Antoni Macierewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Macierewicz
Antoni Macierewicz Sejm 2014.JPG
Antoni Macierewicz (2014)
Data i miejsce urodzenia 3 sierpnia 1948
Warszawa
Minister obrony narodowej
Okres od 16 listopada 2015
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Poprzednik Tomasz Siemoniak
Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego
Okres od 4 października 2006
do 5 listopada 2007
Następca Janusz Nosek
Minister spraw wewnętrznych
Okres od 23 grudnia 1991
do 20 czerwca 1992
Przynależność polityczna Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe
Poprzednik Henryk Majewski
Następca Andrzej Milczanowski
Antoni Macierewicz signature.jpg
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Honorowy za zasługi dla ŻW

Antoni Macierewicz (ur. 3 sierpnia 1948 w Warszawie) – polski polityk, historyk, nauczyciel akademicki, publicysta.

Działacz opozycji demokratycznej w PRL w latach 1968–1989, współtwórca Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”. Od 1991 do 1992 minister spraw wewnętrznych, w 2006 i w 2007 podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, od 2006 do 2007 szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, od 2015 minister obrony narodowej. Poseł na Sejm RP I, III, IV, VI, VII i VIII kadencji.

Rodzina[edytuj]

Syn Zdzisława i Marii Macierewiczów. Rodzice byli pracownikami naukowymi, ojciec docentem chemii, a matka doktorem biologii[1]. Mieli troje dzieci: Barbarę (ur. 1938), Wojciecha (ur. 1945) i Antoniego (ur. 1948)[1].

Antoni Macierewicz jest żonaty z Hanną (z domu Natora)[2], ma córkę Aleksandrę[3].

Działalność w PRL[edytuj]

Stanisław Lewek (drugi z lewej), lekarz, który w 1982 umożliwił Antoniemu Macierewiczowi opuszczenie szpitala w Sanoku w czasie internowania (2014)

Uczęszczał w latach 1959–1960 do zakładu Ojców Salezjanów w Rumi, następnie ukończył Szkołę Podstawową nr 25 w Warszawie przy ul. Ogrodowej[1], po czym rozpoczął naukę w XVII Liceum Ogólnokształcącego im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Warszawie, skąd w 1965 z przyczyn politycznych został relegowany[4] (za odmowę potępienia na szkolnym apelu orędzia biskupów polskich do biskupów niemieckich[1]). Po zmianie szkoły zdał maturę w XLII Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Konopnickiej w Warszawie[1]. Od 1966 należał do 1. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Romualda Traugutta „Czarna Jedynka” przy warszawskim liceum im. Tadeusza Reytana[1], był w niej instruktorem harcerskim, przez kilka lat drużynowym. W 1969 współorganizował Gromadę Włóczęgów – krąg starszoharcerski[1].

W 1966 rozpoczął studia historyczne w Instytucie Historycznym na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego[1]. Podczas studiów należał do rady wydziałowej Zrzeszenia Studentów Polskich, zaangażował się w działalność opozycyjną, był założycielem Ligi Niepodległościowej, był uczestnikiem strajków studenckich w marcu 1968, za co był tymczasowo aresztowany od 28 marca do 3 sierpnia 1968, a w związku z tym został następnie zawieszony w prawach studenta[1]. W książce Anatomia buntu. Kuroń, Modzelewski i komandosi Andrzej Friszke na podstawie materiałów IPN stwierdził, że w marcu 1968 Antoni Macierewicz miał obciążać w śledztwie innych działaczy opozycji, w tym Wojciecha Onyszkiewicza[5][6]. Antoni Macierewicz wbrew deklaracjom ostatecznie nie pozwał Andrzeja Friszke. Po wydarzeniach grudniowych na Wybrzeżu w 1970 zorganizował akcję pomocy, polegającą na oddawaniu krwi dla ofiar.

