Nemzeti Bajnokság I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nemzeti Bajnokság I
OTP Bank Liga
Sports current event.svg 2017/2018
Państwo  Węgry
Oficjalny skrót NB I
Dyscyplina piłka nożna
Organizator rozgrywek Magyar Labdarúgó Szövetség
Data założenia 1901
Założyciel Magyar Labdarúgó Szövetség
Przekształcona
na zawodową
1926
Nowa nazwa OTP Bank Liga
Prezes dr Sándor Csányi
Partner TV Magyar Televízió, Sport TV
Sponsor tytularny OTP Bank
Rozgrywki
Liczba drużyn 12
Niższy poziom ligowy Nemzeti Bajnokság II
Puchary: Puchar Węgier
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Budapesti TC
Obecny zwycięzca Budapest Honvéd (2016/2017)
Najwięcej zwycięstw Ferencvárosi Budapeszt (29 razy)
Strona internetowa

Nemzeti Bajnokság I (nazywana także OTP Bank Liga od nazwy sponsora) – zawodowa liga piłkarska znajdująca się na najwyższym szczeblu rozgrywek piłkarskich na Węgrzech.

W obecnym sezonie rozgrywki, w których uczestniczy 16 zespołów, odbywają się systemem jesień-wiosna. Mistrz gra od II rundy eliminacji Ligi Mistrzów, drugi oraz trzeci zespół i zdobywca Pucharu Węgier od I rundy kwalifikacyjnej Ligi Europy. 15 i 16 drużyna spada do NB II. Ich miejsca uzupełniają dwie pierwsze drużyny z NB II.

System rozgrywek[edytuj | edytuj kod]

  • 19011905: rozgrywki ligowe w systemie wiosna-jesień, odpowiadające rokowi kalendarzowemu.
  • 1906/071949/50: rozgrywki ligowe w systemie jesień-wiosna (Nie rozegrano sezonu 1906, lecz od razu 1906/07. Z powodu wojen nie odbyły się rozgrywki w sezonach 1914/15, 1915/16, 1944/45.).
  • 19501957: rozgrywki ligowe – na wzór radziecki – w systemie wiosna-jesień (Sezon 1956 przerwało Powstanie Węgierskie. W sezonach 1950 i 1957 rozegrano tylko po jednej rundzie.)
  • 1957/581962/63: rozgrywki ligowe w systemie jesień-wiosna
  • 19631970: rozgrywki ligowe – po kuriozalnej decyzji władz, które stwierdziły że lepiej pasuje do warunków klimatycznych na Węgrzech – w systemie wiosna-jesień (Sezon 1963 miał jedną rundę, a w sezonie 1970 drużyny podzielono na 2 grupy, o lokacie decydował mecz bezpośredni między zdobywcami identycznych miejsc w grupach.)
  • 1970/71: rozgrywki ligowe w systemie jesień-wiosna.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chronologia nazwy ligi[edytuj | edytuj kod]

Od 2000 roku wielokrotnie zmieniała się nazwa rozgrywek, przy czym nazwą oficjalną jest niezmiennie Nemzeti Bajnokság I co tłumaczy się jako Narodowe Mistrzostwo. Zmiany dotyczyły komercyjnej nazwy ligi.

Początki (do 1900 roku)[edytuj | edytuj kod]

Początki rozwoju węgierskiej piłki ściśle są związane z położeniem politycznym ówczesnego Królestwa Węgier. Jako równoważna z Austrią część Austro-Węgier, Węgry były silnie związane z Niemcami. W Budapeszcie mieszkała duża ich liczba. W 1840 roku Ignatz Clair założył Nemzeti Torna Egylet (NTE) – Węgierski Towarzystwo Gimnastyczne, który był klubem przede wszystkim asymilującej się niemieckiej klasy średniej. Powstanie tego klubu było kolejnym krokiem w jej kierunku. Wkrótce zaznaczyły się dwa kierunki rozwoju sportu.

Gentlemani i arystokracja uprawiały ustalone rodzaje sportów, niechętnie przyjmując nowinki. W 1875 roku utworzyli oni swój klub z hrabią Miksą Esterhazym na czele. Wkrótce niższe warstwy zaczęły tworzyć własne kluby sportowe, przede wszystkim o lokalnym, dzielnicowym zasięgu. W 1885 roku powstało Újpesti Torna Egylet (Nowopeszteńskie Towarzystwo Gimnastyczne), Budapesti Torna Club (Budapeszteński Klub Gimnastyczny). BTC miało pierwszą sekcję piłkarską na Węgrzech, powstałą w 1895 roku, a jego mecz z wiedeńską First Vienna FC 1894 rozegrany 31 października 1897 roku uznano na Węgrzech za datę powstania w tym kraju zorganizowanego piłkarstwa. Widać było coraz wyraźniej, że oprócz gimnastyki zaczyna się uprawiać także inne sporty, w tym te z użyciem piłki. Ogromny wkład w rozwój futbolu w Budapeszcie mają K. Loweurosen i Fr. Ray.

Odłączając się od NTE, zwiększająca się grupa żydowska uznająca samą gimnastykę za zbyt nudną założyła w 1888 roku Magyar Testgyakorlók Köre (MTK) (w wolnym tłumaczeniu Krąg Węgrów Ćwiczących Swe Ciała). Swą nazwą członkowie klubu chcieli zasugerować, że nie ograniczają się tylko do społeczności lokalnej, lecz są klubem wszystkich Węgrów. Był to jeden z elementów jakimi Żydzi chcieli się zasymilować. Założone i finansowane przez liberalnych żydów z centrum Budapesztu (biznesmenów, fachowców) MTK, miało być klubem otwartym dla każdego, kto chciał uprawiać "nowe" sporty.

W latach 90. Budapeszt ogarnęło futbolowe szaleństwo. Wszystkie kluby gimnastyczne zakładały sekcje piłki nożnej. W 1899 roku w dzielnicy znajdującej się wówczas na obrzeżach miasta, w Ferencvárosie, powstał Ferencvárosi Torna Club. Dzielnicę tę zamieszkiwali głównie robotnicy z niższej klasy średniej i mniejszość niemiecka. Właśnie ona miała duży udział w powstaniu klubu. Sekcja piłkarska powstała tam w 1900 roku.

Era ligowa (1900-1926)[edytuj | edytuj kod]

Z inicjatywy 14 klubów: (Budapesti AC, Budapesti Egyetemi AC, Budapesti Versenypalya Sz, Budapesti Torna Club (TC) , Magyar Úszó Egylet (ÚE), Budapesti Sport Club (SC), Budai GFC, Ferencvárosi Torna Club, Ganz VTSE, Magyar FC, Magyar AC, 33 Football Clubja, Budapesti Posta és Távirda, Tisztviselők SE Műegyetemi FC) założono w styczniu 1901 roku w Budapeszcie Węgierski Związek Piłkarski (Magyar Labdarúgó Szövetség). W tym samym roku zadebiutowała liga piłkarska z pięcioma klubami w I Lidze i ośmioma w II Lidze.

Skład ligi w sezonie 1901

Obok Ferencvárosi TC i BTC, grali przedstawiciele MUE – Węgierskiego Stowarzyszenia Pływackiego, a także MAFC, czyli Politechniki. Liga węgierska jest, zaraz po belgijskiej, najstarsza na kontynencie. Do czasu swego amatorskiego charakteru, występowały w niej tylko zespoły z Budapesztu i okolic. Pierwszym mistrzem został BTC. W następnym sezonie także ten klub był najlepszy. Gwiazdą zespołu był Miltiades Manno – król strzelców w pierwszych dwóch sezonach ligi. Od 1903 roku liczyła ona już 8 zespołów. Awansowało do niej MTK. Od 1903 do 1929 roku tylko MTK i FTC zdobywały tytuły mistrzowskie. Odzwierciedlało to też niemiecko-żydowską rywalizację na polu sportowym ale i w tym, kto lepiej się zasymilował. Reprezentacja narodowa opierała się na zawodnikach tych dwóch klubów. Gwiazdą MTK był napastnik Jenő Károly, najlepszy strzelec ligi w sezonach 1903 i 1905. Jednak w omawianym okresie bez cienia wątpliwości najlepszym zawodnikiem ligi, był występujący w FTC Imre Schlosser. Zadebiutował on w sezonie 1905, a od sezonu 1908/09 zdobywał miano króla strzelców nieprzerwanie do sezonu 1916/17. Jego przejście z FTC do MTK podczas 2-letniej przerwy w rozgrywkach (1914–1916) było hitem transferowym ówczesnych lat i sukcesem działaczy MTK.

FTC zdominowało rozgrywki w latach 1908–1913, a po pięciu z rzędu mistrzostwach "Fradich" przyszła kolej na 10 tytułów z rzędu dla MTK (1913/14, 1916/17-1924/25).

