Powiat moniecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat moniecki
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
TERYT 3.20.26.08.00.0
Siedziba Mońki
Starosta Andrzej Franciszek Daniszewski
Powierzchnia 1385,39 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

41 439[1]
• gęstość 30,0 os./km²
Urbanizacja 35,64%
Tablice rejestracyjne BMN
Adres urzędu:
ul. Słowackiego 5a
19-100 Mońki
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin miejsko-wiejskich 3
Liczba gmin wiejskich 4
Położenie na mapie województwa
POL powiat moniecki map.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat moniecki
Powiat moniecki
53°24′N 22°48′E/53,400000 22,800000
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Mapa powiatu

Powiat moniecki - powiat w Polsce (województwo podlaskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Mońki.

W skład powiatu wchodzą:

Mieszka tu około 42 tysiące osób, czyli ok. 3,6% ludności Podlasia[2].

Teren powiatu odznacza się wieloma walorami przyrodniczymi i historycznymi. Ze względu na położenie geograficzne i warunki społeczno-gospodarcze posiada duże możliwości rozwoju rolnictwa i turystyki.

Położenie[edytuj]

Powiat Moniecki leży na Nizinie Północnopodlaskiej, głównie na terenach Wysoczyzny Białostockiej i Kotliny Biebrzańskiej. Jego granice częściowo wyznaczają rzeki Lega, Biebrza i Narew.

Historia[edytuj]

 Osobny artykuł: Zabytki powiatu monieckiego.

Powiat moniecki został utworzony 1 kwietnia 1954 roku w województwie białostockim z obszarów wydzielonych z powiatu białostockiego[3]. W chwili utworzenia składał się on z 2 miast i 5 gmin:

Powiat został zlikwidowany wraz z reformą administracyjną w 1975 roku, a ponownie powołany do życia został w 1998.

Ciekawostką jest że siedziba powiatu Mońki nie tylko nie była miastem (prawa miejskie uzyskała dopiero w 1965 roku), lecz nie stanowiła nawet własnej gminy. Inaczej, w powiecie monieckim nie było jednostki administracyjnej o nazwie Mońki.

Turystyka[edytuj]

Najważniejszym walorem turystycznym powiatu jest Biebrzański Park Narodowy. Związane są z nim liczne szlaki turystyczne, między innymi kajakowe[4].

W pobliżu miejscowości Osowiec-Twierdza znajduje się Twierdza Osowiec, zespół XIX-wiecznych carskich fortyfikacji. Obecnie jest ona częściowo odnowiona i dostępna do zwiedzania. Do rejestru zabytków wpisane są cztery forty. W jej sąsiedztwie biegnie także Carska Droga, dawniej o przeznaczeniu wojskowym, obecnie wykorzystywana przez miłośników natury.

Na terenie powiatu znajduje się szereg zabytkowych kościołów oraz budynków przykościelnych, między innymi w Knyszynie i w Kalinówce Kościelnej.

We wsi Morusy znajduje się dom pamięci po Włodzimierzu Puchalskim, polskim przyrodniku.

Gospodarka[edytuj]

Ważną gałęzią gospodarki powiatu jest rolnictwo i przemysł spożywczy. W Mońkach znajdują się między innymi spółdzielnia mleczarska, piekarnie oraz zakłady zwierzęce, w Knyszynie zaś rozlewnia napojów.

W okolicach Biebrzańskiego Parku Narodowego funkcjonują obiekty hotelowo - gastronomiczne oraz agroturystyczne.

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2012):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 42 606 100 21 341 50,09 21 265 49,91
Miasto 15 184 35,64 7888 18,51 7296 17,12
Wieś 27 422 64,36 13 453 31,58 13 969 32,79
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu monieckiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat moniecki.png

Religia[edytuj]

Kolegiata Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Krypnie

Zdecydowana większość mieszkańców powiatu to rzymscy katolicy[5]. Parafia św. Agnieszki w Goniądzu została powołana już w pierwszej połowie XV wieku. Na terenie powiatu mają swoje siedziby dekanat Mońki i dekanat Knyszyn. Parafia pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Osowcu należy do dekanatu Grajewo, a parafia Świętej Trójcy w Jasionówce oraz parafia św. Jana Chrzciciela w Brzozowej- do dekanatu Korycin.

We wsi Boguszewo istniała cerkiew prawosławna i unicka pod wezwaniem św. Paraskewy, przeniesiona później na cmentarz w Knyszynie i zniszczona.

Przed II wojną światową na terenie powiatu żyły społeczności żydowskie. Zostały one zniszczone przez hitlerowców. W miejscowości Jasionówka znajduje się zabytkowy cmentarz żydowski. Inne mieszczą się w Trzciannem, w Goniądzu i w Knyszynie.

Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia w Krypnie[edytuj]

We wsi Krypno Kościelne znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia, wraz ze słynącym łaskami obrazem Matki Boskiej. W dniu odpustu, 8 września[6], wyruszają do niego pielgrzymki m.in. z Moniek i Białegostoku.

Transport[edytuj]

Transport kolejowy[edytuj]

Stacja kolejowa w Mońkach

Przez powiat przechodzi linia kolejowa nr 38 (Białystok - Bartoszyce). Znajduje się przy niej sześć przystanków i stacji.

Transport drogowy[edytuj]

Główną arterią powiatu jest droga krajowa nr 65, przebiegająca przez Osowiec-Twierdzę, Mońki i Knyszyn. Przez gminy Jaświły i Goniądz przebiega droga wojewódzka nr 670, a przez gminy Knyszyn i Jasionówka - droga wojewódzka nr 671.

W 2011 roku na terenie powiatu zarejestrowanych (w tym czasowo) było 28390 pojazdów samochodowych i ciągników[7].

Transport autobusowy świadczą PKS Białystok, Kurier Jankowscy i inni przewoźnicy.

Wojsko[edytuj]

Twierdza Osowiec

Twierdza Osowiec już od momentu powstania stała się ważnym punktem obrony Cesarstwa Rosyjskiego. Oprócz niej, wojska rosyjskie stacjonowały także w Hornostajach. Po I wojnie światowej twierdzę obsadziło Wojsko Polskie. Po II wojnie światowej w Osowcu istniała Centralna Składnica Amunicji Wojsk Lotniczych, a następnie Skład Osowiec.

Obecnie, w Osowcu-Twierdzy znajduje się 11 Składnica Amunicji OSOWIEC.

Środowisko naturalne[edytuj]

Północny i wschodni fragment powiatu obejmuje duża część unikatowych w skali Europy Bagien Biebrzańskich. Na południu znajduje się fragment Puszczy Knyszyńskiej. Najrozleglejszym zbiornikiem wodnym jest sztuczne Jezioro Zygmunta Augusta.

Ochrona przyrody[edytuj]

Na terenie powiatu działają następujące formy ochrony przyrody[8]:

Parki narodowe:

  1. POL Biebrzański Park Narodowy LOGO.svg Biebrzański Park Narodowy

Obszary chronionego krajobrazu:

  1. Obszar Chronionego Krajobrazu "Dolina Biebrzy I"

Rezerwaty przyrody:

  1. Bagna Biebrzańskie
  2. Rezerwat przyrody Czerwone Bagno

Sąsiednie powiaty[edytuj]


Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]