Aktywność opozycyjna nie przeszkadzała początkowo poparciu Antoniego Macierewicza dla rewolucyjnych idei lewicowych propagowanych przez Che Guevarę oraz Mao Zedonga[7]. Odpowiadało ono jego zainteresowaniem historią iberoamerykańską, której poświęcił pracę magisterską obronioną w grudniu 1971 roku pt. Hierarchia władzy a struktura własności ziemskiej w Tawantinsuyu w pierwszej połowie XVI w.[8]). Wspierał maoistowską partię Movimiento de Izquierda Revolucionaria zorganizowaną przeciwko rządom Salvadora Allende w Chile, a po zamachu Augusto Pinocheta, a w 1973 roku pomógł niektórym jej członkom w zdobyciu azylu w Polsce[7]. Jako doktorant Pracowni Dziejów Ameryki Łacińskiej i Afryki Instytutu Historii PAN w Warszawie zajmował się zagadnieniami Ameryki Południowej, podjął się pisania pracy doktorskiej, której mimo wcześniejszego przyjęcia na studium nie ukończył z uwagi na odmowę zatwierdzenia jego kandydatury przez radę naukową[1]. W latach 1973–1975 koordynował, wraz z innymi niezależnymi intelektualistami, akcję pisania listów protestacyjnych do Sejmu PRL przez wyższe uczelnie, w których sprzeciwiano się zmianom w konstytucji PRL. Bez powodzenia ubiegał się o pracę w PAN, w połowie lutego 1974 zgodził się na pracę bibliotekarza, której nie podjął[1]. Od 1975 do 1976 wykładał historię Ameryki Łacińskiej w Katedrze Iberystyki na Uniwersytecie Warszawskim[1]. W tym czasie publikował artykuły na łamach czasopisma „Etnografia Polska” oraz nauczył się języka keczua[1]. W styczniu 1976 wszczęto na jego rzecz przewód doktorski pod kierunkiem profesora Tadeusza Łepkowskiego, który został przerwany w połowie października 1976 z powodu zaangażowania Antoniego Macierewicza w działalność Komitetu Obrony Robotników[1][9]. Ponadto z powodu działalności opozycyjnej została zablokowana publikacja jego książki pt. Ameryka Łacińska w krzywym zwierciadle oraz planowany wyjazd do Argentyny w celu prowadzenia badań archiwalnych[1].

Po pacyfikacjach wystąpień robotników w okresie czerwca 1976, wraz z członkami KOR, organizował akcję niesienia pomocy represjonowanym robotnikom Radomia, Ursusa, Płocka, Nowego Targu i Grudziądza[10]. Wraz z niektórymi dawnymi harcerzami Czarnej Jedynki współtworzył konspiracyjną strukturę, która zajmowała się zbieraniem pieniędzy, udzielaniem pomocy prawnej i lekarskiej represjonowanym. We wrześniu 1976 był jednym z założycieli Komitetu Obrony Robotników i współautorem pierwszego apelu KOR. Rozpoczął następnie wydawanie „Komunikatu KOR-u”. Blisko współpracował wówczas z Jackiem Kuroniem i Adamem Michnikiem. W maju 1977 brał udział w organizowaniu manifestacji w Krakowie upamiętniającej śmierć studenta Uniwersytetu Jagiellońskiego Stanisława Pyjasa[10]. Od 16 maja do 23 lipca 1977 w Krakowie[11] oraz na kilka dni w grudniu 1979 był ponownie aresztowany. Od października 1977 rozpoczął wydawanie podziemnego miesięcznika „Głos” i był jego redaktorem od początku do 1990[1] (początkowo publikowali w nim Adam Michnik, Jacek Kuroń i inni członkowie KOR, zaś po konflikcie z nimi Antoni Macierewicz redagował pismo samodzielnie). W lecie 1978 uczestniczył w spotkaniu KSS „KOR” z członkami czechosłowackiej Karty 77 w Karkonoszach[10]. W październiku 1979 był uczestnikiem solidarnościowej głodówki w Kościele Świętego Krzyża w Warszawie[12]. W związku z działalnością opozycyjną w latach 70. był rozpracowywany i inwigilowany przez służby bezpieczeństwa PRL, m.in. sześć razy karany przez kolegia ds. wykroczeń, od 1976 do 1980 co najmniej 23 razy zatrzymywany na 48 godzin, stosowano wobec niego przeszukania mieszkania[1].