BTC i FTC grały piłkę bardzo prostą, opierającą się na zasadzie kopnij i biegnij. Dodatkowo ich gra była bardzo ostra, miały w swych składach dobrze zbudowanych zawodników. Charyzmatyczny prezydent MTK, Alfred Brűll, zatrudnił w klubie szkockiego zawodnika Shiresa, a w 1911 r. szkoleniowca Robertsona. MTK dzięki temu jako pierwsze zaczęło grać "rozumem". Zawodnicy grali podaniami, byli nieźle wyszkoleni technicznie. Wyspiarska piłka stojąca wtedy dużo wyżej od kontynentalnej, pozwoliła klubowi wspiąć się na wyższy poziom piłkarski od pozostałych ligowych rywali. Długie pasmo sukcesów tego klubu było też możliwe dzięki takim gwiazdom jak napastnicy Alfréd Schaffer, György Orth, czy doskonały obrońca Gyula Mandl.

Rywalizacja między FTC a MTK, toczyła się też na polu organizacyjnym. W 1911 roku "Fradi" otworzyli swój nowy stadion przy Üllői út. Rok później uczyniło to MTK. Miało ono super nowoczesny jak na owe czasy obiekt mieszczący 20 000 widzów. Nie przypadkowa jest też nazwa ulicy – Hungaria utca. Brűll kontynuował politykę asymilacji klubu i wybierał maksymalnie patriotyczne nazwy i rozwiązania.

FTC z kolei miało opinię zespołu grającego sercem, z większym poświęceniem. Wykalkulowana i elegancka gra była odzwierciedleniem bogatszych klas społecznych stojących za MTK, co nie zjednywało mu sympatii u szerokich mas, które kibicowały, oprócz swoich lokalnych drużyn, FTC.

Powstanie ogólnokrajowej ligi zawodowej (1926-1944)[edytuj | edytuj kod]

W 1926 roku liga staje się zawodowa. MTK zmieniło nazwę na Hungária FC, kontynuując politykę asymilacyjną, jednak po 1926 roku największe sukcesy odnosił już Ferencvárosi FC i nowa siła Újpest FC. Amatorskie kluby utworzyły swoją ligę, która przetrwała do sezonu 1934/35. Pierwszy jej mistrz – Budapesti SE.

W latach 20., Újpest FC stał się czołowym klubem ligowym. Regularnie zdobywał trzecie lub drugie miejsce w tabeli. Dzięki temu mógł występować w Pucharze Mitropa. W 1929 roku zespół wywalczył to trofeum, uzyskując miano najlepszej drużyny środkowej Europy. Rok wcześniej dokonał tego FFC. Újpest FC potwierdził swą klasę zdobywając pierwszy tytuł mistrzowski w następnym sezonie – 1929/30. Miasto Újpest nie wchodziło jeszcze w skład stolicy (należało do stołecznej aglomeracji), więc był to pierwszy tytuł zespołu z prowincji. Lata 30. to rywalizacja FFC z Újpest FC, a Hungária FC spadła na trzecie miejsce w hierarchii. W sezonie 1931/32 Ferencváros dokonał niezwykłego wyczynu, wygrał wszystkie 22 spotkania ligowe. Ponownie "Fradi" stali się najlepsi w środkowej Europie w 1937 roku, Újpest FC po raz drugi sięgnęło po te trofeum w 1939 roku Zarówno "Fradi" jak i "Fioletowi" mieli w swych składach wiele gwiazd europejskiej piłki lat 30. Zawodnicy tych 2 klubów stanowili większość reprezentacji, która zdobyła wicemistrzostwo świata w 1938 r. Chyba największymi symbolami tych drużyn w tamtych latach byli świetni napastnicy György Sárosi w FTC i Gyula Zsengellér z Újpest FC. Sarosi grał w lidze do 1943 roku, Zsengellér do 1947 roku.

Po 1939 roku następowała stopniowa faszyzacja Węgier, naród w większości popierał zmiany, gdyż Węgrzy chcieli za wszelką cenę zmienić postanowienia traktatu wersalskiego. Z powodów swego pochodzenia Hungária FC była celem coraz większej, antysemickiej presji. Po wybuchu wojny, Węgry zaostrzyły politykę wobec obcokrajowców. Kluby popierane przez lewicę nie miały zbyt dobrze, a Hungária FC, symbol "kapitalistycznego żydostwa", została wycofana z ligi po sezonie 1939/40, mimo że zdobyła wicemistrzostwo. Prezes Hungária FC wezwał swych kibiców do wspierania lewicowego budapeszteńskiego Vasas SC.

Ferencváros stał się drużyną władzy. Poprzez popularność "Fradich", Strzałokrzyżowcy chcieli sami zdobyć poparcie dla siebie. Ferencváros stał się najbardziej prawicowym klubem Węgier. Nie można powiedzieć, że każdy kibic tego klubu był faszystą, ale był ich bardzo duży tam odsetek, tak jak w Hungária FC duży był odsetek żydowski. Czasy wojenne wyniosły też niektóre kluby na czoło ligi. Często mówi się, że wojenne mistrzostwa Weisz Manfréd FC Csepel i Nagyváradi AC nie były wolne od manipulacji. Csepel sponsorowały zakłady "Manfred Weiss", a NAC ponoć zdobył mistrzostwo, bo dobrze wyglądało to propagandowo, że klub z ziem "odzyskanych" odnosi sukcesy. Jeden z głównych producentów przemysłu wojennego – koncern Gamma sponsorował Újpest, a w lidze pojawił się też nowy klub – Gamma FC.

Sezon 1944/45 został przerwany po kilku kolejkach z powodu postępów sowieckich na linii frontu. Sezon 1945 zagrały tylko kluby z Budapesztu. Następnym roku system rozgrywek wrócił do normy, jednak liga grała już jakby w całkiem innym kraju.

Czas stalinizmu – piłkarskie rządy Sebesa (1945-1956)[edytuj | edytuj kod]

Okres przejściowy (1945–48)

Do 1948 roku panował w węgierskiej piłce w miarę przedwojenny układ sił. Co prawda komuniści utrudniali życie FTC, lecz o sile i popularności tego klubu niech świadczy to, że udało mu się zdobyć mistrzostwo jeszcze w sezonie 1948/49 i to pomimo tego, że jeszcze w 1948 r. planowano skasować w ogóle klub, a później próbowano zawiesić go w rozgrywkach na 4 tygodnie. Jednak komuniści nie ośmielili się na taki krok, gdyż doszło to potężnego sprzeciwu kibiców "Fradich". Wcześniej, przez pierwsze powojenne sezony prym wiódł Újpesti TE, mistrzem został też Csepeli MTK, nadal mający silne oparcie w sąsiednich zakładach.

Era Sebesa (1949–1956)

Gdy w 1949 r. komuniści dopełnili farsy i także teoretycznie objęli rządy na Węgrzech, organizacja sportu w tym kraju również musiała się dopasować do radzieckich standardów. W kraju rządził Mátyás Rákosi, zwany "Największym pupilem Stalina".

Według autentycznej anegdoty, w jakiś poniedziałkowy ranek 1949 roku Rákosi zapytał swego sekretarza jaki był wynik meczu FTC z Vasasem, ten odpowiedział, że nie wie, bo był zajęty ważniejszymi sprawami, wówczas "największy pupil Stalina" odpowiedział mu, że zawsze gdy gra zespół prawicowy z lewicowym, każdego polityka powinien "obchodzić" wynik.

Po 1949 roku w węgierskim sporcie zaczęto wprowadzać metody sprawdzone w Związku Radzieckim. Gusztáv Sebes, który jeszcze przed wojną należał do partii komunistycznej, został nie tylko kapitanem związkowym kadry futbolowej, ale także wiceministrem do spraw sportu z prawem decydującego głosu w sprawach piłki nożnej i przewodniczącym Węgierskiego Komitetu Olimpijskiego. Był w przyjaznych stosunkach z najważniejszymi osobami w kraju – faktycznym dyktatorem (oficjalnie przywódcą partii) Mátyásem Rákosim oraz ministrem obrony, odpowiedzialnym także za sport Mihalym Farkasem. Nie było dla niego sprawy nie do załatwienia.

Sebes przystąpił więc do organizowania jedynie słusznego modelu piłki nożnej. Najpierw wypadało zacząć od zmian nazw klubów podejrzanych o burżuazyjne sympatie i ewentualnie doprowadzenie do ich likwidacji.

I tak zaczęto od zmiany nazw:

  • FerencvárosÉDOSz (klub przejęły zakłady przemysłu spożywczego), później Kinizsi
  • ÚjpestDózsa (klub przejęło węgierskie MSW)
  • MTKTextiles (klub przejęły zakłady przemysłu tekstylnego), później Bástya i Vörös Lobogó (klub przejęło AVH, tajna milicja – odpowiednik polskiego UB)
  • KispestHonvéd (klub przejęło wojsko)

Dawne nazwy utrzymały Csepel i Vasas.

Później od osłabiania pozycji niewygodnych klubów :

Celem numer jeden na tej liście był Ferencváros – ÉDOSz, który był na tyle bezczelny, że jeszcze pod starą nazwą w sezonie 1948/49 zdobył mistrzostwo. "Fradi" byli przecież najbardziej prawicowym klubem Węgier i w ogóle całą IX dzielnicę Budapesztu uważano za burżuazyjną.

