Wyższa liga ZSRR w piłce nożnej mężczyzn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dawnej ligi piłkarskiej w ZSRR. Zobacz też: Wyższa Liga – ujednoznacznienie.
Wyższa liga ZSRR
ros. Высшая лига СССР
ukr. Вища ліга СРСР
biał. Вышэйшая ліга СССР
Państwo  ZSRR
Dyscyplina piłka nożna
Organizator rozgrywek FFSSSR
Data założenia 1936
Poprzednia nazwa Grupa A (do sezonu 1941),
I grupa (do sezonu 1949),
Klasa A (do sezonu 1962),
Klasa A, I grupa (do sezonu 1969),
Klasa A, wyższa grupa (do sezonu 1970)
Data rozwiązania 1991
Rozgrywki
Liczba drużyn 18
Niższy poziom ligowy I liga
Puchary: Puchar ZSRR,
Superpuchar ZSRR
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Dinamo Moskwa
Ostatni zwycięzca CSKA Moskwa (1991)
Najwięcej zwycięstw Dynamo Kijów (13)

Wyższa liga ZSRR (ros. Высшая лига СССР, ukr. Вища ліга СРСР, biał. Вышэйшая ліга СССР) – najwyższa klasa rozgrywek o Mistrzostwo Związku Radzieckiego w piłce nożnej. W latach 20. i 30. o tytuł mistrzowski grały drużyny miast i republik. Mistrzostwa klubów były rozgrywane od 1936 do końca istnienia ZSRR w 1991. System rozgrywek zmieniał się na przestrzeni lat. Najczęściej turnieje o Mistrzostwo ZSRR toczyły się w formie rozgrywek ligowych (mecz i rewanż) w systemie wiosna-jesień.

Historia ligi[edytuj | edytuj kod]

W czasie istnienia ligi zmieniała się także jej nazwa. Nazwę Wysszaja Liga nadano jej w sezonie 1971. W latach 1936-1941 nosiła nazwę Grupa A, w 1945-1949 Pierwaja grupa SSSR, w latach 1950-1962 Klasa A SSRR (w niektórych sezonach także Klasa A1 lub Klasa A. Grupa 1), w 1963-1969 Pierwaja grupa A SSSR, a w 1970 Wysszaja Grupa A.

Do najbardziej utytułowanych klubów ligi należały Dynamo Kijów, Spartak Moskwa i Dinamo Moskwa. Najpopularniejszymi klubami, obok wyżej wymienionych, były CSKA Moskwa i Dinamo Tbilisi. Pierwszym zespołem, który zdobył 10 mistrzostw było Dinamo Moskwa w 1963 roku, a następnie Spartak w 1979 roku. Dynamo Kijów zdobył je w 1981 roku, ale potem wyprzedził wszystkich, zajmując pierwsze miejsce w ilości zdobytych mistrzostw (13-krotnie). Postrzegana jako liga wyłącznie rosyjska, tak naprawdę była międzynarodowa[potrzebny przypis], podczas gdy stronę rosyjską reprezentowały głównie kluby moskiewskie.

Tylko jedenaście klubów uczestniczyło w lidze przez więcej niż 30 sezonów, a prawie połowa z nich (5) to kluby z Moskwy. Tylko Dinamo Moskwa i Dynamo Kijów brały udział we wszystkich sezonach w lidze. Wśród innych znanych klubów są SKA Rostów nad Donem (wojskowa drużyna), Zenit Leningrad i Krylja Sowietow Kujbyszew. Ukraina też była często przedstawiana przez Szachtar Donieck (klub górniczy), później bardzo udanie występował Dnipro Dniepropietrowsk. Po reorganizacji ligi w ostatnich sezonach wzrosła liczba klubów ukraińskich. Wśród klubów z innych republik ZSRR, ligę często reprezentował co najmniej jeden klub z republik bałtyckich, azjatyckich, Kaukazu lub Białorusi. Wśród towarzystw sportowych radzieckich największe sukcesy zdobyły kluby Dynamo oraz Armii (CSKA/SKA), które były również ściśle związane ze stanem agencji egzekwowania.

Medaliści ligi[edytuj | edytuj kod]

