Premier League

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy piłkarskich rozgrywek ligowych w Anglii. Zobacz też: PARTYBETS.com Premier League – turniej snookerowy.
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Premiership”. Zobacz też: English Premiership – angielska liga rugby union.
Premier League
Premiership
Sports current event.svg 2018/2019
Państwo  Anglia
 Walia
Dyscyplina piłka nożna
Data założenia 1992
Rozgrywki
Liczba drużyn 20
Niższy poziom ligowy League Championship
Puchary: Puchar Anglii
Puchar Ligi Angielskiej
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Manchester United
Obecny zwycięzca Manchester City (2017/2018)
Najwięcej zwycięstw Manchester United (13)
Strona internetowa

English Premier League (nazywana także Premiership[1]) – najwyższa w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Anglii, będąca jednocześnie najwyższym szczeblem centralnym (I poziom ligowy), utworzona w 1992 roku i zarządzana od samego początku przez FA Premier League. Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon od sierpnia do maja) i przeznaczone są dla 20 najlepszych krajowych klubów piłkarskich. Jej triumfator zostaje Mistrzem Anglii, zaś najsłabsze drużyny są relegowane do League Championship (II ligi angielskiej).

Liga została założona jako FA Premier League 20 lutego 1992 roku po tym jak zespoły Football League First Division zdecydowały stać się niezależne od The Football League powstałej w 1888 roku oraz Football Association. Czerpała ona zyski z praw telewizyjnych. Od tego czasu Premier League jest najchętniej oglądaną ligą sportową na świecie[2]. Są to także najbardziej dochodowe rozgrywki piłkarskie. W sezonie 2007/2008 obroty klubów wyniosły 1,93 miliardów funtów (3,15 miliardów dolarów)[3].

Od czasu założenia w rozgrywkach Premier League brały udział 44 kluby.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tło[edytuj | edytuj kod]

Mimo znaczących sukcesów europejskiej piłki nożnej w latach 70. i na początku 80., późne lata 80. to spadek znaczenia piłki angielskiej. Kibice zmagali się z niedostatecznymi udogodnieniami na stadionach, które popadały w rozsypkę, chuligaństwo rozpowszechniało się. Poza tym zespoły z Anglii dostały zakaz gry w pucharach europejskich po zamieszkach na Heysel w 1985 roku[4]. The Football League First Division, będąca w tym czasie na pierwszym szczeblu rozgrywek w Anglii była za innymi ligami, między innymi włoską Serie A i hiszpańską Primera División zarówno we frekwencji na spotkaniach jak i obrotach zespołów. Z tego powodu niektórzy angielscy zawodnicy przenosili się za granicę[5]. Na początku lat 90. sytuacja ta uległa zmianie; Anglia na Mistrzostwach Świata 1990 doszła do półfinałów. UEFA w tym samym roku zniosła zakaz gry angielskim zespołom w europejskich pucharach. Rok później Manchester United zdobył Puchar Zdobywców Pucharów. Po tragedii na Hillsborough wydano także Raport Taylora, który miał poprawić bezpieczeństwo na stadionach poprzez usunięcie z nich miejsc stojących[6].

Pieniądze telewizyjne stały się ważniejsze; Football League otrzymało 6,3 milionów funtów za dwuletnią umowę podpisaną w 1986 roku, zaś gdy w 1988 roku zawarto nowy, czteroletni kontrakt, kwota ta wynosiła 44 miliony[7]. W 1988 roku pierwszy raz spróbowano oddzielić First Division od Football League, jednak nie powiodło się to[8]. Stadiony rozbudowywano, coraz więcej osób przychodziło na spotkania; najlepsze kluby z Anglii ponownie rozpoczęły starania o powstanie nowych rozgrywek, niezależnych od Football League.

Założenie[edytuj | edytuj kod]

Na końcu sezonu 1990/1991 dyskusji została poddana także kwestia przyciągnięcia większej ilości pieniędzy do piłki nożnej przez stworzenie nowej ligi. 17 lipca 1991 roku kluby z First Division podpisały umowę, w której znajdowały się szczegóły założenia FA Premier League[9]. Nowe rozgrywki miały być komercyjnie niezależne od The Football Association oraz Football League, przez co FA Premier League mogła zawierać własne umowy o prawa telewizyjne oraz sponsorskie. Większy dochód pozwoliłby angielskim zespołom konkurować z klubami z całej Europy[5].