Kolejnym krokiem Sebesa było wytypowanie, jakie drużyny będą odgrywać w lidze pierwsze skrzypce. Sebes obmyślił sobie, że będą to dwa dominujące kluby, jak w modelu włoskim, czy hiszpańskim. Skoro nie FTC – ÉDOSz i Újpest – Dózsa, popierane przez poprzedni ustrój, to trzeba było wybrać inny zespół. Najlepiej pasował do tego ligowy średniak – Honvéd SE, z uwagi na swój robotniczy charakter i to, że grali już tam dwaj zawodnicy wokół, których Sebes planował zbudować wielki klub – Ferenc Puskás i József Bozsik. Aby takim klubem nie byli przypadkiem "Fradi" już latem 1949 roku jednym telefonem sprowadził Sebes z FTC do Honvédu najlepszych zawodników Sándora Kocsisa i László Budaia, nieco później Zoltána Czibora. Deak i bramkarz Henni musieli odejść z FTC do milicyjnej Dózsa SE (przewidzianej na trzecią siłe w kraju). Vasas zmuszony był do oddania "wojskowym" Gyuli Lóránta, a młody prezes tego hutniczego klubu János Kádár nie miał wtedy nic do powiedzenia, mimo że był już członkiem Biura Politycznego Partii. Drugą siłą zostało MTK (grające jako Textiles SE, Bástya SK i Vörös Lobogó), które miało burżuazyjną przeszłość, było jednak prześladowane przez faszystów ze względu na swe Żydowstwo, a poza tym sam Sebes grał kiedyś w MTK i sam miał żydowskie pochodzenie (jego prawdziwe nazwisko to Scharenpeck). Szczególną troską otoczono klub Dunaújváros FC z nowego miasta – Sztálinváros. Dostał on kilku zawodników ze stolicy i obietnice nie spadnięcia z ligi.

Mając skoszarowanych piłkarzy reprezentacji w dwóch klubach miał Sebes dużą ilość czasu na stworzenie "Złotej Jedenastki". Tworzyło ją siedmiu piłkarzy Honvédu i czterech MTK. Miał on też do pomocy świetnych fachowców trenerskich, jak szkoleniowiec MTK Márton Bukovi, czy Géza Kalocsay, Pál Titkos i inni. To właśnie Bukovi w MTK pierwszy wprowadził ulepszenie do systemu "WM" zwane planowanym chaosem, co dziś jest jednym z największych wkładów ligi węgierskiej w rozwój piłki. Węgry wykorzystały go z powodzeniem w meczu stulecia. Tak więc nie dziwi, że po tryumfie FTC, sezon 1949/50 wygrał Honvéd, a rok 1950 przyniósł mu jeszcze jedno mistrzostwo, gdyż wzorem radzieckim rozgrywki przestawiono na system wiosna – jesień, więc sezon 1950 skończył się tylko na jednej rundzie, którą wygrali właśnie "wojskowi". Do sezonu 1956 tytuły zgarnęła oprócz Honvédu – 52, 54, 55, właśnie druga siła – MTK jako Bástya (1951) i Vörös Lobogó (1953). FTC zgodnie z oczekiwaniami lokowało się głównie w drugiej trójce ligi (choć to i tak było za wysoko dla partii). Honvéd stał się za to prawdopodobnie najlepszym klubem świata w latach 1950-56. Był najlepszą drużyną klubową w historii węgierskiej piłki. Na szlagierowych meczach ligowych organizowanych na Nepstadionie pojawiało się czasem nawet prawie 100 000 widzów.

Burzę w węgierskiej piłce przyniosło zdobycie przez reprezentację tylko wicemistrzostwa świata w 1954 r., jednak prawdziwym wstrząsem była dla całego państwa rewolucja w Budapeszcie z października 1956 r.

Początek pucharów

W dniach 2, 3 marca 1955 r. kongres UEFA zadecydował o rozpoczęciu klubowych mistrzostw Europy. Rozgrywki ruszyły już 4 września 1955 r., a 7. węgierskie puchary zadebiutowały meczem MTK z RSC Anderlecht. 6:3 dla MTK i październikowe zwycięstwo 4:1 w Anderlechcie oznaczały pewny awans do ćwierćfinału, a w nim grudniowy dwumecz z Stade Reims. Tym razem jednak to MTK musiało uznać wyższość przeciwników, jak się okazało późniejszych finalistów i czołowego zespołu końca lat 50. Porażka 4:2 we Francji i 4:4 u siebie, gdzie do przerwy było już po sprawie (1:3) świadczy o klasie rywali.

W następnej edycji wystąpił już mistrz Węgier, czyli Honvéd. W I rundzie otrzymał on wolny los, w 1/8 finału los skojarzył go z Athletic Bilbao. Na Węgrzech trwała już rewolucja więc teoretycznie spotkanie nie powinno się odbyć. Przebywający jednak na zagranicznym tournée piłkarze postanowili nie wracać do kraju i rozegrać mecze. W Bilbao padł wynik 3:2 dla gospodarzy, w Brukseli nie dawano Hiszpanom wielu szans. Jednak mecz ułożył się po ich myśli, Honvéd musiał grać część spotkania w dziesiątkę, zamiast kontuzjowanego bramkarza musiał bronić jeden z zawodników z pola, w dodatku do 80 min Athletic prowadziło 3:1, ostatecznie skończyło się na 3:3, Honvédowi zabrakło jeszcze paru minut. Zresztą trudno było węgierskim zawodnikom skupić się na grze, gdy w Brukseli otoczeni byli chmarą agentów, a myślami byli z walczącymi o wolność rodakami.

Sezonu 1956 nie dokończono, mistrzostwa nie przyznano, a zmiana układu sił w państwie, odejście od stalinizmu i "odwilż" polityczna, zmieniła też nieco układ sił w ligowej stawce.

Spadanie ze szczytów – mocni średniacy (1956-1975)[edytuj | edytuj kod]

Rok 1956 okazał się przełomowym dla węgierskiej piłki. Od tego czasu futbol Węgrów stopniowo tracił na wartości, choć jeszcze przez długi czas się liczył i odnosił sukcesy. Sama liga straciła piłkarsko na Rewolucji. Nigdy w niej nie było już takich gwiazd. Nadal grali w niej jednak dobrzy zawodnicy, nieco mniejszego jednak formatu. Tymczasem do władzy w państwie doszedł János Kádár. Władza nie tłamsiła już brutalnie klubów, postanowiono przywrócić pozorną normalność, pozorną, gdyż zmieniono tylko taktykę na bardziej finezyjną. Zespoły odzyskały dawne barwy i nazwy. Najbardziej na "odwilży" utracił Honvéd, którego zawodnicy w chwili Powstania pozostawali na zagranicznym tournée i nie wracali do kraju przez kilka miesięcy. Fakt ten omal nie spowodował spadku z ligi niedawnej potęgi w krótkim sezonie 1957 (1 runda, powrót do systemu jesień-wiosna). Część starego Honvédu zdecydowała się powrócić na Węgry, część (Puskás, Czibor, Kocsis) pozostała na emigracji w Hiszpanii.

Jeśli chodzi o zmiany w ligowej hierarchii po 1956 roku, to trzeba powiedzieć o stopniowym traceniu na znaczeniu MTK. Władza widząc niechęć publiczności do tego klubu, przestała na niego stawiać. Niechęć, gdyż nie dość utraty części przedwojennych fanów na skutek hitlerowskiej deportacji żydów, to jeszcze pieczę nad klubem miała AVH, uznawana powszechnie za "żydokomunistyczną" (tak jak polskie UB) tajna milicja znienawidzona przez naród. Kádár był pragmatykiem pod tym względem, popieranie mało popularnego klubu mijało się dla niego z celem. Mistrzem w sezonie 1957 został Vasas, którego prezesem przed Rewolucją był on sam. Nie dziwi więc fakt, że ów klub dołączył do najlepszych na Węgrzech i utrzymywał się wśród nich przez całe lata 60. Na sile zyskał również Újpesti Dózsa SC, który stopniowo zdominował rozgrywki ligowe począwszy od końcówki lat 60.

Jednak najbardziej spektakularny był los FTC. Zgodnie z wygodną i opłacalną dla siebie taktyką popierania popularnych klubów, partia przestała "gnębić" "Fradich", nawet trochę im pomagała (wcześniej Strzałokrzyżowcy też korzystali na popularności FTC). Pomoc ta głównie objawiła się w przeznaczaniu dużych środków finansowych na gruntowny remont stadionu. Ukończony w 1974 roku obiekt "Ullői ut" ponownie stał się dość nowoczesny. Władza odpuściła, więc "Fradi" znów zdobywali mistrzostwa. Pośród fanów FTC w latach 60. powstała przyśpiewka "Mistrzem jest Ferencváros, równy gościu Kádár János. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że właśnie w tych latach na Węgrzech zapanował względny dobrobyt jak na komunistyczne warunki, w 1963 roku wyszli na wolność ostatni więźniowie powstania 1956, nastroje społeczne nie były najgorsze.