Od września 1980 kierował Ośrodkiem Badań Społecznych NSZZ „Solidarność” (formalnie na stanowisku sekretarza naukowego[1]) i rozpoczął wydawanie w Warszawie niezależnego dziennika „Wiadomości Dnia”[13]. Od października 1980 był członkiem zespołu doradców Krajowej Komisji Porozumiewawczej, a później Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. 27 września 1981 był jednym z sygnatariuszy deklaracji założycielskiej Klubów Służby Niepodległości. Jesienią 1981 został wykładowcą na Uniwersytecie Jagiellońskim, a jednocześnie na terenie całego kraju prowadził wykłady z zakresu historii najnowszej[1].

Po wprowadzeniu stanu wojennego z 13 grudnia 1981 wchodził w skład komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej. Po pacyfikacji tego protestu z 16 grudnia 1981 został internowany (w tym czasie została internowana na kilka miesięcy także jego żona[1]). Osadzono go najpierw w zakładzie karnym w Iławie, następnie w Kielcach-Piaskach, Rzeszowie-Załężu i Łupkowie. W listopadzie 1982 z powodu stanu zdrowia został skierowany do szpitala powiatowego w Sanoku. Po uzyskaniu od ordynatora Stanisława Lewka przepustki do dentysty oddalił się ze szpitala, a następnie został przewieziony (m.in. karawanem) do Warszawy. W organizację akcji opuszczenia szpitala i transportu włączył się także miejscowy proboszcz Adam Sudoł, którego zaangażowała przybyła do Sanoka żona Antoniego Macierewicza[14][15][16].

Kilka tygodni później, tj. 23 grudnia 1982, internowanie formalnie uchylono[17]. Antoni Macierewicz jednak do 1984 pozostał w ukryciu, kierując pracami grupy „Głos”, wydającej w podziemiu miesięcznik („Głos”) i tygodnik („Wiadomości”). Jego ówczesne poglądy wyrażał artykuł Odbudowa państwa (sygnowany przez zespół „Głosu”)[18], który postulował trójporozumienie: „Solidarności” i Kościoła z Ludowym Wojskiem Polskim.

Był członkiem zespołu kierowniczego Archidiecezjalnego Duszpasterstwa Ludzi Pracy w Warszawie i w 1984 członkiem jego rady programowej[1]. Współpracował z kontestującą politykę Lecha Wałęsy Grupą Roboczą Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. W 1988 przystąpił do Klubu Myśli Politycznej „Dziekania”, z którego odszedł rok później, gdy klub ten poparł porozumienie Okrągłego Stołu.

Działalność polityczna w III RP[edytuj]

Lata 1989–2005[edytuj]

Jesienią 1989 współtworzył Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, w którym objął funkcję wiceprezesa. W 1990 wszedł w skład Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie. W wyborach parlamentarnych w 1991 został liczbą 25 043 głosów wybrany na posła z listy Wyborczej Akcji Katolickiej w okręgu warszawskim[19]. W rządzie Jana Olszewskiego, w latach 1991–1992 pełnił funkcję ministra spraw wewnętrznych. Wykonując sejmową tzw. uchwałę lustracyjną, ogłosił tzw. listę Macierewicza, zawierającą nazwiska znanych polityków (m.in. ówczesnego prezydenta Lecha Wałęsy i marszałka Sejmu, prezesa jego własnej partii, Wiesława Chrzanowskiego), zarejestrowanych przez Służbę Bezpieczeństwa PRL jako jej tajni współpracownicy[20]. Wywołało to poważny kryzys polityczny i było jednym z powodów odwołania rządu. Hipotetyczny przebieg zdarzeń z czerwca 1992, w relacji zwolenników odwołanego premiera, przedstawia film Nocna zmiana na podstawie książki Lewy czerwcowy.