20 lutego 1992 roku kluby First Division zrezygnowały z gry w Football League i 27 maja 1992 roku FA Premier League została spółką z ograniczoną odpowiedzialnością[5]. Od tego czasu w skład Football League wchodzą trzy ligi, zaś wcześniej przez 104 lata w jej skład wchodziły cztery szczeble rozgrywek. Nie było natomiast zmiany w formacie rozgrywek, w Premier League grała taka sama liczba klubów jak w First Division. Obowiązywał także system spadku i awansu pomiędzy najwyższą ligą a drugim szczeblem rozgrywek, który zmienił nazwę na First Division; trzecia liga nazywała się natomiast Second Division.

W pierwszym sezonie nowych rozgrywek grały 22 kluby: Arsenal, Aston Villa, Blackburn Rovers, Chelsea, Coventry City, Crystal Palace, Everton, Ipswich Town, Leeds United, Liverpool, Manchester City, Manchester United, Middlesbrough, Norwich City, Nottingham Forest, Oldham Athletic, Queens Park Rangers, Sheffield United, Sheffield Wednesday, Southampton, Tottenham Hotspur oraz Wimbledon.

Po założeniu[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym sezonem ligi był 1992/1993, grały w nim 22 kluby. Pierwsza bramka została zdobyta przez Briana Deane’a dla Sheffield United w wygranym 2:1 meczu z Manchesterem United. W 1995 roku z powodu namowy FIFA liczba zespołów w rozgrywkach została zmniejszona do 20. Wówczas cztery zespoły spadły z ligi, zaś na ich miejsce powróciły dwa inne. 8 czerwca 2006 roku FIFA złożyła wniosek o zmniejszenie przez wszystkie najlepsze ligi europejskie liczby drużyn do 18. Premier League sprzeciwiła się jednak temu[10]. W sezonie 2007/2008 grało 20 klubów. W 2007 roku zmieniła się także nazwa rozgrywek z FA Premier League na Premier League[11].

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Premier League jest kierowana przez korporację, podzieloną między dwadzieścia klubów. Każdy klub posiada pewną część udziałów, oraz swój głos we wszystkich aspektach działania spółki, takich jak kontrakty czy zmiany zasad. Kluby wybierają prezesów i grupę dyrektorów, którzy zajmują się codziennymi sprawami korporacji. Football Association, piłkarska federacja angielska, nie ingeruje w codzienne działanie spółki, jednak jest jednym z udziałowców i posiada prawo weta.

Sponsoring[edytuj | edytuj kod]

Premier League miał sponsora tytularnego w latach 1993-2016. Poniższa lista zawiera nazwy kolejnych firm, które sponsorowały rozgrywki angielskiej ekstraklasy:

  • 1992-1993 : Brak sponsora (FA Premier League)
  • 1993–2001: Carling (FA Carling Premiership)
  • 2001–2004: Barclaycard (Barclaycard Premiership)
  • 2004–2007: Barclays (Barclays Premiership)
  • 2007-2016: Barclays Premier League[12]
  • 2016- : Brak sponsora (Premier League)

Format rozgrywek[edytuj | edytuj kod]

W Premier League swoje mecze rozgrywa dwadzieścia zespołów. Podczas sezonu (który trwa od sierpnia do maja) każdy klub gra ze sobą dwukrotnie, raz na stadionie jednego z nich, a raz na stadionie drugiego - daje to 38 meczów dla każdego zespołu i 380 meczów w całym sezonie. W soboty większość meczów rozgrywanych jest o godzinie 16:00 czasu CET. Są to mecze nietransmitowane w brytyjskiej telewizji. Czasem mecze sobotnie są rozgrywane o 13:45 i 18:30 ze względu na relację telewizyjną. Podobnie jest z meczami niedzielnymi o 14:30 lub 17:00 czasu CET, czasami są też mecze o godzinie 16:00 kiedy angielska drużyna grała wcześniej w czwartek w europejskich pucharach. Natomiast czasem jeden pojedynek kolejki odbywa się w poniedziałek o 21:00 czasu CET również ze względów telewizyjnych. Zwycięska drużyna otrzymuje trzy punkty, za remis dostaje się jeden, natomiast drużyna pokonana nie dostaje żadnego punktu. Kluby są klasyfikowane w tabeli po liczbie punktów, następnie po różnicy goli (bramek zdobytych i straconych). Na końcu sezonu klub, który zgromadził najwięcej punktów, zostaje mistrzem ligi.