Rok Mistrz Wicemistrz III miejsce
Grupa A
1936 (wiosna) Dinamo Moskwa Dynamo Kijów Spartak Moskwa
1936 (jesień) Spartak Moskwa Dinamo Moskwa Dinamo Tbilisi
1937 Dinamo Moskwa Spartak Moskwa Dynamo Kijów
1938 Spartak Moskwa CDKA Moskwa Metałurg Moskwa
1939 Spartak Moskwa Dinamo Tbilisi CDKA Moskwa
1940 Dinamo Moskwa Dinamo Tbilisi Spartak Moskwa
1941
Mistrzostwa nie zostały dokończone[1]
1942-45
Mistrzostwa nie odbyły się[1]
I grupa
1945 Dinamo Moskwa CDKA Moskwa Torpedo Moskwa
1946 CDKA Moskwa Dinamo Moskwa Dinamo Tbilisi
1947 CDKA Moskwa Dinamo Moskwa Dinamo Tbilisi
1948 CDKA Moskwa Dinamo Moskwa Spartak Moskwa
1949 Dinamo Moskwa CDKA Moskwa Spartak Moskwa
Klasa A
1950 CDKA Moskwa Dinamo Moskwa Dinamo Tbilisi
1951 CDSA Moskwa Dinamo Tbilisi Szachtior Stalino
1952 Spartak Moskwa Dynamo Kijów Dinamo Moskwa
1953 Spartak Moskwa Dinamo Tbilisi Torpedo Moskwa
1954 Dinamo Moskwa Spartak Moskwa Dynamo Mińsk
1955 Dinamo Moskwa Spartak Moskwa CDSA Moskwa
1956 Spartak Moskwa Dinamo Moskwa CDSA Moskwa
1957 Dinamo Moskwa Torpedo Moskwa Spartak Moskwa
1958 Spartak Moskwa Dinamo Moskwa CSK MO Moskwa
1959 Dinamo Moskwa Łokomotiw Moskwa Dinamo Tbilisi
1960 Torpedo Moskwa Dynamo Kijów Dinamo Moskwa
1961 Dynamo Kijów Torpedo Moskwa Spartak Moskwa
1962 Spartak Moskwa Dinamo Moskwa Dinamo Tbilisi
Klasa A, I grupa
1963 Dinamo Moskwa Spartak Moskwa Dynamo Mińsk
1964 Dinamo Tbilisi Torpedo Moskwa CSKA Moskwa
1965 Torpedo Moskwa Dynamo Kijów CSKA Moskwa
1966 Dynamo Kijów SKA Rostów nad Donem Neftianik Baku
1967 Dynamo Kijów Dinamo Moskwa Dinamo Tbilisi
1968 Dynamo Kijów Spartak Moskwa Torpedo Moskwa
1969 Spartak Moskwa Dynamo Kijów Dinamo Tbilisi
Klasa A, wyższa grupa
1970 CSKA Moskwa Dinamo Moskwa Spartak Moskwa
Wyższa liga
1971 Dynamo Kijów Ararat Erywań Dinamo Tbilisi
1972 Zoria Woroszyłowgrad Dynamo Kijów Dinamo Tbilisi
1973 Ararat Erywań Dynamo Kijów Dinamo Moskwa
1974 Dynamo Kijów Spartak Moskwa Cziernomoriec Odessa
1975 Dynamo Kijów Szachtior Donieck Dinamo Moskwa
1976 (wiosna) Dinamo Moskwa Ararat Erywań Dinamo Tbilisi
1976 (jesień) Torpedo Moskwa Dynamo Kijów Dinamo Tbilisi
1977 Dynamo Kijów Dinamo Tbilisi Torpedo Moskwa
1978 Dinamo Tbilisi Dynamo Kijów Szachtior Donieck
1979 Spartak Moskwa Szachtior Donieck Dynamo Kijów
1980 Dynamo Kijów Spartak Moskwa Zenit Leningrad
1981 Dynamo Kijów Spartak Moskwa Dinamo Tbilisi
1982 Dynamo Mińsk Dynamo Kijów Spartak Moskwa
1983 Dniepr Dniepropietrowsk Spartak Moskwa Dynamo Mińsk
1984 Zenit Leningrad Spartak Moskwa Dniepr Dniepropietrowsk
1985 Dynamo Kijów Spartak Moskwa Dniepr Dniepropietrowsk
1986 Dynamo Kijów Dinamo Moskwa Spartak Moskwa
1987 Spartak Moskwa Dniepr Dniepropietrowsk Žalgiris Wilno
1988 Dniepr Dniepropietrowsk Dynamo Kijów Torpedo Moskwa
1989 Spartak Moskwa Dniepr Dniepropietrowsk Dynamo Kijów
1990 Dynamo Kijów CSKA Moskwa Dinamo Moskwa
1991 CSKA Moskwa Spartak Moskwa Torpedo Moskwa

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Lp. Klub Miejsca na podium Zwycięskie sezony
Gold medal with cup.svg Silver medal with cup.svg Bronze medal with cup.svg
1. Dynamo Kijów 13 11 3 1961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 1990
2. Spartak Moskwa 12 12 9 1936 (j), 1938, 1939, 1952, 1953, 1956, 1958, 1962, 1969, 1979, 1987, 1989
3. Dinamo Moskwa 11 11 5 1936 (w), 1937, 1940, 1945, 1949, 1954, 1955, 1957, 1959, 1963, 1976 (w)
4. CSKA Moskwa 7 4 6 1946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 1991
5. Torpedo Moskwa 3 3 6 1960, 1965, 1976 (j)
6. Dinamo Tbilisi 2 5 13 1964, 1978
7. Dnipro Dniepropetrowsk 2 2 2 1983, 1988
8. Ararat Erywań 1 2 0 1973
9. Dynamo Mińsk 1 0 3 1982
9. Zenit Leningrad 1 0 1 1984
10. Zoria Woroszyłowgrad 1 0 0 1972
10. Szachtar Donieck 0 2 2
11. SKA Rostów nad Donem 0 1 0
Łokomotiw Moskwa 0 1 0
13. Žalgiris Wilno 0 0 1
Czornomoreć Odessa 0 0 1
Neftianik Baku 0 0 1
Sierp i Mołot Moskwa 0 0 1

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Z powodu trwania działań militarnych II wojny światowej

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]