Selery zwyczajne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Selery zwyczajne
Ilustracja
Selery zwyczajne, odmiana korzeniowa
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd selerowce
Rodzina selerowate
Rodzaj selery
Gatunek selery zwyczajne
Nazwa systematyczna
Apium graveolens L.
Sp.Pl.2 1753
Morfologia

Selery zwyczajne[2][3], seler zwyczajny (Apium graveolens L.[4]) – gatunek rośliny należący do rodziny selerowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

W stanie dzikim rośnie w Europie, Azji Zachodniej i Środkowej, na Kaukazie, w Afryce[5]. Rozprzestrzenił się także gdzieniegdzie poza obszarem swojego rodzimego występowania[5]. W Polsce w stanie dzikim tylko na wyspie Uznam. Jest uprawiany w wielu rejonach świata, czasami przejściowo dziczejący (efemerofit).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Osiąga wysokość do 1 m (kwitnąca).
Korzeń
Bulwiasty, spichrzowy.
Liście
Zazwyczaj 3-sieczne, częściowo pierzaste, z ząbkowanymi krawędziami na długich nagich łodygach. Błyszczące.
Kwiaty
Drobne, bladożółte, zebrane w kwiatostany (forma baldachu złożonego bez pokryw oraz pokrywek), złożone z 6 do 12 szypuł.
Owoc
Rozłupki.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina dwuletnia. Kwitnie od lipca do września. Siedlisko: halofit rosnący na nadmorskich łąkach i terenach podmokłych, a także solniskach w głębi lądu. Liczba chromosomów 2n= 22[3].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Odmiany botaniczne[5][6]:

  • seler typowy (Apium graveolens L. var. graveolens) – odmiana dziko rosnąca
  • seler korzeniowy (Apium graveolens L. var. rapaceum (Mill.) Gaudin) – tylko w uprawie
  • seler naciowy (Apium graveolens L. var. dulce (Mill.) Pers.) – w uprawie, czasami dziczejący
  • seler liściasty (Apium graveolens L. var. secalinum (Alef.) Mansf.) – tylko w uprawie

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wartości odżywcze[edytuj | edytuj kod]

Wartość odżywcza
Seler korzeniowy
(100 g)
Wartość energetyczna 125 kJ (30 kcal)
Białka 1,6 g
Węglowodany 7,7 g
Tłuszcze 0,3 g
Woda 89,5 g
Dane liczbowe na podstawie: [7]
Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[8]
Wartość odżywcza
Seler naciowy
(100 g)
Wartość energetyczna 69 kJ (16 kcal)
Białka 1,0 g
Węglowodany 3,6 g
Tłuszcze 0,2 g
Woda 94,3 g
Dane liczbowe na podstawie: [7]
Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
  2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  3. a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: http://dx.doi.org/10.3372/wi.46.46105. 
  5. a b c Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
  6. a b Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  7. a b Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. wydanie II zmienione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 512-513. ISBN 978-83-200-5311-1.
  8. a b Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)