Skład ligi w sezonie 2018/19[edytuj | edytuj kod]

Uczestnicy poprzedniej edycji
MNC Manchester City Simple gold crown.svg Manchester 1
MNU Manchester United Manchester 2
TOT Tottenham Hotspur Londyn 3
LFC Liverpool FC Liverpool 4
CHE Chelsea Simple gold cup.svg Londyn 5
ARS Arsenal Londyn 6
BUR Burnley Burnley 7
EVE Everton Liverpool 8
LEI Leicester City Leicester 9
NEW Newcastle United Newcastle upon Tyne 10
CRY Crystal Palace Londyn 11
BOU Bournemouth Bournemouth 12
WHU West Ham United Londyn 13
WAT Watford Watford 14
B&H Brighton & Hove Albion Brighton 15
HUD Huddersfield Town Huddersfield 16
SOT Southampton Southampton 17
Aiga uparrow inv.svg Awans z EFL Championship 2017/2018
WOL Wolverhampton Wanderers Wolverhampton 1
CDC Cardiff City Cardiff 2
po barażach
FUL Fulham Londyn 3

Oznaczenia:

  • kolumna pierwsza – skróty nazw drużyn,
  • kolumna trzecia – siedziba klubu,
  • kolumna czwarta – miejsce zajęte w poprzednim sezonie.

Lista sezonów[edytuj | edytuj kod]

Sezon K T Mistrz Wicemistrz III miejsce Br. Król strzelców Uwagi
Premier League
1992/1993     1 Manchester United Aston Villa Norwich City 22 Anglia Teddy Sheringham (Nottingham Forest/Tottenham) 22 kluby
1993/1994     2 Manchester United Blackburn Rovers Newcastle United 34 Anglia Andrew Cole (Newcastle United) 22 kluby
1994/1995     1 Blackburn Rovers Manchester United Nottingham Forest 34 Anglia Alan Shearer (Blackburn Rovers) 22 kluby
1995/1996     3 Manchester United Newcastle United Liverpool 31 Anglia Alan Shearer (Blackburn Rovers) 20 klubów
1996/1997     4 Manchester United Newcastle United Arsenal 25 Anglia Alan Shearer (Newcastle United) 20 klubów
1997/1998     1 Arsenal Manchester United Liverpool 18 Anglia Chris Sutton (Blackburn Rovers),
Anglia Dion Dublin (Coventry City),
Anglia Michael Owen (Liverpool)
20 klubów
1998/1999     5 Manchester United Arsenal Chelsea 18 Holandia Jimmy Floyd Hasselbaink (Leeds United),
Anglia Michael Owen (Liverpool),
Trynidad i Tobago Dwight Yorke (Manchester United)
20 klubów
1999/2000     6 Manchester United Arsenal Leeds United 30 Anglia Kevin Phillips (Sunderland) 20 klubów
2000/2001     7 Manchester United Arsenal Liverpool 23 Holandia Jimmy Floyd Hasselbaink (Chelsea) 20 klubów
2001/2002     2 Arsenal Liverpool Manchester United 24 Francja Thierry Henry (Arsenal) 20 klubów
2002/2003     8 Manchester United Arsenal Newcastle United 25 Holandia Ruud van Nistelrooy (Manchester United) 20 klubów
2003/2004     3 Arsenal Chelsea Manchester United 30 Francja Thierry Henry (Arsenal) 20 klubów
2004/2005     1 Chelsea Arsenal Manchester United 25 Francja Thierry Henry (Arsenal) 20 klubów
2005/2006     2 Chelsea Manchester United Liverpool 27 Francja Thierry Henry (Arsenal) 20 klubów
2006/2007     9 Manchester United Chelsea Liverpool 20 Wybrzeże Kości Słoniowej Didier Drogba (Chelsea) 20 klubów
2007/2008     10 Manchester United Chelsea Arsenal 31 Portugalia Cristiano Ronaldo (Manchester United) 20 klubów
2008/2009     11 Manchester United Liverpool Chelsea 19 Francja Nicolas Anelka (Chelsea) 20 klubów
2009/2010     3 Chelsea Manchester United Arsenal 29 Wybrzeże Kości Słoniowej Didier Drogba (Chelsea) 20 klubów
2010/2011     12 Manchester United Chelsea Manchester City 20 Bułgaria Dimityr Berbatow (Manchester United),
Argentyna Carlos Tévez (Manchester City)
20 klubów
2011/2012     1 Manchester City Manchester United Arsenal 30 Holandia Robin van Persie (Arsenal) 20 klubów
2012/2013     13 Manchester United Manchester City Chelsea 26 Holandia Robin van Persie (Manchester United) 20 klubów
2013/2014     2 Manchester City Liverpool Chelsea 31 Urugwaj Luis Suárez (Liverpool) 20 klubów
2014/2015     4 Chelsea Manchester City Arsenal 26 Argentyna Sergio Agüero (Manchester City) 20 klubów
2015/2016     1 Leicester City Arsenal Tottenham Hotspur 25 Anglia Harry Kane (Tottenham Hotspur) 20 klubów
2016/2017     5 Chelsea Tottenham Hotspur Manchester City 29 Anglia Harry Kane (Tottenham Hotspur) 20 klubów
2017/2018     3 Manchester City Manchester United Tottenham Hotspur 32 Egipt Mohamed Salah (Liverpool) 20 klubów