19 lipca 1992 został usunięty z ZChN, tworząc m.in. wraz z Mariuszem Maraskiem i Piotrem Walerychem małą partię pod nazwą Akcja Polska[1], która weszła w czerwcu 1993 w skład Ruchu dla Rzeczypospolitej Jana Olszewskiego. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z listy Koalicji dla Rzeczypospolitej w krakowskim[21] (otrzymał 11 586 głosów).

W listopadzie 1993 reaktywował Akcję Polską. W 1995 wstąpił do Ruchu Odbudowy Polski, a w 1996 został wiceprzewodniczącym rady naczelnej tej partii. W wyborach parlamentarnych w 1997 z listy ROP wszedł do Sejmu III kadencji, uzyskując 15 221 głosów. Po rozłamie w tej partii, tuż po wyborach został prezesem założonej przez siebie partii Ruch Katolicko-Narodowy. W latach 1996–1997 współdziałał w opracowaniu Obywatelskiego Projektu Konstytucji. W 2001 został liczbą 24 900 głosów wybrany do Sejmu z listy Ligi Polskich Rodzin w okręgu warszawskim, której klub opuścił po kilku miesiącach na skutek konfliktu z Romanem Giertychem. W IV kadencji od 2004 do 2005 był członkiem sejmowej komisji śledczej ds. prywatyzacji PKN Orlen[22].

W wyborach samorządowych w 2002 kandydował na stanowisko prezydenta Warszawy. Kampanię zakończył w pierwszej turze, z poparciem 5849 wyborców (1,09%), zajmując 8. miejsce na czternastu kandydatów[23]. Współtworzył wówczas koalicję Razem Polsce[24], zrzeszającą niewielkie konserwatywno-narodowe ugrupowania prawicy, która zaprzestała działalności po porażce w tych wyborach. Od maja do lipca 2004 reprezentował Polskę w Parlamencie Europejskim[25].

Wraz z Janem Olszewskim i Gabrielem Janowskim przed wyborami parlamentarnymi w 2005 stworzył federacyjną partię Ruch Patriotyczny, która w wyborach do Sejmu nie przekroczyła progu wyborczego, uzyskując 1,05% głosów[26].

Lata 2005–2007[edytuj]

Antoni Macierewicz podczas 17. Targów Książki w Krakowie (2013)

21 lipca 2006 został mianowany na stanowisko wiceministra obrony narodowej w rządzie Jarosława Kaczyńskiego, jako likwidator Wojskowych Służb Informacyjnych, weryfikator ich kadr, a także pełnomocnik ds. tworzenia służby kontrwywiadu wojskowego[27]. Pełnił tę funkcję do 4 października 2006. Od 1 listopada 2007 do 16 listopada 2007 był podsekretarzem stanu w MON[28].

20 sierpnia 2006 w Telewizji Trwam, odnosząc się do listu byłych ministrów spraw zagranicznych krytykującego odwołanie szczytu Trójkąta Weimarskiego przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego, stwierdził, że większość z nich była agentami sowieckich służb specjalnych, co wywołało żądania reakcji ze strony m.in. opozycji, partii koalicyjnych (Samoobrony RP i LPR) i sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych. 25 sierpnia 2006 Antoni Macierewicz przesłał swemu bezpośredniemu zwierzchnikowi, ministrowi obrony narodowej Radosławowi Sikorskiemu, list z wyjaśnieniami. W tym dniu oświadczył też, że: Mówiąc o agenturalnej przeszłości byłych szefów MSZ, użyłem niewłaściwego skrótu myślowego (...), nie cofając wprost swoich oskarżeń[29]. 28 sierpnia 2006 minister ogłosił, że przesłał swojemu zastępcy pisemne upomnienie i, podobnie jak premier, uważa sprawę za zamkniętą.

