Yorkowie
Królewski dom Yorków    Edward IV Edward V Ryszard III | |
| Poprzedzeni przez | Dynastię Lancasterów |
|---|---|
| Zastąpieni przez | Dynastię Tudorów |
Yorkowie – boczna linia Plantagenetów, jej herbem była biała róża.
Dzieje rodu
[edytuj | edytuj kod]Założycielem tej linii był czwarty syn[1] króla Edwarda III – książę Yorku Edmund z Langley. Pretensje do tronu wniósł jako pierwszy jego wnuk Ryszard Plantagenet, 3. książę Yorku, który tytuł księcia Yorku odziedziczył po zmarłym bezpotomnie stryju Edwardzie Norwichu[2]. Dodatkowo matką Ryszarda była Anne Mortimer, prawnuczka Lionela, księcia Clarence (drugiego syna[3] Edwarda III)[2]. W ten sposób Ryszard miał podwójne prawo do tronu Anglii.
W 1460 Ryszard i jeden z jego synów zginęli w bitwie pod Wakefield. Tytuł księcia Yorku odziedziczył jego najstarszy syn Edward, który w 1461 strącił z tronu Henryka VI Lancastera i został królem Anglii. Był królem do 1483 z krótką przerwą w latach 1470-1471, gdy do władzy powrócił obalony król. Nadal trwały jednak walki wewnątrz rodziny. Po śmierci Edwarda IV tron objął jego syn Edward V, ale został strącony z tronu przez swego stryja. Po śmierci Ryszarda III w 1485 w bitwie pod Bosworth władzę przejął spokrewniony z Lancasterami Henryk VII Tudor (bratanek Henryka VI), który ożenił się z córką Edwarda IV, Elżbietą York.
Dynastia Yorków wymarła w linii męskiej w 1499 (egzekucja Edwarda Plantageneta, hrabiego Warwick), a w linii żeńskiej w 1541 (stracenie błogosławionej Margaret Pole, siostry Edwarda). Perkin Warbeck, który był pretendentem do tronu Anglii w latach 90. XV w., twierdził, że jest ocalałym Ryszardem, synem Edwarda IV i Elźbiety Woodville. Został stracony jako zdrajca w 1499. Pretensje do tronu Anglii zgłosili również kolejno trzej siostrzeńcy Edwarda IV i Ryszarda III: John de la Pole, Edmund de la Pole i Richard de la Pole, synowie księżnej Suffolk Elizabeth. Żaden z nich nie miał legalnego potomka. Richard, znany jako Biała Róża, zginął w bitwie pod Pawią w 1525. Roszczenia siostrzeńców do tronu wspierała Małgorzata York, księżna-wdowa Burgundii.
Drzewo genealogiczne
[edytuj | edytuj kod]| Edward III 1312–1377 król Anglii | Filipa de Hainault 1314–1369 | Piotr I Okrutny 1334–1369 król Kastylii i Leónu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tomasz Holland 1314–1360 hrabia Kentu | Joanna z Kentu 1328–1385 | Edward (Czarny Książę) 1330–1376 książę Walii | Lionel z Antwerpii 1338–1368 książę Clarence | Elżbieta de Burgh 1332–1363 hrabina Ulsteru | Edmund Langley 1341–1402 książę Yorku | Izabela Kastylijska 1355–1392 | Konstancja Kastylijska 1354–1394 | Jan z Gandawy 1340–1399 książę Lancaster | Blanka Lancaster 1345–1369 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tomasz Holland 1350–1397 hrabia Kentu | Ryszard II 1367–1400 król Anglii | Edmund Mortimer 1351–1381 hrabia Marchii | Filipa Plantagenet 1355–1382 hrabina Ulsteru | Katarzyna Swynford 1350–1403 | Henryk IV Lancaster 1367–1413 król Anglii | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jan Holland 1352–1400 książę Exter | Elżbieta Lancaster 1363–1426 | Eleonora Holland 1370–1405 | Roger Mortimer 1374–1398 hrabia Marchii | Edward Norwich 1373–1415 książę Yorku i Aumale | Konstancja York 1374=1416 | Thomas le Despenser 1373–1400 hrabia Gloucester | Joanna Beaufort 1379–1440 | Ralph Neville 1364–1425 hrabia Westmorland | Henryk V Lancaster 1387–1422 król Anglii | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jan Holland 1395–1447 książę Exter | Edmund Mortimer 1391–1425 hrabia Marchii | Anna Mortimer 1390–1411 | Ryszard Conisburgh 1375–1415 hrabia Cambridge | Isabel le Despenser 1400–1439 | Ryszard de Beauchamp 1382–1439 hrabia Warwick | Ryszard Neville 1400–1460 hrabia Salisbury | Henryk VI Lancaster 1421–1471 król Anglii | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ryszard Plantagenet 1411–1460 książę Yorku | Cecylia Neville 1415–1495 | Anna de Beauchamp 1426–1492 | Richard Neville 1428–1471 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Henryk Holland 1430–1475 książę Exeter | Anna York 1439–1476 | Elżbieta Woodville 1437–1492 | Edward IV York1442–1483 król Anglii | Edmund York 1443–1460 hrabia Rutland | Jan de la Pole 1442–1492 książę Suffolk | Elżbieta York 1444–1503 | Małgorzata York 1446–1503 | Karol Zuchwały 1433–1477 książę Burgundii | Jerzy York 1449–1478 książę Clarence | Izabela Neville 1451–1476 | Ryszard III York 1452–1485 król Anglii | Anna Neville 1456–1485 | Edward Westminster 1453–1471 książę Walii | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Henryk VII Tudor 1457–1509 król Anglii | Elżbieta York 1466–1503 | Edward V York 1470–1483 król Anglii | Ryszard Shrewsbury 1473–1483 | Jan de la Pole 1462–1487 hrabia Lincoln | Ryszard de la Pole 1480–1525 | Ryszard Pole 1462–1505 | Małgorzata York 1473–1541 | Edward Plantagenet 1475–1499 hrabia Warwick | Edward Middleham 1473–1484 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Czwarty syn, który przeżył dzieciństwo
- ↑ a b Sarah Gristwood, Kobiety wojny dwóch róż, 2022, s. 46, ISBN 978-83-67276-02-3.
- ↑ Drugi syn, który przeżył dzieciństwo
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Charles Phillips: The Illustrated Encyclopedia of Royal Britain. New York: Metro Books, 2009. ISBN 978-1-4351-1835-5.