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Najwięcej razy na podium Premier League[edytuj | edytuj kod]

W dotychczasowej historii Premier League na podium oficjalnie stawało w sumie 13 drużyn. Liderem klasyfikacji jest Manchester United, który zdobył 13 tytułów mistrzowskich.

Lp. Klub Miejsca na podium Zwycięskie sezony
Gold medal with cup.svg Silver medal with cup.svg Bronze medal with cup.svg
1. Manchester United 13 6 3 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1996/97, 1998/99, 1999/00, 2000/01, 2002/03, 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13
2. Chelsea F.C. 5 4 3 2004/05, 2005/06, 2009/10, 2014/15, 2016/17
3. Arsenal F.C. 3 6 4 1997/98, 2001/02, 2003/04
4. Manchester City 3 2 2 2011/12, 2013/14, 2017/18
5. Blackburn Rovers 1 1 0 1994/95
6. Leicester City 1 0 0 2015/16
7. Liverpool F.C. 0 3 5
8. Newcastle United 0 2 2
9. Tottenham Hotspur 0 1 2
10. Aston Villa 0 1 0
11. Leeds United 0 0 1
Norwich City F.C. 0 0 1
Nottingham Forest F.C. 0 0 1

500+ występów[edytuj | edytuj kod]

Stan na 12.8.2018

Źródło: Strona Premier League.

Lp. Gracz Kluby Mecze Lata gry
1 Anglia Gareth Barry Aston Villa (365) , Manchester City (132), Everton (131) i West Bromwich Albion (25) 653 1998-2018
2 Walia Ryan Giggs Manchester United 632 1992-2014
3 Anglia Frank Lampard West Ham United (148), Chelsea (429) i Manchester City (32) 609 1996-2015
4 Anglia David James Liverpool (214), Aston Villa (67), West Ham United (64), Manchester City (93) i Portsmouth (134) 573 1992-2010
5 Walia Gary Speed Leeds United (143), Everton (58), Newcastle United (213) i Bolton Wanderers (121) 535 1992-2008
6 Anglia Emile Heskey Leicester City (124), Liverpool (150), Birmingham City (68), Wigan Athletic (82) i Aston Villa (92) 516 1995-2012
7 Australia Mark Schwarzer Middlesbrough (332), Fulham (172), Chelsea (4) i Leicester City (6) 514 1997-2015
8 Anglia Jamie Carragher Liverpool 508 1997-2013
9 Anglia Phil Neville Manchester United (263) i Everton (242) 505 1995-2013
10 Anglia Rio Ferdinand West Ham United (127), Leeds United (54), Manchester United (312) i Queens Park Rangers (11) 504 1996-2015
Anglia Steven Gerrard Liverpool 504 1998-2015
12 Anglia Sol Campbell Tottenham Hotspur (255), Arsenal (135), Portsmouth (95) i Newcastle United (7) 503 1992-2011
Pogrubioną czcionką zaznaczono graczy nadal występujących w Premier League

