Rohatyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rohatyn
Рогатин
Ilustracja
Kościół św. Mikołaja
Herb Flaga
herb Rohatyna Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód  iwanofrankiwski
Rejon Flag of Rohatyn raion.svg rohatyński
Wysokość 262 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

8 097[1]
Nr kierunkowy +380 3435
Kod pocztowy 77004
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Rohatyn
Rohatyn
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Rohatyn
Rohatyn
Ziemia49°24′41,30″N 24°37′13,69″E/49,411472 24,620469
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Cmentarz żydowski w Rohatynie

Rohatyn (ukr. Рогатин) – miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, siedziba rejonu rohatyńskiego.

Rohatyn leży nad Gniłą Lipą, w obwodzie iwanofrankowskim (stanisławowskim), dekanat halicki, 8,8 tys. mieszkańców (2001). Przemysł spożywczy. Węzeł drogowy. Przez miasto przebiega ukraińska droga krajowa N09.

Miasto królewskie I Rzeczypospolitej lokowane w 1390 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 15 maja 1390 z dokumentu papieża Bonifacego IX wystawionego biskupowi przemyskiemu Erykowi z Winsen. W 1415 otrzymał prawa miejskie od króla Władysława Jagiełły. W 1440 wzmianka o pierwszym kościele katolickim. W 1509 splądrowane przez hospodara mołdawskiego Bohdana, a wdowa po dziedzicu, Barbara z Pileckich, uprowadzona wraz z synami Rafałem i Piotrem[3]. W 1520 najechany przez Tatarów, którzy porwali Aleksandrę Lisowską (Roksolanę), późniejszą żonę Sulejmana Wspaniałego i matkę sułtana Selima II. W 1535 król Zygmunt Stary przekazał miasto w zarząd dożywotni królowej Bonie. W 1538 wybudowano w mieście późnogotycki kościół. W 1539 król wydał przywilej nakazujący wybudować w mieście fortyfikacje, ratusz i sukiennice. Od 1558 do 1562 roku proboszczem był tu Marcin Kromer. W 1614 Mikołaj Wysocki z Kwoczan ufundował w mieście kościół i klasztor zakonu dominikanów. W 1625 w Rohatynie na pewien czas schronił się przed zarazą Symeon z Zamościa[4]. W 1648 zajęty przez powstańców kozackich Bohdana Chmielnickiego. W 1666 ponownie konsekrowano kościół farny. W II poł. XVIII w. starostwo rohatyńskie posiadał kasztelan Józef Bielski (Bilski[5]). Podczas I rozbioru Polski w 1772 roku Rohatyn został włączony do Austrii. W 1775 roku miasto jako odszkodowanie otrzymała księżna Zofia Lubomirska. Niedługo później wybudowano w mieście pałac. W 1852 roku w pobliżu miasta wybudowano linię kolejową Halicz-Tarnopol. W 1914 roku podczas I wojny światowej w pobliżu miasta prowadzono ciężkie walki pozycyjne pomiędzy wojskami rosyjskimi i austriackimi.

W II Rzeczypospolitej stolica powiatu w województwie stanisławowskim. W sierpniu 1920 r. po ciężkich walkach z Rosjanami w pobliżu wsi Dytiatyn (Bitwa pod Dytiatynem) miasto zajął 37 Łęczycki Pułk Piechoty. W 1930 roku miasto liczyło 8 tys. mieszkańców.

Przed 1939 wśród mieszkańców byli mennonici[6].