4 października 2006 został powołany na stanowisko szefa nowej Służby Kontrwywiadu Wojskowego. 23 stycznia 2007 minister obrony narodowej Radosław Sikorski zwrócił się do premiera Jarosława Kaczyńskiego o jego odwołanie z tej funkcji, wskazując jako główną przyczynę efektywne pozbawienie polskich sił zbrojnych ochrony kontrwywiadowczej. Brak ochrony wynikał według niego z nieudolnego procesu przejmowania archiwów WSI oraz amatorskiego poziomu i wątłego udokumentowania informacji i raportów przekazywanych przez nowe służby. Ze stanowiska szefa kontrwywiadu Antoni Macierewicz został odwołany 5 listopada 2007 w związku z uzyskaniem mandatu poselskiego[30].

Działalność od 2007[edytuj]

W wyborach do Sejmu VI kadencji uzyskał mandat, kandydując z pierwszego miejsca listy Prawa i Sprawiedliwości w okręgu piotrkowskim i otrzymując 40 055 głosów[31]. Również w 2007 został felietonistą Radia Maryja i Telewizji Trwam (w cyklu Myśląc Ojczyzna i Głos Polski). Publikuje na łamach „Naszego Dziennika”, „Gazety Polskiej” i „Niezależnej Gazety Polskiej”.

20 lipca 2010 został przewodniczącym, zorganizowanego przez parlamentarzystów PiS, zespołu parlamentarnego ds. wyjaśnienia przyczyn katastrofy rządowego samolotu Tu-154 w Smoleńsku[32]. W wyborach parlamentarnych w 2011 liczbą 41 871 głosów uzyskał reelekcję[33].

W 2012 wygrał prawomocnie proces cywilny o ochronę dóbr osobistych wytoczony mu przez spółkę Agora[34][35]. Liczne procesy cywilne o naruszenie dóbr osobistych i karne z oskarżenia prywatnego przeciwko Antoniemu Macierewiczowi wiązały się z jego wypowiedziami publicznymi po opublikowaniu tzw. raportu z likwidacji WSI. W tych sprawach oddalone zostały wytoczone przeciwko niemu powództwa Zygmunta Solorza[36], Jana Wejcherta i innych osób[37][38]. W 2011 Antoni Macierewicz przegrał prawomocnie proces cywilny z koncernem ITI[39], a w 2012 z Markiem Dukaczewskim[40][36]. Jednocześnie w przypadkach, gdy podstawą pozwu były wyłącznie informacje z samego raportu, sądy uznawały, że Antoni Macierewicz nie posiadał legitymacji procesowej do bycia stroną pozwaną, skoro raport został przygotowany przez komisję weryfikacyjną podlegającą MON (większość wytoczonych w rezultacie przeciwko ministrowi obrony narodowej procesów cywilnych o naruszenie dóbr osobistych z uwagi na tezy zawarte w tym raporcie Skarb Państwa przegrał)[36][41]. Według informacji podawanych przez media odbyło się ponad 20 procesów, a koszty zasądzonych odszkodowań wyniosły około 1,2 mln zł[42].

W lutym 2012 Antoni Macierewicz wstąpił do PiS[43] (opuszczając RKN i Ruch Patriotyczny). W marcu tego samego roku objął funkcję prezesa zarządu regionalnego tej partii w okręgu piotrkowskim[44]. 23 listopada 2013 został wiceprezesem Prawa i Sprawiedliwości[45].