100+ bramek w Premier League[edytuj | edytuj kod]

Stan na 11.11.2018

Źródło: Strona Premier League

100 goli w Premier League
Lp Gracz Kluby Gole
1 Anglia Alan Shearer Blackburn Rovers (112), Newcastle United (148) 260
2 Anglia Wayne Rooney Everton (25) i Manchester United (183) 208
3 Anglia Andrew Cole Newcastle United (43), Manchester United (93), Blackburn Rovers (27), Fulham (12), Manchester City (9), Portsmouth (3) 187
4 Anglia Frank Lampard West Ham United (24), Chelsea (147), Manchester City (6) 177
5 Francja Thierry Henry Arsenal 175
6 Anglia Robbie Fowler Liverpool (128), Leeds United (14), Manchester City (21) 163
7 Anglia Jermain Defoe West Ham United (18), Portsmouth (15), Tottenham Hotspur (91), Sunderland (34), Bournemouth (4) 162
8 Argentyna Sergio Agüero Manchester City 151
9 Anglia Michael Owen Liverpool (118), Newcastle United (26), Manchester United (5), Stoke City (1) 150
10 Anglia Les Ferdinand Q.P.R. (60), Newcastle United (41), Tottenham Hotspur (33), West Ham United (2), Leicester City (12), Bolton Wanderers (1) 149
11 Anglia Teddy Sheringham Tottenham Hotspur (98), Manchester United (31), Portsmouth (9), West Ham United (8) 146
12 Holandia Robin van Persie Arsenal (96), Manchester United (48) 144
13 Holandia Jimmy Floyd Hasselbaink Leeds United (34), Chelsea (69), Middlesbrough (22) i Charlton Athletic (2) 127
14 Francja Nicolas Anelka Arsenal (23), Liverpool (4), Manchester City (37), Bolton Wanderers (21), Chelsea (38), West Bromwich Albion (2) 126
Irlandia Robbie Keane Coventry City (12), Leeds United (13), Tottenham Hotspur (91), Liverpool (5), West Ham United (2), Aston Villa (3) 126
16 Trynidad i Tobago Dwight Yorke Aston Villa (60), Manchester United (48), Blackburn Rovers (12), Birmingham City (2), Sunderland (1) 123
17 Anglia Steven Gerrard Liverpool 120
18 Anglia Harry Kane Tottenham Hotspur 114
19 Anglia Ian Wright Arsenal (104), West Ham United (9) 113
20 Anglia Dion Dublin Manchester United (2), Coventry (61), Aston Villa (48) 111
20 Anglia Emile Heskey Leicester City (33), Liverpool (39), Birmingham City (14), Wigan Athletic (15), Aston Villa (9) 110
22 Walia Ryan Giggs Manchester United 109
23 Anglia Peter Crouch Aston Villa (6), Southampton (12), Liverpool (22), Portsmouth (11), Tottenham Hotspur (12), Stoke City (45) 108
24 Anglia Paul Scholes Manchester United 107
25 Anglia Darren Bent Ipswich Town (1), Charlton Athletic (31), Tottenham Hotspur (18), Sunderland (32), Aston Villa (21), Fulham (3) 106
26 Belgia Romelu Lukaku West Bromwich Albion (17) , Everton (68) i Manchester United (20) 105
27 Wybrzeże Kości Słoniowej Didier Drogba Chelsea 104
28 Anglia Matthew Le Tissier Southampton 100
Pogrubioną czcionką zaznaczono graczy nadal występujących w Premier League

Najwięcej asyst[edytuj | edytuj kod]

