Rohatyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rohatyn
Ilustracja
Kościół św. Mikołaja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód iwanofrankowski
Rejon rohatyński
Wysokość 262 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

8 097[1]
Nr kierunkowy +380 3435
Kod pocztowy 77004
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Rohatyn
Rohatyn
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Rohatyn
Rohatyn
Ziemia49°24′41,30″N 24°37′13,69″E/49,411472 24,620469
Portal Portal Ukraina

Rohatyn (ukr. Рогатин) – miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, siedziba rejonu rohatyńskiego, do 1945[2] w Polsce, w województwie stanisławowskim, siedziba powiatu rohatyńskiego.

Rohatyn leży nad Gniłą Lipą, w obwodzie iwanofrankowskim (stanisławowskim), dekanat halicki, 8,8 tys. mieszkańców (2001). Przemysł spożywczy. Węzeł drogowy. Przez miasto przebiega ukraińska droga krajowa N09.

Miasto królewskie lokowane w 1390 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim[3].

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 15 maja 1390 roku z dokumentu papieża Bonifacego IX wystawionego biskupowi przemyskiemu Erykowi. W 1415 roku otrzymał prawa miejskie od króla Władysława Jagiełły. W 1440 roku wzmianka o pierwszym kościele katolickim. W 1509 roku splądrowane przez hospodara mołdawskiego Bohdana, a wdowa po dziedzicu, Barbara z Pileckich, uprowadzona wraz z synami Rafałem i Piotrem[4]. W 1520 roku najechany przez Tatarów, którzy porwali Aleksandrę Lisowską (Roksolanę). W 1535 roku król Zygmunt Stary przekazał miasto w zarząd dożywotni królowej Bonie. W 1538 roku wybudowano w mieście późnogotycki kościół. W 1539 roku król wydał przywilej nakazujący wybudować w mieście fortyfikacje, ratusz i sukiennice. Od 1558 do 1562 roku proboszczem był tu Marcin Kromer. W 1614 roku Mikołaj Wysocki ufundował w mieście kościół i klasztor zakonu dominikanów. W roku 1625 w Rohatyniu na pewien czas schronił się przed zarazą Symeon z Zamościa[5]. W 1648 roku zajęty przez powstańców kozackich Bohdana Chmielnickiego. W 1666 roku ponownie konsekrowano kościół farny. W II poł. XVIII w. właścicielem miasta był Józef Bielski.

Podczas I Rozbioru Polski w 1772 roku Rohatyn został włączony do Austrii. W 1775 roku miasto jako odszkodowanie otrzymała księżna Zofia Lubomirska. Niedługo później wybudowano w mieście pałac. W 1852 roku w pobliżu miasta wybudowano linię kolejową Halicz-Tarnopol. W 1914 roku podczas I wojny światowej w pobliżu miasta prowadzono ciężkie walki pozycyjne pomiędzy wojskami rosyjskimi i austriackimi.

W II Rzeczypospolitej stolica powiatu w województwie stanisławowskim. W sierpniu 1920 r. po ciężkich walkach z Rosjanami w pobliżu wsi Dytiatyn (Bitwa pod Dytiatynem) miasto zajął 37 Łęczycki Pułk Piechoty. W 1930 roku miasto liczyło 8 tys. mieszkańców. Podczas wojny obronnej 1939 roku, w dniu 17 września do Rohatyna wkroczyły wojska sowieckie. W czasie II wojny światowej we wrześniu 1939 dokonano tu egzekucji na polskich jeńcach. W lecie 1941 roku miasto zajęły wojska niemieckie, które w 1942 roku wymordowały tu około 3,5 tys okolicznych Żydów. W okolicznych wsiach Potok, Zalipie, Czercze, Puków, Wierzbiłowice w latach 1941-1943 Ukraińska Powstańcza Armia dokonała licznych mordów na ludności polskiej[6]. W 1945 roku ludność polską wysiedlono, a miasto włączono do ZSRR.

Zabytki[edytuj]

Cerkiew św. Ducha
  • cerkiew drewniana św. Ducha z XVII-wiecznym ikonostasem
  • cerkiew murowana pw. Narodzenia Matki Boskiej z drugiej poł. XVI wieku[7]
  • cerkiew unicka św. Mikołaja z drewna z 1729 r.
  • cmentarz żołnierzy polskich z 1920 r.
  • kościół pw. świętego Mikołaja z 1533 r., późnogotycki, halowy, fundacji Ottona Chodeckiego. W XVI wieku dobudowano wieżę i dwie kaplice. Na początku XVII wieku proboszczem w nim był Piotr Skarga. W latach 30 XVII wieku z zewnątrz ozdobiono w duchu renesansu lubelskiego prawdopodobnie przez warsztat Jana Wolffa (analogie zdobień do kościołów w Turobinie i Uchaniach). Konsekrowany ponownie po zniszczeniach z poł. XVII wieku. Zwieńczenie wieży z 1862 roku, przebudowane po zniszczeniach z okresu I wojny światowej. W 1944 roku uszkodzony przez trzy bomby[8]. Po 1945 roku zamieniony na magazyn zboża, potem sklep meblowy, a wyposażenie całkowicie zniszczono. W 1991 wrócił do katolików. We wnętrzu zrekonstruowany w 2000 roku ołtarz główny. Na ścianie zewnętrznej zachowała się marmurowa tablica z 1891 roku upamiętniająca setną rocznicę Konstytucji 3 Maja. Obok kościoła XIX-wieczny obelisk wzniesiony na pamiątkę stulecia urodzin Adama Mickiewicza.
  • obelisk ku czci Adama Mickiewicza
  • Zakład Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo (szarytek) z 1882 roku, ustanowiony dzięki zapisowi testamentowemu hrabiego Leopolda Krasińskiego. We wnętrzu krypta Krasińskich[9].
  • zamek[10]

Pobliskie miejscowości[edytuj]

Osoby związane z Rohatynem[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Rohatynem.
Honorowi obywatele

Obraz w sztuce[edytuj]

Liczne nawiązania do miasta w XVIII wieku znajdują się w powieści Olgi Tokarczuk pt. Księgi Jakubowe (2014).

Przypisy

  1. Державний комітет статистики України. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2011 року, Київ-2011 (doc)
  2. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz.U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  3. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 170.
  4. Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Ukraina Zachodnia, Wydawnictwo Bezdroża, Kraków 2009, s. 342.
  5. Skarbnica Wiedzy o Polskich Ormianach. Nota biograficzna autorstwa prof. UJ dra hab. Krzysztofa Stopki, powstała na potrzeby Polskiego Słownika Biograficznego
  6. Lista zamordowanych w województwie stanisławowskim w latach 1939/1947, www.genealogia.okiem.pl [dostęp 2017-11-26].
  7. Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Ukraina Zachodnia, Wydawnictwo Bezdroża, Kraków 2009, s. 342.
  8. Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Ukraina Zachodnia, Wydawnictwo Bezdroża, Kraków 2009, s. 342.
  9. Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski: Ukraina Zachodnia. Kraków: Wydawnictwo Bezdroża, 2009, s. 343.
  10. Rohatyn. [dostęp 31.8.13].
  11. Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895, s. 3.
  12. Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895.
  13. Kronika. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 213 z 11 maja 1909. 

Linki zewnętrzne[edytuj]