Horodenka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Horodenka
Городенка
ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód iwanofrankowski
Populacja (2018)
• liczba ludności

9 225[1]
Nr kierunkowy +380
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Horodenka
Horodenka
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Horodenka
Horodenka
Ziemia48°40′N 25°30′E/48,666667 25,500000
Portal Portal Ukraina

Horodenka (ukr. Городенка) – miasto i stolica rejonu w obwodzie iwanofrankowskim Ukrainy. Historycznie leży na Pokuciu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1800: ponad 5 tys. mieszkańców[2];
  • 1870: 8824 mieszkańców, w tym 4726 grekokatolików, 3157 żydów, 857 rzymskich katolików, 78 Ormian;
  • 1880: 10227 mieszkańców;
  • 1900: 11613 mieszkańców, w tym 4255 Żydów[3];
  • 1921: 10054 mieszkańców, w tym 5390 Ukraińców, 3081 Żydów, 1571 Polaków[4];
  • 1931: 12303 mieszkańców[4];
  • 1939: 14 tys. mieszkańców[4], w tym 3750 Żydów[5];
  • 1989: 12 600 mieszkańców[6]
  • 2013: 9386 mieszkańców[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawny polski herb Horodenki

Pierwsza pisemna wzmianka o Horodence jako wsi zamieszkanej przez rolników i rzemieślników pochodzi z 1195 roku. W XVI wieku w Horodence osiedlili się pierwsi Żydzi, w XVII wieku - pierwsi Ormianie. Po otrzymaniu z rąk króla Jana II Kazimierza Wazy w 1668 roku prawa magdeburskiego i uzyskaniu przywilejów w handlu i rzemiośle od Potockich w 1743 roku, Żydzi wygrali w mieście rywalizację z Ormianami[2].

Pod panowaniem austriackim od 1772 r., początkowo w powiecie tyśmienickim cyrkułu halickiego[8], od 1786 r. w cyrkule zaleszczyckim[9], następnie jako miasto powiatowe. 22. maja 1862 r. doszło do wielkiego pożaru Horodenki, w wyniku którego doszczętnie spłonęło 21 domostw.[10]

W II Rzeczypospolitej - stolica powiatu w województwie stanisławowskim.

W okresie międzywojennym Horodenka była siedzibą komisariatu Straży Celnej "Horodenka".

Podczas okupacji niemieckiej doszło do całkowitej zagłady Żydów w Horodence. W dniu 5 lipca 1941 (zajęcie miasta przez wojska węgierskie) ludność ukraińska urządziła pogrom polegający na grabieży mienia żydowskiego. Pierwszą masową egzekucję Żydów Horodenki przeprowadziło 4 grudnia 1941 gestapo z Kołomyi rozstrzeliwując 2,6 tys. ludzi, w tym 1 tys. dzieci, w lesie między wsiami Siemakowce i Michalcze. Między grudniem 1941 a wrześniem 1942 istniało w Horodence getto, do którego dosiedlono Żydów z sąsiednich miejscowości oraz Żydów węgierskich. Getto zlikwidowano drogą kolejnych egzekucji i deportacji. Ł.M. Sołowka ocenia, że w Horodence i okolicy zabito 3250 Żydów, pozostali w liczbie około 2 tys. zginęli w obozie śmierci w Bełżcu i w Kołomyi[3][5].

25 marca 1944 miasto ponownie zajęła Armia Czerwona[5]. W kwietniu i czerwcu 1944 Horodenka przeszła ciężkie bombardowania Luftwaffe, straty w ludziach wyniosły setki osób. W 1945 roku polska ludność miasta została ekspatriowana do Polski[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół ormiański

Ludzie związani z Horodenką[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Horodenką.

Ludzie urodzeni w Horodence[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Do 1939 roku w mieście funkcjonował klub piłkarski Strzelec Horodenka.

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2018 року. Державна служба статистики України. Київ, 2018. стор.36
  2. a b Historia miejscowości (pol.). Wirtualny sztetl. [dostęp 2015-12-31].
  3. a b Historia (pol.). Wirtualny sztetl. [dostęp 2015-12-31].
  4. a b c d Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Eugeniusz Różański, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie stanisławowskim 1939-1946, Wydanie I, ​ISBN 978-83-85865-13-1​, s. 111-112
  5. a b c Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ​ISBN 978-5-8243-1296-6​ s. 229-230
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
  7. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.65
  8. Carte nouvelle des Royaumes de Galizie et Lodomerie avec le District de Bukowine, Augsburg po 1772
  9. Carte Generale de l'Atlas des Roiaumes Galicie et Lodomerie divisés en 19 Cercles avec la Buckowina, 1786
  10. „Czas” nr 128, Kraków 5. czerwca 1862, str. 3.
  11. Władysław Łozińskim Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku, 1903, str. 98