W 2015 został ponownie wybrany do Sejmu, otrzymując 33 960 głosów[46]. 16 listopada tego samego roku prezydent Andrzej Duda powołał go w skład rządu Beaty Szydło na urząd ministra obrony narodowej[47]. W kwietniu 2016 podpisał koncepcję powołania Wojsk Obrony Terytorialnej[48].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Odznaczenia i ordery
Nagrody i wyróżnienia

Publikacje[edytuj]

  • Niepodległość pracy (1981, Ośrodek Badań Społecznych NSZZ „Solidarność”)[55]
  • Raport z weryfikacji WSI (2007, Wydawnictwo Sowa, ISBN 978-83-60660-09-6)[56]
  • Oburzeni (2013, Biały Kruk, współautor)
  • Wygaszanie Polski 1989–2015 (2015, Biały Kruk, współautor)
  • Głos niepodległości (2016, Biały Kruk, autor główny)

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Justyna Błażejowska: Sylwetka Antoniego Macierewicza. niezalezna.pl, 29 grudnia 2010. [dostęp 2014-05-03].
  2. Hanna Natora-Macierewicz – żona Antoniego Macierewicza. wp.pl, 23 listopada 2015. [dostęp 2016-09-04].
  3. Kim jest Antoni Macierewicz: co osiągnął, RODZINA, z czego jest znany?. fokus.tv, 17 października 2013. [dostęp 2016-09-04].
  4. Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra (wybór, wstęp i opracowanie), Kryptonim „Gracze”. Służba Bezpieczeństwa wobec Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” (1976–1981), Warszawa 2010, s. 56.
  5. Kręgosłup pod naciskiem. polityka.pl, 22 marca 2010. [dostęp 2015-07-10].
  6. Co zeznał Macierewicz w 1968 r.. wyborcza.pl, 14 września 2010. [dostęp 2015-07-10].
  7. a b David Ost: Solidarity and the Politics of Anti-Politics. Philadelphia: Temple University Press, 1990, s. 12.
  8. Terminator. wprost.pl. [dostęp 2013-11-05].
  9. Ogłoszono mnie szaleńcem. wydawnictworytm.pl. [dostęp 2013-11-05].
  10. a b c Teresa Bochwic: Antoni Macierewicz. W: Jan Skórzyński (red.): Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956-89. T. I. Warszawa: Ośrodek Karta, 2000, s. 220. ISBN 83-88288-65-2.
  11. Amnestie. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2013-02-14].
  12. Głodówka w kościele Świętego Krzyża w Warszawie. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2013-02-14].
  13. „Wiadomości Dnia”. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2013-02-14].
  14. Adam Sudoł: Polska Ojczyzna moja. Część II. Sanok: 1999, s. 105, 271.
  15. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974–1994. W: Feliks Kiryk (red.): Sanok. Dzieje miasta. Kraków: 1995, s. 954.
  16. Adam Sudoł. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2012-01-29].
  17. Dane osoby z katalogu osób rozpracowywanych. ipn.gov.pl. [dostęp 2015-11-08].
  18. Odbudowa państwa. „Głos” nr 43/1983, s. 8–25. [dostęp 2011-09-27].
  19. M.P. z 1991 r. Nr 41, poz. 288
  20. Prosty czerwcowy. focus.pl, 26 lipca 2012. [dostęp 2013-02-14].
  21. Inka Słodkowska (red.), Wybory 1993. Partie i ich programy, Wyd. ISP PAN, Warszawa 2001.
  22. Strona sejmowa posła IV kadencji. [dostęp 2013-02-14].
  23. Serwis PKW – Wybory 2002. [dostęp 2011-09-27].
  24. Macierewicz kandydatem, ale nie LPR. wp.pl, 29 sierpnia 2002. [dostęp 2011-09-27].