Stan na 20.10.2018

Źródło: Strona Premier League

Lp Gracz Kluby Asysty
1 Walia Ryan Giggs Manchester United 162
2 Hiszpania Cesc Fàbregas Arsenal (70), Chelsea (41) 111
3 Anglia Wayne Rooney Everton (12), Manchester United (91) 103
4 Anglia Frank Lampard West Ham United (8), Chelsea (93), Manchester City (1) 102
5 Holandia Dennis Bergkamp Arsenal 94
6 Anglia Steven Gerrard Liverpool 92
7 Anglia David Beckham Manchester United 80
Anglia James Milner Newcastle United (8), Aston Villa (28), Manchester City (25), Liverpool (19) 80
9 Hiszpania David Silva Manchester City 77
10 Anglia Teddy Sheringham Tottenham Hotspur (44), Manchester United (25), Portsmouth (4), West Ham United (3) 76
Pogrubioną czcionką zaznaczono graczy nadal występujących w Premier League

Najwięcej czystych kont[edytuj | edytuj kod]

Stan na 23.09.2018

Źródło: Strona Premier League

Lp Gracz Kluby Czyste konta
1 Czechy Petr Čech Chelsea (162), Arsenal (40) 202
2 Anglia David James Liverpool (72), Aston Villa (20), West Ham United (18), Manchester City (20), Portsmouth (39), 169
3 Australia Mark Schwarzer Middlesbrough (92), Fulham (56), Chelsea (2), Leicester City (1) 151
4 Anglia David Seaman Arsenal (137), Manchester City (3) 140
5 Anglia Nigel Martyn Crystal Palace (25), Leeds United (82), Everton (30) 137
6 Hiszpania Pepe Reina Liverpool 134
7 Holandia Edwin van der Sar Fulham (42), Manchester United (90) 132
Stany Zjednoczone Tim Howard Manchester United (16), Everton (116) 132
Stany Zjednoczone Brad Friedel Liverpool (6), Blackburn Rovers (77), Aston Villa (35), Tottenham Hotspur (14), 132
10 Dania Peter Schmeichel Manchester United (112), Aston Villa (7), Manchester City (9) 128
Pogrubioną czcionką zaznaczono graczy nadal występujących w Premier League

Uczestnicy[edytuj | edytuj kod]

W rozgrywkach Premier League, od sezonu 1992/1993 do sezonu 2018/2019, udział wzięło łącznie 49 zespołów, z czego 6 (Arsenal F.C., Chelsea F.C., Everton F.C., Liverpool F.C., Manchester United F.C. i Tottenham Hotspur F.C.) wystąpiło w każdej edycji.

Pogrubione zespoły biorące udział w sezonie 2018/2019.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Podsumowanie - Premiership - Anglia - Wyniki, mecze, tabele i aktualności - Soccerway, pl.soccerway.com [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  2. Campbell, Dennis: United (versus Liverpool) Nations (ang.). The Observer, 06.01.2002. [dostęp 26.08.2009].
  3. Premier League revenues near £2bn (ang.). BBC News, 4.06.2009. [dostęp 26.08.2009].
  4. 1985: English teams banned after Heysel (ang.). BBC Archive. [dostęp 26.08.2009].
  5. a b c A History of The Premier League (ang.). Premier League. [dostęp 27.08.2009].
  6. The Taylor Report (ang.). Footballnetwork. [dostęp 27.08.2009].
  7. Crawford, Gary: Fact Sheet 8: British Football on Television (ang.). University of Leicester Centre for the Sociology of Sport. [dostęp 27.08.2009].
  8. The History Of The Football League (ang.). Football League. [dostęp 27.08.2009].
  9. In the matter of an agreement between the Football Association Premier League Limited and the Football Association Limited and the Football League Limited and their respective member clubs (ang.). HM Courts Service, 2006. [dostęp 27.08.2009].
  10. Fifa wants 18-team Premier League (ang.). BBC Sport, 08.06.2006. [dostęp 27.08.2009].
  11. Premier League and Barclays Announce Competition Name Change (ang.). Premier League, 14.05.2007. [dostęp 27.08.2009].
  12. Barclays secures Premier League Global title sponsorship. Barclays, 27 września 2006. [dostęp 2 grudnia 2007].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]