Wracając jednak do samej piłki, zacząć trzeba od początku opisywanego okresu. Mistrz z 1957 roku – Vasas SC, przystąpił do 3 edycji Pucharu Mistrzów. Grał tam całkiem dobrze, w I rundzie wyeliminował mistrza Bułgarii CSKA Sofia, gromiąc go nawet u siebie 6:1, w II rundzie byli Young Boys Berno, w ćwierćfinale Ajax. W półfinale Vasas trafił przeszkodę nie do przejścia. Real Madryt wygrał u siebie 4:0 i rewanż miał być formalnością. Vasas rozegrał dobry mecz pokonując rywali 2:0 na wypełnionym Nepstadionie, jednak na więcej "królewscy" nie pozwolili. W następnym sezonie mistrzami zostali dość niespodziewanie gracze MTK trenowani przez znakomitego Mártona Bukovi.

Csepeli Vasas zdobył jeszcze mistrzostwo 1958/59, lecz był to ostatni sukces piłkarzy z wyspy. Lata 60. to już dla zawodników z Béke tér raczej środek tabeli. W edycji pucharów 1958/59 mistrz MTK, zagrał słabo, po wyeliminowaniu bytomskiej Polonii odpadli z YB Berno, które zrewanżowało się Węgrom z ubiegłoroczną porażkę z Vasasem.

Następny udany sezon w pucharach to 1961/62, gdy Újpesti Dózsa dotarł do półfinału Pucharu Zdobywców Pucharów, a MTK do półfinału Pucharu Miast Targowych. Rok później "Fradi" doszli do półfinału PMT, ulegając w nim Dinamu Zagrzeb

W ligowej stawce od czasu do czasu w czołówce pojawiały się zespoły z prowincji. Oprócz Győri Vasas ETO, mocną pozycję miały klubyw wywodzące się z górniczych okolic. Tatabányai Bányász SC przez wiele lat był mocnym średniakiem. Mocne były też zespoły w Komló (Komlói Bányász SK), Dorog – (Dorogi Bányász) czy Salgótarján (Salgótarjáni Bányász TC). Inne miasta z prowincji doczekały się silnych drużyn nieco później. Spektakularny sukces dla prowincji odniósł Győr, który zdobył tytuł w 1963 roku. Tamtego mistrzostwa nie traktuje się jednak jako pełnowartościowe. Sezon był właściwie rundą jesienną, gdyż powrócono do systemu radzieckiego, wiosna-jesień, w połowie 1963 roku. Do dziś ta kuriozalna decyzja pozostaje krytykowana.

Do 1968 roku najwięcej w lidze do powiedzenia miał FTC i Vasas. "Fradi" zdobyli mistrza w sezonach 1962/63, 1964, 1967, 1968, "hutnicza" jedenastka w 1961, 1962, 1965, 1966. Oprócz tego w europejskich pucharach dobre występy notowały MTK i Újpesti Dózsa, będące w lidze najczęściej za czołową dwójką.

Pucharowy sezon 1963/64 przyniósł pierwszy finał. Dotarło do niego MTK w Pucharze Zdobywców Pucharów. W finale minimalnie lepszy okazał się Sporting Lizbona.

Kolejna edycja pucharów 1964/65 przyniosła jeszcze większe sukcesy. Mistrz sezonu 1963 – Győri Vasas doszedł aż do półfinału Pucharu Mistrzów, jednak w drodze do niego przeciwnicy nie byli bardzo wymagający (Chemie Lipsk, Lokomotiw Sofia, DWS Amsterdam). Benfica pokazała jednak ile brakuje Győrowi do czołówki pokonując go 1:0 i 4:0 u siebie.

FTC w tym czasie dokonuje największego sukcesu klubowego w węgierskiej piłce. Zdobył Puchar Miast Targowych. W finale pokonał w jednym wyjazdowym starciu sam Juventus (1:0). Na uwagę zasługuje fakt, że "Fradi" sami zgodzili się rozegrać jeden wyjazdowy mecz, na taką właśnie propozycję rywala chętnie przystali. Sukces ten osiągnęli w składzie :

Geczi, Novak, Horvath, Juhasz, Matrai, Orosz, Karaba, Varga, Albert, Rakosi, Fenyvesi

Jedynie Honvéd odpadł od razu w PZP.

Następny sezon okazał się ćwierćfinałowy, gdyż FTC w Pucharze Mistrzów, Honvéd w PZP i Újpest FC w PMT odpadły w ćwierćfinałach.

W lidze od 1968 r. zaczęła się długoletnia dominacja Újpesti Dózsa. Co prawda spoza boiskowych powodów nie zdobył on mistrzostwa ad 1968, to jednak następne 7 sezonów należało nieprzerwanie do "fioletowych". Po ćwierćfinałowych mistrzostwach świata dla Węgrów, trener reprezentacji Lajos Baróti, przeniósł się do UTE i był twórcą jego potęgi. Wyniki kadry po odejściu z niej Barotiego pokazały, że MŚ 1966 nie były złym rezultatem, a krytykowany Baroti i tak "zrobił" wynik ponad stan. Wyniki UTE też świadczą o jego klasie trenerskiej.

Lata 70. niosą zmianę w układzie sił w lidze. Słabnie pozycja MTK, które coraz częściej kończy rozgrywki w środku tabeli. Do 1975 roku hegemonem są "Fioletowi". Za drugą siłę można uznać "Fradich". Vasas i Honvéd są czołówką, ale zdobycie tytułu to za dużo w tym czasie dla tych klubów. UTE byli świetną drużyną, regularnie docierali do ćwierćfinałów pucharów europejskich, a wiosną 1974 roku w półfinale PEMK, zmierzyli się nawet z Bayernem Monachium późniejszym tryumfatorem tych rozgrywek. W kraju "Fioletowi" nie mieli sobie równych, a sam zespół nazywano magicznym. Dzięki sukcesom pucharowym Újpesti Dózsa doczekał się wielu fan-clubów w całym kraju w tym czasie. Epoka magicznego Újpestu zakończyła się w 1975 roku. Układ sił znów się nieco zaczął zmieniać.

Jakkolwiek by nie patrzeć, po 1956 roku obniżył się poziom piłki węgierskiej. Skończono z ręcznym sterowaniem ligą, nie było jednego "super klubu", myśl trenerska uległa stagnacji. Kluby mając trochę więcej samodzielności zaczęły "dorabiać" handlując punktami, gdyż nie było za to realnych kar. System wynagrodzeń dla piłkarzy sam nie jako powodował zjawisko korupcji.

Bundy

Bunda czyli, w języku węgierskim w skrócie przekupstwo. W latach 50. jeszcze nie odgrywały tak dużej roli, jednak z upływem lat stał się częstą praktyką w lidze socjalistycznych Węgier. Winny był wadliwy system nie tylko funkcjonowania piłki, ale również państwa. Piłkarze sprzedawali i kupowali mecze, a Magyar Labdarúgó Szövetség nie interweniował. Gdy jeden z kierowników drużyny poprosił kiedyś o to, został powiadomiony, żeby nie zajmował się takimi "śmiesznymi sprawami", a śledztwo przejęła prokuratura, która z powodów politycznych "ukręciła łeb sprawie". Wiadomo, że za korupcją w piłce mogli stać prezesi dużych zakładów pracy, którzy winę zepchnęli by na trenerów i zawodników, a to skompromitowałoby środowisko piłkarskie w oczach społeczeństwa i socjalistyczny model sportu wobec zachodnich rywali.

To był jeden powód, innym był czysty pragmatyzm. Obserwując rozgrywki ligowe można było ze zdziwieniem stwierdzić jak szybko drużyny zagrożone spadkiem zbierają punkty. "Mocny" prezes dużego przedsiębiorstwa, uważał za sprawę honoru utrzymanie sponsorowanego zespołu w lidze, więc sięgał do kieszeni i z państwowych pieniędzy płacił większe premie piłkarzom. Kierownicy drużyn, bądź sami piłkarze dogadywali się z drużynami, ze środka tabeli by "odpuszczały" i dzielili się premią z rywalami. Prezesi, często nie wiedzieli nawet o tym. Nie było takich rund ligowych, w których nie rozegrano by podejrzanych o "bundę" spotkań. Zespoły, które nie miały wiele pieniędzy, lub nie mogły kupować meczów, musiały być o wiele lepsze od przeciwników, żeby się utrzymać w lidze. Szegedi EAC, zespół akademicki nie miał pieniędzy, w Egri Dózsa grali milicjanci z tamtejszego komisariatu, oni nie mogli ustawiać wyników, gdyż to byłby już za duży skandal. Obie te drużyny nie miały osiągnięć w czasach komunistycznych.

Kolejnym powodem był wspomniany system premii. Łatwo było podzielić się premiami za zwycięstwo, nie wypłacano stałych stawek od zajętego miejsca, co byłoby jakimś bodźcem do nie sprzedawania spotkań. Ustalano stawki premiowe za dodatkowe punkty, a gdy dana drużyna już taką ilość zdobyła, resztę spotkań najczęściej „oddawała” za pieniądze. Mówić o tym publicznie zaczęto na Węgrzech w latach 80. Wcześniej korupcja w piłce była tematem tabu. Mówić było można, ale trudniej było temu zaradzić. Można było tylko ograniczyć to zjawisko, gdyż w systemie komunistycznym całe amatorstwo było przecież iluzją. W 1977 r. sędzia przerwał mecz II ligowy z powodu „niepoważnej” gry. W I lidze, żaden by się nie odważył, zbyt możni sponsorzy stali za zespołami . . .