  25. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2011-09-27].
  26. Seriws PKW – Wybory 2005. [dostęp 2013-02-14].
  27. Macierewicz wiceministrem obrony narodowej. wp.pl, 22 lipca 2006. [dostęp 2011-09-27].
  28. Macierewicz odwołany i zawrócony z drogi do Afganistanu. pomorska.pl, 16 listopada 2007. [dostęp 2011-09-27].
  29. Antoni Macierewicz przeprasza. interia.pl, 25 sierpnia 2006. [dostęp 2013-02-14].
  30. Szczygło: Macierewicz nie jest już szefem kontrwywiadu. gazeta.pl, 5 listopada 2007. [dostęp 2011-09-27].
  31. Serwis PKW – Wybory 2007.
  32. Macierewicz świadomy odpowiedzialności. rp.pl, 20 lipca 2010. [dostęp 2011-09-27].
  33. Serwis PKW – Wybory 2011. [dostęp 2011-09-27].
  34. Agora ma przeprosić Macierewicza – za jedno słowo. rp.pl, 21 września 2012. [dostęp 2014-01-16].
  35. Agora przegrała proces z Macierewiczem. Będą przeprosiny w GW?. wiadomosci24.pl, 21 września 2012. [dostęp 2014-01-16].
  36. a b c Macierewicz w granicach prawa. polityka.pl, 23 października 2012. [dostęp 2014-01-16].
  37. Macierewicz nie musi przepraszać Wejcherta. rp.pl, 14 stycznia 2009. [dostęp 2014-01-16].
  38. Macierewicz wygrał kolejny proces za raport z weryfikacji WSI. wprost.pl, 13 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-16].
  39. Macierewicz ma przeprosić ITI. rp.pl, 30 września 2011. [dostęp 2014-01-16].
  40. Macierewicz musi przeprosić Dukaczewskiego. rp.pl, 20 grudnia 2013. [dostęp 2014-01-16].
  41. Antoni Macierewicz wstąpił do PiS. niezalezna.pl, 16 lutego 2012. [dostęp 2012-02-16].
  42. Antoni Macierewicz – pokieruje Ministerstwem Obrony Narodowej. interia.pl, 9 listopada 2015. [dostęp 2015-11-09].
  43. Antoni Macierewicz wstąpił do PiS. niezalezna.pl, 16 lutego 2012. [dostęp 2012-02-16].
  44. PiS: Macierewicz szefem okręgu piotrkowskiego. epiotrkow.pl, 17 marca 2012. [dostęp 2012-03-18].
  45. Rada Polityczna wybrała m.in. wiceprezesów PiS, członków Komitetu Politycznego i Przewodniczącego Komitetu Wykonawczego. pis.org.pl, 23 listopada 2013. [dostęp 2013-11-23].
  46. Serwis PKW – Wybory 2015. [dostęp 2015-10-27].
  47. M.P. z 2015 r. Nr 0, poz. 1091
  48. Rusza budowa Obrony Terytorialnej. Przełom, czy pierwszy krok?. defence24.pl, 25 kwietnia 2016. [dostęp 2016-11-30].
  49. Dz.U.R.P. z 1990 r. Nr 4, poz. 54. s. 52.
  50. Szef MON na święcie Żandarmerii Wojskowej. mon.gov.pl, 21 czerwca 2016. [dostęp 2016-06-22].
  51. Antoni Macierewicz Człowiekiem Roku. rp.pl, 4 marca 2011. [dostęp 2011-09-27].
  52. Jarosław Marek Rymkiewicz Człowiekiem Roku 2011 „Gazety Polskiej”. Antoni Macierewicz – „Nowego Państwa”. wpolityce.pl, 13 stycznia 2012. [dostęp 2014-01-16].
  53. Antoni Macierewicz odebrał medal. epoznan.pl, 27 kwietnia 2013. [dostęp 2014-05-03].
  54. Antoni Macierewicz odebrał nagrodę „Patriota Roku 2016”. tvp.info, 22 października 2016. [dostęp 2016-10-24].
  55. Niepodległość pracy. books.google.pl. [dostęp 2014-05-03].
  56. Raport z weryfikacji WSI / Antoni Macierewicz (ang.). stanford.edu. [dostęp 2014-05-03].

Bibliografia[edytuj]