Podczas wojny obronnej 1939 roku, w dniu 17 września[potrzebny przypis] do Rohatyna wkroczyły wojska sowieckie. W czasie II wojny światowej we wrześniu 1939 dokonano tu egzekucji na polskich jeńcach. W lecie 1941 roku miasto zajęły wojska niemieckie, które w 1942 roku wymordowały tu około 3,5 tys okolicznych Żydów. W okolicznych wsiach Potok, Zalipie, Czercze, Puków, Wierzbiłowice w latach 1941–1943 Ukraińska Powstańcza Armia dokonała licznych mordów na ludności polskiej[7]. W 1945 roku ludność polską wysiedlono, a miasto włączono do ZSRR.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew św. Ducha
  • cerkiew drewniana św. Ducha z XVII-wiecznym ikonostasem
  • cerkiew murowana pw. Narodzenia Matki Boskiej z drugiej poł. XVI wieku[3]
  • cerkiew unicka św. Mikołaja z drewna z 1729 r.
  • cmentarz żołnierzy polskich z 1920 r.
  • kościół pw. świętego Mikołaja z 1533 r., późnogotycki, halowy, fundacji Ottona Chodeckiego. W XVI wieku dobudowano wieżę i dwie kaplice. Na początku XVII wieku proboszczem w nim był Piotr Skarga. W latach 30 XVII wieku z zewnątrz ozdobiono w duchu renesansu lubelskiego prawdopodobnie przez warsztat Jana Wolffa (analogie zdobień do kościołów w Turobinie i Uchaniach). 19 stycznia 1686 roku król Jan III Sobieski wydał w Żółkwi przywilej, potwierdzający mianowanie sekretarza królewskiego ks. Konstantego Mrozowickiego, archidiakona lwowskiego na proboszcza tutejszej parafii[8]. Konsekrowany ponownie po zniszczeniach z poł. XVII wieku. Zwieńczenie wieży z 1862 roku, przebudowane po zniszczeniach z okresu I wojny światowej. W 1944 roku uszkodzony przez trzy bomby[3]. Po 1945 roku zamieniony na magazyn zboża, potem sklep meblowy, a wyposażenie całkowicie zniszczono. W 1991 wrócił do katolików. We wnętrzu zrekonstruowany w 2000 roku ołtarz główny. Na ścianie zewnętrznej zachowała się marmurowa tablica z 1891 roku upamiętniająca setną rocznicę Konstytucji 3 Maja. Obok kościoła XIX-wieczny obelisk wzniesiony na pamiątkę stulecia urodzin Adama Mickiewicza.
  • obelisk ku czci Adama Mickiewicza
  • Zakład Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo (szarytek) z 1882 roku, ustanowiony dzięki zapisowi testamentowemu hrabiego Leopolda Krasińskiego. We wnętrzu krypta Krasińskich[9].
  • zamek[10]
  • cmentarz żydowski

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasto Rohatyn współpracuje z polskim miastem Radlin na Górnym Śląsku[11][12]

Obraz w sztuce[edytuj | edytuj kod]

Liczne nawiązania do miasta w XVIII wieku znajdują się w powieści Olgi Tokarczuk pt. Księgi Jakubowe (2014).

Sport[edytuj | edytuj kod]

W czasach II RP w mieście siedzibę miał klub piłkarski Polonia-Strzelec Rohatyn.

Osoby związane z Rohatynem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Rohatynem.
Honorowi obywatele

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Державний комітет статистики України. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2011 року, Київ-2011 (doc)
  2. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 170.
  3. a b c Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski: Ukraina Zachodnia. Kraków: Wydawnictwo Bezdroża, 2009, s. 342.
  4. Skarbnica Wiedzy o Polskich Ormianach. Nota biograficzna autorstwa prof. UJ dra hab. Krzysztofa Stopki, powstała na potrzeby Polskiego Słownika Biograficznego
  5. Rohatyn w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksze. Warszawa 1888.
  6. D. Lewandowska: Księgi metrykalne i akta parafii i gmin różnych wyznań i obrządków (Ormianie, Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna, Baptyści, Mennonici, Ewangeliczni Chrześcijanie) z terenów tzw. zabużańskich Inwentarz zespołu PL, 1 456 Opracowała D. Lewandowska. agad.gov.pl. [dostęp 7 września 2019].
  7. Lista zamordowanych w województwie stanisławowskim w latach 1939/1947, www.genealogia.okiem.pl [dostęp 2017-11-26].
  8. K. Jabłoński, Podpisy i wzory pism sławnych w Polsce osób począwszy od końca XV wieku, Lwów, s. 8, 1840.
  9. Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski: Ukraina Zachodnia. Kraków: Wydawnictwo Bezdroża, 2009, s. 343.
  10. Rohatyn. [dostęp 31.8.13].
  11. Рогатинська Міська Рада - офіційний сайт, rohatyncity.if.ua [dostęp 2019-06-28].
  12. Radlin podpisał umowę partnerską z miastem Rohatyn (Ukraina) [dostęp 2019-06-28] (pol.).
  13. Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895, s. 3.
  14. Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895.
  15. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 213 z 11 maja 1909. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]