Ostatnie sukcesy – słabi średniacy (1975-1989)[edytuj | edytuj kod]

W 1975 r. zakończył się okres ligowej dominacji milicyjnego Újpest Dózsa. Powoli zaczął się zmieniać też układ sił w klubowej piłce. Do głosu zaczęły dochodzić dwa kluby z prowincji, które miały oparcie w wielkich zakładach: Rába ETO Győr i Székesfehérvári Videoton.

W sezonie 1975/76 mistrzostwo zdobył Ferencváros. Rok wcześniej, w maju 1975 roku grał on w Bazylei w finale Pucharu Zdobywców Pucharów z Dynamem Kijów, w którym przegrał 0:3. W drodze do finału "Fradi" wyeliminowali Cardiff City, Liverpool FC, Malmo FF i Crvenę Zvezdę Belgrad Rok później ostatni tytuł wywalczył Vasas. Kolejne dwa sezony wygrał Újpest, w nieco zmienionym składzie w porównaniu do "magicznego" okresu.

Lata 80. to sukcesy Honvédu. Po 25 latach, ten legendarny klub znów zdominował rozgrywki ligowe, dzięki pracy trenerskiej Lajosa Tichego i grze gwiazd tamtego okresu, Illesa, Vincze, czy Detariego, na arenie międzynarodowej klub nie odniósł już jednak żadnych sukcesów. Rywalem "wojskowych" był w tym czasie Rába ETO Győr, który zdobył mistrzostwo kraju w sezonach 1981/82 i 1982/83. Jednak także i Rába ETO nie zwojował nic wielkiego w Europie.

Brak tytułu mistrzowskiego powetował sobie za to Videoton, który w lidze plasował się tylko w górnej części tabeli. Miał w swym składzie jednak wielu dobrych zawodników. Potencjał ten został wykorzystany w edycji Pucharu UEFA 1984/85. Gracze z Székesfehérvár doszli w niej do finału eliminując kolejno – Duklę Praga, Paris Saint-Germain, Partizan Belgrad, Manchester United i Željezničara Sarajewo. Finał został rozstrzygnięty w pierwszym meczu. Real Madryt wygrał w Székesfehérvár 3:0 i drugi mecz w Madrycie był formalnością. Wygrali go, grający do końca, Węgrzy 1:0. Był to ostatni duży sukces klubowej piłki węgierskiej.

Warto jeszcze odnotować losy MTK w tym okresie. Po spadku z ligi w 1981 r. zespół ten po roku wrócił do elity, stopniowo odzyskując siły, aż w sezonie 1986/87 zdobył pierwsze od 29 lat mistrzostwo. Do upadku komunizmu na Węgrzech i w pierwszych latach przełomu na krajowym podwórku dominował Honvéd.

Treningi na pół gwizdka

Jeszcze z lat świetności pozostało przekonanie u piłkarzy węgierskich, że mają świetną technikę. W latach 60. zmieniły się na świecie metody treningu, a oni dalej nie chcąc się wysilać woleli na treningach żonglować i grać "w dziada". Trenowano średnio ok. półtorej godziny dziennie. Trener, który wymagał treningów tak jak na zachodzie, z reguły smutno kończył. Cała drużyna była przeciw niemu i musiał wcześniej, czy później odejść. Świat szedł do przodu, a nad Balatonem trenowano jak w latach 50. Nawet do dziś są odczuwalne skutki takiej postawy piłkarzy i systemu, który nie był w stanie tego zmienić. Jeszcze w latach 80. taka postawa pozwalała być kiepskim średniakiem, który dostanie się nawet na Mistrzostwa Świata (ostatnie – Meksyk 1986) , ale później zarówno piłka klubowa i reprezentacyjna stała się słaba.

Skansen – mocni słabiacy (1989-obecnie)[edytuj | edytuj kod]

Liga węgierska po przeobrażeniach ustrojowych nie zmieniła modelu funkcjonowania. Pozostały stare układy i dawni ludzie nie zainteresowani rozwojem piłki, lecz utrzymywaniem własnych stanowisk. W lidze pojawiły się nowe, silne, a niegdyś mało znaczące kluby, zawdzięczające swe sukcesy możnemu sponsorowi. Zjawisko częste w krajach byłego bloku socjalistycznego. Najgłośniejszym tego przykładem był Vác FC, który dzięki wsparciu firmy Samsung zdobył mistrzostwo kraju w sezonie 1993/94, a gdy wkrótce po tym klub stracił sponsora, równie szybko jak dołączył do czołówki, tak ją opuścił. Lata 90. to na początku dominacja Honvédu, powracającego do dawnej nazwy Kispest, później okres "Fradich". Jedynym sukcesem od 1989 roku, był awans Ferencvárosu do Ligi Mistrzów w sezonie 1995/96. W drugiej połowie lat 90. dominowała drużyna MTK, lecz bez żadnych sukcesów międzynarodowych.

Po 2000 roku zachwiana została dominacja Budapesztu (2000 r. – Dunaújváros, 2002 – Zalaegerszeg, 2005, 2006, 2007 – Debreczyn). Obecnie na Węgrzech dominuje drużyna Debreceni VSC, a od 10 lat bezskutecznie tytuł próbuje odzyskać Újpest FC. W 2006 roku, po 104 sezonach nieprzerwanej gry w niej, po raz pierwszy w historii ligę opuścił FTC. Spadł nie za wyniki piłkarskie, gdyż ligę zakończył na 5. miejscu, lecz za przekroczone dopuszczalne zadłużenie. Słaba liga, straciła jeszcze dodatkowo na swej wartości przez to wydarzenie. Osłabieni kłopotami finansowymi "Fradi", dopiero po 3 sezonach powrócili do ekstraklasy, a przez ten czas do Debreczyna w walce o mistrzostwo dołączył Videoton. Drużyny stołeczne przechodzą kryzys. W sezonie 2009/10 pierwszy raz w historii nikt z Budapesztu nie stanął na podium mistrzostw, sytuacja powtórzyła się w sezonie 2011/12. Po sezonie 2014/15, aż 4 kluby (Gyor, Nyregyhaza, Pecs, Kecskemet) nie uzyskały licencji na następny sezon, zdecydowano, że liga zostanie zmniejszona do 12 drużyn.

Frekwencja[edytuj | edytuj kod]

Najpopularniejszym klubem Węgier był tradycyjnie FTC, którego największym rywalem stał się przez lata UTE. Sporo fanów miał też Honvéd i Vasas. MTK jak na sukcesy sportowe nie miał nigdy zbyt wielu kibiców po wojnie. Poza Budapesztem popularny jest Győri ETO FC oraz DVSC, DVTK, PMFC i Videoton. Kluby te miały sporo fanów. Tłumy gromadziły mecze ZTE zaraz po awansie do I ligi po 1973 roku, popularnością cieszył się też Nyíregyházi Spartacus, czy Békéscsaba.

Średnia widzów w latach 50. i 60. sięgała ok. 15 000 na mecz (Ferencvaros przekraczał nieraz średnią 40 000), a później do 1989 r. wahała się między 7000 -10 000. Widownię napędzały derby stolicy organizowane na ogromnym stadionie narodowym (Népstadion), ściągające z reguły ponad 50 000 ludzi. Stołecznych derbów na Népstadionie zaprzestano, wraz ze spadkiem zainteresowania ligą w latach 80. W latach 90. średnia widzów spadła do 4500–6000 na mecz. Po 2000 r. nastąpiła prawdziwa katastrofa. Do 2006 r. średnia frekwencja wynosiła ok. 3000-4000 widzów na mecz, zaś w latach 2006-2011 spadła ona jeszcze bardziej do ok. 2500-3000. W sezonie 2011/2012 była najwyższa od dekady – wyniosła 3761 widzów. Liga jest słaba piłkarsko, są podejrzenia o korupcję, ludzie przestali się nią interesować. W Budapeszcie trochę widzów gromadzą mecze FTC (także w czasach II ligi) i DVTK, inne kluby mają widzów tylko, gdy walczą o mistrzostwo (ostatnio Debreceni VSC, wcześniej Zalaegerszegi TE). Kilka większych miast nie ma I ligi (np: Szeged), co też wpływa negatywnie na widownię.

W 2014 r. oddane dwa nowe stadiony ligowe dla zespołów DVSC i FTC powinny powoli odwracać ten negatywny trend, choć duża część kibiców nie chce zaakceptować wprowadzonej przez rząd zasady, że każdy kto wchodzi na mecz musi mieć identyfikator i być zarejestrowany w systemie komputerowym. Planowane są także renowacje pozostałych obiektów ligowych przy wsparciu państwa.

  • oficjalny rekord frekwencji ligowej w jednym meczu

98 000Nepstadion Ferencváros (jako Kinizsi) – Honvéd 27 marca 1955 (6. kolejka sezonu 1955).

