć podatność mostu na zniszczenie, zerwali taśmy nośne, tak by most opadł i oparł się na tymczasowych podporach zbudowanych w rzece na bazie zatopionych barek, drewna i gruzu kamiennego. Ponadto, ze względu na budowę polowego lotniska w bezpośrednim sąsiedztwie mostu, na polecenie władz niemieckich zmniejszono wysokość pylonów, demontując ich górne partie, zwłaszcza pylonów prawobrzeżnych[9]. Bombardowania lotnicze, ostrzał artyleryjski i uszkodzenia w 1946 r. przez Odrę tymczasowych podpór, na których spoczywał most spowodowały liczne i poważne uszkodzenia stalowych elementów mostu[10]. Pomimo tego, w trakcie oblężenia i później aż do wiosny 1946 r., most był zdatny do użytku i odbywał się po nim ruch drogowy[11]. Wiosną 1946 r. most zamknięto celem przeprowadzenia odbudowy, realizowanej do września 1947 r. [12]. Trudna technicznie i kosztowna (22 mln zł) operacja obejmowała budowę nowych tymczasowych podpór, podniesienie mostu, wymianę lub zespawanie pękniętych, zerwanych lub zdeformowanych elementów stalowych, wyregulowanie przesuniętych elementów nośnych, naprawę powierzchni jezdni, chodników [13]. Ponadto według projektu Dobrosława Czajki i Jerzego Rzepeckiego odbudowano z zachowanych przez Niemców materiałów górne części pylonów, choć bez rekonstrukcji niektórych elementów (hełmów na pylonach, niektórych płaskorzeźb), w efekcie czego pylony mają mniejszą wysokość niż pierwotne[14]. Most otwarto 6 IX 1947 r. [15].

Most w nocy

W 1956 r. przebudowano jezdnię, w 1966 r. wymieniono tory, w 1982 nawierzchnię jezdni, w 1990 r. poszerzono jezdnię, zwężając chodniki, wymieniono nawierzchnię jezdni i torowiska, w okresie 2003-2005 przeprowadzono duży remont, obejmujący m.in. stabilizację łożysk, naprawę i zabezpieczenie antykorozyjne elementów stalowych mostu, wymianę nawierzchnię jezdni i torowiska, zabezpieczenie granitowych obudów nabrzeży i pylonów[16].

Przez most przebiegają linie tramwajowe, używające wbudowanego w jezdnię torowiska.

Długość pomostu mostu wynosi 112,5 m, jego szerokość 18 m[17][18], rozpiętość przęsła 114 m (a mierzona między osiami pylonów na przeciwnych brzegach - 126,6m)[19][20]. Pylony pierwotnie miały wysokość 25,54 m od gruntu, jednak w wyniku ich obniżenia w latach 1945 - 1947 r. współcześnie są niższe[21].

Początkowo nazywany był mostem Cesarskim (Kaiserbrücke), od 1919 r. mostem Wolności (Freiheitsbrücke), a po objęciu władzy przez A. Hitlera przywrócono pierwotną nazwę[22]. 6 IX 1947 nadano mu nazwę mostu Grunwaldzkiego[23].

Budowie i konstrukcji mostu Grunwaldzkiego poświęcono książkę wydaną w 1910 r. przez magistrat miejski[24] oraz książkę Biliszczuka i in. wydaną w 2010 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie. 31 grudnia 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 2008-09-28]. s. 213.
  2. Biliszczuk i in. 2010, s. 3, 41
  3. Biliszczuk i in. 2010, s. 3, 44, 46
  4. Biliszczuk i in. 2010, s. 3, 11-12
  5. Łagiewski s. 25
  6. Łagiewski s. 25
  7. Biliszczuk i in. 2010, s. 97
  8. Biliszczuk i in. 2010, s. 85
  9. Biliszczuk i in. 2010, s. 109, 110
  10. Biliszczuk i in. 2010, s. 109-112
  11. Biliszczuk i in. 2010, s. 112
  12. Biliszczuk i in. 2010, s. 110, 120
  13. Biliszczuk i in. 2010, s. 110-121
  14. Biliszczuk i in. 2010, s. 119-120
  15. Biliszczuk i in. 2010, s. 120
  16. Biliszczuk i in. 2010, s. 157-158
  17. Łagiewski s. 26
  18. Biliszczuk i in. 2010, s. 42
  19. Łagiewski s. 25
  20. Biliszczuk i in. 2010, s. 3 i 42
  21. Biliszczuk i in. 2010, s. 46, 75, 128
  22. Biliszczuk i in. 2010, s. 99
  23. Łagiewski s. 26
  24. *Günther T., 1910 : Die Kaiserbrücke in Breslau. Magistrat der Königlichen Haupt- und Residenzstadt Breslau (Hrsg.), Breslau. (Digitalisat DJVU, Ditigitale Bibliothek der Universität Breslau)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Biliszczuk J., Budych L. Rabiega J. , 2010: Most Grunwaldzki Kaiserbrucke 1910-2010. Wyd. Mosty Dolnośląskie, Wroclaw.
  • Maciej Łagiewski, Mosty Wrocławia. Wydawnictwo Ossolineum, str. 61, 1989 ​ISBN 83-04-02937-5​.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]