  • ligowy rekord średniej widzów w sezonie

ok. 17 200 – w sezonie 1955 sprzedano ponad 3 100 000 biletów na 182 spotkania.

  • klubowy rekord średniej widzów w sezonie

48 846 Ferencvárosi TC w sezonie 1959/60

Skład ligi w sezonie 2016/17[edytuj | edytuj kod]

OTP Bank Liga
Klub Miasto
Debreceni VSC Debreczyn
Diósgyőri VTK Miszkolc
Ferencvárosi TC Budapeszt
Gyirmót FC Győr
Haladás Szombathely
Honvéd Budapeszt
Mezőkövesd-Zsóry SE Mezőkövesd
MTK Budapeszt
MVM-Paksi FC Paks
Újpest FC Budapeszt
Vasas Budapeszt
Videoton FC Székesfehérvár

Mistrzowie i pozostali medaliści[edytuj | edytuj kod]

Sezon K T Mistrz Wicemistrz III miejsce Br. Król strzelców Uwagi
Nemzeti Bajnokság I (NB I)
1901     1 Budapesti TC Magyar ÚE Ferenczvárosi TC 17 Królestwo Węgier Miltiades Manno (Budapesti TC) 5 klubów
1902     2 Budapesti TC Ferenczvárosi TC 33 FC 10 Królestwo Węgier Miltiades Manno (Budapesti TC) 5 klubów
1903     1 Ferenczvárosi TC Budapesti TC MTK 15 Królestwo Węgier Jenő Károly (MTK) 8 klubów
1904     1 MTK Ferenczvárosi TC Budapesti TC 12 Królestwo Węgier József Pokorny (Ferenczvárosi TC) 9 klubów
1905     2 Ferenczvárosi TC Postások SE MTK 15 Królestwo Węgier Jenő Károly (MTK) 9 klubów
1906/07     3 Ferenczvárosi TC Magyar AC MTK 21 Królestwo Węgier Béla Kelemen (Magyar AC) 8 klubów
1907/08     2 MTK Ferenczvárosi TC Magyar AC 21 Królestwo Węgier Gyula Vangel (Magyar AC) 9 klubów
1908/09     4 Ferenczvárosi TC Magyar AC Budapesti TC 30 Królestwo Węgier Imre Schlosser (Ferenczvárosi TC) 9 klubów
1909/10     5 Ferenczvárosi TC MTK Nemzeti SC 18 Królestwo Węgier Imre Schlosser (Ferenczvárosi TC) 9 klubów
1910/11     6 Ferenczvárosi TC MTK Törekvés SE 38 Królestwo Węgier Imre Schlosser (Ferenczvárosi TC) 10 klubów
1911/12     7 Ferenczvárosi TC MTK Budapesti AK 34 Królestwo Węgier Imre Schlosser (Ferenczvárosi TC) 10 klubów
1912/13     8 Ferenczvárosi TC MTK Budapesti TC 33 Królestwo Węgier Imre Schlosser (Ferenczvárosi TC) 10 klubów
1913/14     3 MTK Ferenczvárosi TC Törekvés SE 21 Królestwo Węgier Imre Schlosser (Ferenczvárosi TC) 10 klubów
1915-1916     Mistrzostwa nieoficjalne (1914j, 1915w, 1915j) z powodu I wojny światowej 12-14 klubów
1916/17     4 MTK Törekvés SE Újpesti TE 38 Królestwo Węgier Imre Schlosser (MTK) 12 klubów
1917/18     5 MTK Ferenczvárosi TC Törekvés SE 46 Królestwo Węgier Alfréd Schaffer (MTK) 12 klubów
1918/19     6 MTK Ferenczvárosi TC Újpesti TE 41 Węgierska Republika Rad Alfréd Schaffer (MTK) 12 klubów
1919/20     7 MTK Kispesti AC Ferenczvárosi TC 28 Królestwo Węgier (1920–1946) György Orth (MTK) 15 klubów
1920/21     8 MTK Újpesti TE Ferencvárosi TC 21 Królestwo Węgier (1920–1946) György Orth (MTK) 13 klubów
1921/22     9 MTK Ferencvárosi TC Újpesti TE 26 Królestwo Węgier (1920–1946) György Orth (MTK) 12 klubów
1922/23     10 MTK Újpesti TE Ferencvárosi TC 25 Królestwo Węgier (1920–1946) István Priboj (Újpesti TE) 12 klubów
1923/24     11 MTK Ferencvárosi TC Újpesti TE 15 Królestwo Węgier (1920–1946) József Jeszmás (Újpesti TE) 12 klubów
1924/25     12 MTK Ferencvárosi TC Vasasok SC 21 Królestwo Węgier (1920–1946) György Molnár (MTK) 12 klubów
1925/26     9 Ferencvárosi TC MTK Vasasok SC 29 Królestwo Węgier (1920–1946) József Takács II (Vasasok SC) 12 klubów
Professzionális Labdarúgó-alszövetség (PLASZ I. osztály)
1926/27     10 Ferencvárosi FC Újpest FC Hungária FC 14 Królestwo Węgier (1920–1946) László Horváth (Ferencvárosi FC/III. kerületi TVAC) 10 klubów
1927/28     11 Ferencvárosi FC Hungária FC Újpest FC 31 Królestwo Węgier (1920–1946) József Takács II (Ferencvárosi FC) 12 klubów
1928/29     13 Hungária FC Ferencvárosi FC Újpest FC 41 Królestwo Węgier (1920–1946) József Takács II (Ferencvárosi FC) 12 klubów
1929/30     1 Újpest FC Ferencvárosi FC Hungária FC 40 Królestwo Węgier (1920–1946) József Takács II (Ferencvárosi FC) 12 klubów
1930/31     2 Újpest FC Hungária FC Ferencvárosi FC 20 Królestwo Węgier (1920–1946) Jenő Vincze (Bocskay FC) 12 klubów
1931/32     12 Ferencvárosi FC Újpest FC Hungária FC 42 Królestwo Węgier (1920–1946) József Takács II (Ferencvárosi FC) 12 klubów
1932/33     3 Újpest FC Hungária FC Ferencvárosi FC 31 Królestwo Węgier (1920–1946) Pál Jávor (Újpest FC) 12 klubów
1933/34     13 Ferencvárosi FC Újpest FC Bocskay FC 27 Królestwo Węgier (1920–1946) Géza Toldi (Ferencvárosi FC) 12 klubów
1934/35     4 Újpest FC Ferencvárosi FC Hungária FC 23 Królestwo Węgier (1920–1946) László Cseh II (Hungária FC) 12 klubów
Nemzeti Bajnokság I (NB I)
1935/36     14 Hungária FC Újpest FC Ferencvárosi FC 36 Królestwo Węgier (1920–1946) György Sárosi (Ferencvárosi FC) 14 klubów
1936/37     15 Hungária FC Ferencvárosi FC Újpest FC 36 Królestwo Węgier (1920–1946) László Cseh II (Hungária FC) 14 klubów
1937/38     14 Ferencvárosi FC Újpest FC Hungária FC 31 Królestwo Węgier (1920–1946) Gyula Zsengellér (Újpest FC) 14 klubów
1938/39     5 Újpest FC Ferencvárosi FC Hungária FC 56 Królestwo Węgier (1920–1946) Gyula Zsengellér (Újpest FC) 14 klubów
1939/40     15 Ferencvárosi FC Hungária FC Újpest FC 23 Królestwo Węgier (1920–1946) György Sárosi (Ferencvárosi FC) 14 klubów
1940/41     16 Ferencvárosi FC Újpest FC Szegedi AK 29 Królestwo Węgier (1920–1946) György Sárosi (Ferencvárosi FC) 14 klubów
1941/42     1 Weisz Manfréd FC Csepel Újpest FC Szolnoki MÁV 35 Królestwo Węgier (1920–1946) György Kalmár (Szegedi AK) 16 klubów
1942/43     2 Weisz Manfréd FC Csepel Nagyváradi AC[1] Ferencvárosi FC 26 Królestwo Węgier (1920–1946) Jenő Jenőfi (Vasas SC)
Królestwo Węgier (1920–1946) Gyula Zsengellér (Újpest FC)
16 klubów
1943/44     1 Nagyváradi AC Ferencvárosi FC Kolozsvári AC[2] 33 Królestwo Węgier (1920–1946) Gyula Zsengellér (Újpest FC) 16 klubów
1944/45     Rozgrywki niedokończone po rundzie jesiennej z powodu II wojny światowej 12 klubów
1945     6 Újpesti TE Ferencvárosi TC Csepeli MTK 36 Królestwo Węgier (1920–1946) Gyula Zsengellér (Újpesti TE) 12 klubów
1945/46     7 Újpesti TE Vasas SC Csepeli MTK 66 Republika Węgierska (1946-1949) Ferenc Deák (Szentlőrinc) 28 klubów
1946/47     8 Újpesti TE Kispesti AC Vasas SC 48 Republika Węgierska (1946-1949) Ferenc Deák (Szentlőrinci AC Barátság) 16 klubów
1947/48     3 Csepeli MTK Vasas SC Ferencvárosi TC 50 Republika Węgierska (1946-1949) Ferenc Puskás (Kispesti AC) 17 klubów
1948/49     17 Ferencvárosi TC MTK Kispesti AC 59 Republika Węgierska (1946-1949) Ferenc Deák (Ferencvárosi TC) 16 klubów
1949/50     1 Honvéd SE ÉDOSZ SE Textiles SE 31 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Puskás (Honvéd SE) 16 klubów
1950     2 Budapesti Honvéd SE Textiles SE Dózsa SE 25 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Puskás (Budapesti Honvéd SE) 16 klubów
1951     16 Budapesti Bástya Budapesti Honvéd SE Budapesti Dózsa 30 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Sándor Kocsis (Budapesti Honvéd SE) 14 klubów
1952     3 Budapesti Honvéd SE Budapesti Bástya Budapesti Dózsa 36 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Sándor Kocsis (Budapesti Honvéd SE) 14 klubów
1953     17 Budapesti Vörös Lobogó Budapesti Honvéd SE Budapesti Vasas 27 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Puskás (Budapesti Honvéd SE) 14 klubów
1954     4 Budapesti Honvéd SE Budapesti Vörös Lobogó Budapesti Kinizsi 33 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Sándor Kocsis (Budapesti Honvéd SE) 14 klubów
1955     5 Budapesti Honvéd Budapesti Vörös Lobogó Budapesti Kinizsi 20 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Zoltán Czibor (Budapesti Honvéd)
Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Machos (Budapesti Honvéd)
14 klubów
1956     sezonu nie dokończono z powodu powstania węgierskiego 12 klubów
1957     1 Vasas SC MTK Újpesti Dózsa SC 17 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Gyula Szilágyi (Vasas SC) 12 klubów
1957/58     18 MTK Budapesti Honvéd SE Ferencvárosi TC 16 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Zoltán Friedmanszky (Ferencvárosi TC)
Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) János Molnár (MTK)
14 klubów
1958/59     4 Csepel SC MTK Budapesti Honvéd SE 15 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Róbert Kisuczky (Csepel SC)
Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Tivadar Monostori (Dorogi FC)
Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Tichy (Budapesti Honvéd SE)
14 klubów
1959/60     9 Újpesti Dózsa SC Ferencvárosi TC Vasas SC 27 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Flórián Albert (Ferencvárosi TC) 14 klubów
1960/61     2 Vasas SC Újpesti Dózsa SC MTK 21 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Flórián Albert (Ferencvárosi TC)
Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Tichy (Budapesti Honvéd SE)
14 klubów
1961/62     3 Vasas SC Újpesti Dózsa SC Ferencvárosi TC 23 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Tichy (Budapesti Honvéd SE) 14 klubów
1962/63     18 Ferencvárosi TC MTK Újpesti Dózsa SC 23 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Bene (Újpesti Dózsa SC 14 klubów
1963     1 Győri Vasas ETO Budapesti Honvéd SE Ferencvárosi TC 13 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Tichy (Budapesti Honvéd SE) 14 klubów
1964     19 Ferencvárosi TC Budapesti Honvéd SE Tatabányai Bányász SC 28 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Tichy (Budapesti Honvéd SE)
Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Bene (Újpesti Dózsa SC)
14 klubów
1965     4 Vasas SC Ferencvárosi TC Újpesti Dózsa SC 27 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Flórián Albert (Ferencvárosi TC) 14 klubów
1966     5 Vasas SC Ferencvárosi TC Tatabányai Bányász SC 25 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) János Farkas (Vasas SC) 14 klubów
1967     20 Ferencvárosi TC Újpesti Dózsa SC Győri Vasas ETO 36 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Antal Dunai II (Újpesti Dózsa SC) 16 klubów
1968     21 Ferencvárosi TC Újpesti Dózsa SC Vasas SC 31 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Antal Dunai II (Újpesti Dózsa SC) 16 klubów
1969     10 Újpesti Dózsa SC Budapesti Honvéd SE Ferencvárosi TC 27 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Bene (Újpesti Dózsa SC) 16 klubów
1970     11 Újpesti Dózsa SC Ferencvárosi TC Budapesti Honvéd SE 14 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Antal Dunai II (Újpesti Dózsa SC) 16 klubów
1970/71     12 Újpesti Dózsa SC Ferencvárosi TC Vasas SC 25 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Mihály Kozma (Budapesti Honvéd SE) 16 klubów
1971/72     13 Újpesti Dózsa SC Budapesti Honvéd SE Salgótarjáni Bányász TC 29 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Bene (Újpesti Dózsa SC) 16 klubów
1972/73     14 Újpesti Dózsa SC Ferencvárosi TC Vasas SC 23 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Bene (Újpesti Dózsa SC) 16 klubów
1973/74     15 Újpesti Dózsa SC Ferencvárosi TC Rába Vasas ETO 27 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Mihály Kozma (Budapesti Honvéd SE) 16 klubów
1974/75     16 Újpesti Dózsa SC Budapesti Honvéd SE Ferencvárosi TC 20 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Mihály Kozma (Budapesti Honvéd SE)
Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Ferenc Bene (Újpesti Dózsa SC)
15 klubów
1975/76     22 Ferencvárosi TC Videoton SC Újpesti Dózsa SC 19 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) László Fazekas (Újpesti Dózsa SC) 16 klubów
1976/77     6 Vasas SC Újpesti Dózsa SC Ferencvárosi TC 36 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Béla Várady (Vasas SC) 18 klubów
1977/78     17 Újpesti Dózsa SC Budapesti Honvéd SE MTK-VM SK 24 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) László Fazekas (Újpesti Dózsa SC) 18 klubów
1978/79     18 Újpesti Dózsa SC Ferencvárosi TC Diósgyőri Vasgyárak TK 31 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) László Fekete (Újpesti Dózsa SC) 18 klubów
1979/80     6 Budapesti Honvéd SE Újpesti Dózsa SC Vasas SC 36 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) László Fekete (Újpesti Dózsa SC) 18 klubów
1980/81     23 Ferencvárosi TC Tatabányai Bányász SC Vasas SC 30 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Tibor Nyilasi (Ferencvárosi TC) 18 klubów
1981/82     2 Rába Vasas ETO Ferencvárosi TC Tatabányai Bányász SC 22 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Péter Hannich (Rába Vasas ETO) 18 klubów
1982/83     3 Rába Vasas ETO Ferencvárosi TC Budapesti Honvéd SE 23 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Dobány (Pécsi MSC/Szombathelyi Haladás VSE) 16 klubów
1983/84     7 Budapesti Honvéd SE Rába Vasas ETO Videoton SC 19 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) József Szabó (Videoton SC) 16 klubów
1984/85     8 Budapesti Honvéd Rába Vasas ETO Videoton SC 18 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Détári (Budapest Honvéd SE)
Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Kiprich József (Tatabányai Bányász SC)
16 klubów
1985/86     9 Budapesti Honvéd SE Pécsi MSC Rába Vasas ETO 27 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Détári (Budapesti Honvéd SE) 16 klubów
1986/87     19 MTK-VM SK Újpesti Dózsa SC Tatabányai Bányász SC 19 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Lajos Détári (Budapesti Honvéd SE) 16 klubów
1987/88     10 Budapesti Honvéd SE Tatabányai Bányász SC Újpesti Dózsa SC 19 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Béla Melis (Debreceni MVSC) 16 klubów
1988/89     11 Budapesti Honvéd SE Ferencvárosi TC MTK-VM SK 19 Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Tamás Petres (Videoton SC) 16 klubów
1989/90     19 Újpesti Dózsa SC MTK-VM SK Ferencvárosi TC 18 Węgry József Dzurják (Ferencvárosi TC) 16 klubów
1990/91     12 Budapesti Honvéd FC Ferencvárosi TC Pécsi Munkás SC 15 Węgry József Gregor (Budapesti Honvéd SE) 16 klubów
1991/92     24 Ferencvárosi TC Vác FC-Samsung Kispest-Honvéd FC 16 Węgry Pál Fischer (Siófoki Bányász SE)
Węgry Ferenc Orosz (Vác FC-Samsung)
16 klubów
1992/93     13 Kispest-Honvéd FC Vác FC-Samsung Ferencvárosi TC 16 Węgry László Répási (Vác FC-Samsung) 16 klubów
1993/94     1 Vác FC-Samsung Kispest-Honvéd FC Békéscsabai Előre FC 17 Węgry Béla Illés (Kispest-Honvéd FC) 16 klubów
1994/95     25 Ferencvárosi TC Újpesti TE-Novabau Debreceni Vasutas SC 21 Węgry Sándor Preisinger (Zalaegerszegi TE) 16 klubów
1995/96     26 Ferencvárosi TC Budapesti Vasutas Sport Club-Dreher Újpesti TE 18 Ukraina Ihor Niczenko (Innstadt Stadler FC/Ferencvárosi TC) 16 klubów
Raab Karcher Nemzeti Bajnokság I (NB I)
1996/97     20 MTK FC Újpesti TE Ferencvárosi TC 23 Węgry Béla Illés (MTK FC) 18 klubów
1997/98     20 Újpesti TE Ferencvárosi TC Vasas Danubius Hotels 20 Węgry Krisztián Tiber (Gázszer FC) 18 klubów
Professzionális Nemzeti Bajnokság (PNB)
1998/99     21 MTK Hungária Ferencvárosi TC Újpest FC 22 Węgry Béla Illés (MTK Hungária) 18 klubów
1999/00     1 Dunaferr SE MTK Hungária Vasas Danubius Hotels 22 Węgry Attila Tököli (Dunaferr SE) 17 klubów
2000/01     27 Ferencvárosi TC Dunaferr SE Vasas Danubius Hotels 24 Węgry Péter Kabát (Vasas Danubius Hotels) 16 klubów
Borsodi Liga
2001/02     1 Zalahús Zalaegerszegi TE FC Ferencvárosi TC MTK Hungária 28 Węgry Attila Tököli (Dunaferr SE) 12 klubów
2002/03     22 MTK Hungária Ferencvárosi TC Debreceni VSC 23 Węgry Krisztián Kenesei (Zalaegerszegi TE FC) 12 klubów
Arany Ászok Liga
2003/04     28 Ferencvárosi TC Újpest FC Debreceni VSC-MegaForce 17 Węgry Mihály Tóth (MATÁV Sopron) 12 klubów
2004/05     1 Debreceni VSC-MegaForce Ferencvárosi TC MTK Budapest FC 18 Węgry Tomáš Medveď (Lombard Pápa Termál FC) 16 klubów
Borsodi Liga
2005/06     2 Debreceni VSC-AVE Ásványvíz Újpest FC FC Fehérvár 22 Węgry Péter Rajczi (Újpest FC) 16 klubów
2006/07     3 Debreceni VSC-TEVA MTK Budapest FC Zalaegerszegi TE FC 18 Węgry Péter Bajzát (Győri ETO FC) 16 klubów
Soproni Liga
2007/08     23 MTK Budapest FC Debreceni VSC-TEVA Győri ETO 18 Węgry Róbert Waltner (Zalaegerszegi TE FC) 16 klubów
2008/09     4 Debreceni VSC-TEVA Újpest FC Szombathelyi Haladás 20 Węgry Péter Bajzát (Győri ETO) 16 klubów
2009/10     5 Debreceni VSC-TEVA Videoton FC Győri ETO FC 18 Węgry Nemanja Nikolics (Kaposvári Rákóczi FC/Videoton FC) 16 klubów
Monicomp Liga
2010/11     1 Videoton FC Paksi FC Ferencvárosi TC 24 Brazylia André Alves (Videoton FC) 16 klubów
OTP Bank Liga
2011/12     6 Debreceni VSC-TEVA Videoton FC Győri ETO FC 20 Francja Adamo Coulibaly (Debreceni VSC-TEVA) 16 klubów
2012/13     4 Győri ETO FC Videoton FC Budapest Honvéd FC 18 Francja Adamo Coulibaly (Debreceni VSC-TEVA) 16 klubów
2013/14     7 Debreceni VSC-TEVA Győri ETO FC Ferencvárosi TC 18 Węgry Attila Simon (MVM-Paks)
Węgry Nemanja Nikolics (Videoton FC)
16 klubów
2014/15     2 Videoton FC Ferencvárosi TC MTK Budapeszt 21 Węgry Nemanja Nikolics (Videoton FC) 16 klubów
2015/16     29 Ferencvárosi TC Videoton FC Debreceni VSC-TEVA 17 Węgry Dániel Böde (Ferencvárosi TC) 12 klubów
2016/17     14 Budapest Honvéd FC Videoton FC Vasas FC 16 Węgry Eppel Márton (Budapest Honvéd FC) 12 klubów
2017/18     3 Videoton FC Ferencvárosi TC Újpest FC 18 Włochy Davide Lanzafame (Budapest Honvéd FC) 12 klubów

Statystyka[edytuj | edytuj kod]

Lp. Drużyna Miejsca na podium
Gold medal with cup.svg Silver medal with cup.svg Bronze medal with cup.svg
1. Ferencvárosi TC[3] 29 36 22
2. MTK Budapeszt[4] 23 20 16
3. Újpest Budapeszt[5] 20 21 19
4. Honvéd Budapeszt[6] 14 12 6
5. DVSC Debreczyn 7 1 4
6. Vasas Budapeszt[7] 6 2 14
7. Győri ETO[8] 4 3 6
8. Csepel Budapeszt 4 0 2
9. Videoton Székesfehérvár 3 6 3
10. Budapesti TC 2 1 3
11. Vác FC 1 2 0
12. Dunaújváros FC 1 1 0
NAC Nagyvárad 1 1 0
14. ZTE Zalaegerszegi 1 0 1
15. BSC Tatabánya 0 2 4
16. Magyar Budapeszt 0 2 1
17. Törekvés Budapeszt 0 1 3
18. MSC Pecz 0 1 1
19. Budapesti Vasutas 0 1 0
FC Paks 0 1 0
MUE Budapeszt 0 1 0
Postások Budapeszt 0 1 0
23. 33 Budapeszt 0 0 1
BAK Budapeszt 0 0 1
Békéscsaba Előre 0 0 1
Bocskay Debreczyn 0 0 1
BTC Salgótarján 0 0 1
DVTK Miszkolc 0 0 1
FC Segedyn 0 0 1
KAC Kolozsvár 0 0 1
Nemzeti Budapeszt 0 0 1
Szolnoki MÁV 0 0 1
Szombathelyi Haladás 0 0 1

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Najlepsi strzelcy[edytuj | edytuj kod]

10 najlepszych strzelców ligi
l.p. Gracz Gole Gry Kluby Lata gry
1 Ferenc Szusza 393 462 Újpest 1940-1961
2 Gyula Zsengellér 387 325 Salgótarján, Újpest 1935-1947
3 Imre Schlosser 361 301 Ferencváros, MTK, 33 FC 1906-1928
4 József Takács 359 355 Vasas, Ferencváros 1917-1938
5 Ferenc Puskás 357 358 Honvéd 1942-1956
6 György Sárosi 351 383 Ferencváros 1931-1948
7 Gyula Szilágyi 313 390 Debreceni VSC, Vasas 1943-1960
8 Ferenc Deák 303 238 Szentlörinci, FTC, Újpest 1944-1954
8 Ferenc Bene 303 418 Újpest 1960-1978
10 Géza Toldi 271 324 FTC, Gamma FC, Szegedi AK, MADISZ 1927-1946

Ponad 250 goli w lidze węgierskiej zdobyło jeszcze 4 zawodników: Nándor Hidegkuti, Flórián Albert, Sándor Kocsis, László Fazekas.

Najwięcej występów w lidze[edytuj | edytuj kod]

10 graczy z największą ilością meczów w lidze
l.p. Gracz Lata gry Klub Ilość gier
1 Zoltán Végh 1989-2012 m.in. Vasas, MTK, Videoton, FTC 570
2 Attila Kuttor 1988-2010 głównie Videoton, MTK, Debrecen 560
3 Béla Illés 1986-2006 Haladás,Honved i MTK 540
4 György Szabó 1965-1983 Bányász Tatabánya 510
5 Ferenc Szusza 1940-1961 Újpest 463
6 István Gass 1970-1986 DVTK, Vasas, ZTE 456
6 József Tóth 1969-1986 Pecz, Újpest, MTK 456
8 Sándor Bíró 1927-1949 głównie III. Kerületi TVE, MTK, Újpest 450
9 József Bozsik 1943-1962 Honved 447
10 Tibor Végh 1974-1990 Videoton, Haladás, Veszprém 438

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wielki Waradyn od 1944 roku w granicach Rumunii. Klub od 1945 roku jako Clubul Sportiv Libertatea brał udział w lidze rumuńskiej. W 1948 roku zmienił nazwę na Întreprinderea Comunala.
  2. Kluż od 1944 roku w granicach Rumunii. Klub od 1945 roku jako Ferar Cluj brał udział w lidze rumuńskiej, a w 1948 roku połączył się z CFR Cluj.
  3. również jako Ferencvárosi FC
  4. również jako Hungária FC, Budapesti Bástya, Budapesti Vörös Lobogó, MTK Hungária
  5. również jako Újpesti TE, Újpesti Dózsa
  6. również jako Kispest Honvéd FC
  7. również jako Vas- és Fémmunkások
  8. również jako Vasas Győri FC, Rába ETO Győri

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Róbert Zsolt, Piłkarze, Sportowcy, Witold Wieromiej (tłum.), Warszawa: Sport i Turystyka, 1985, ISBN 83-217-2453-1, OCLC 750853885.
  • Jerzy Kukulski, Światowa Piłka Nożna, wyd. "Sport i Turystyka" Warszawa 1974 S-062-2240

artykuły

  • Antoni Piontek, Złota Jedenastka (w Encyklopedii Piłkarskiej FUJI tom 1 "Rocznik 1991")
  • Miklós Hadas, Football and Social Identity: the Case of Hungary in XX Century
  • dane własne autora artykułu

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]