22 września
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
22 września jest 265. (w latach przestępnych 266.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 100 dni.
- imieniny obchodzą: Bazyla, Daria, Digna, Eksuperiusz, Emeryta, Emmeram, Emmeran, Feliks, Ignacy, Imbram, Innocenty, Joachim, Jonasz, Józefa, Kandyd, Maurycy, Prosimir, Tacjusz, Tomasz, Wiktor i Witalis.
- Autokefaliczny Kościół Prawosławny – Białostockie Dni Muzyki Cerkiewnej w rocznicę przeniesienia relikwii św. Gabriela Zabłudowskiego (męczennika)
- Bułgaria, Mali – Święto Niepodległości
- Międzynarodowe:
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2], obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 66 – cesarz Neron utworzył Legion I Italica.
- 530 – Bonifacy II został wybrany na papieża.
- 1236 – Krucjaty północne: klęska kawalerów mieczowych w bitwie pod Szawlami (Litwa).
- 1332 – Bazyli Wielki Komnen został cesarzem Trapezuntu.
- 1499 – Austria i Szwajcaria zawarły pokój kończący wojnę między oboma państwami.
- 1503 – Pius III został wybrany na papieża.
- 1575 – Rudolf II został koronowany na króla Czech.
- 1586 – Wojna osiemdziesięcioletnia: zwycięstwo Hiszpanów nad wojskami holendersko-angielskimi w bitwie pod Zutphen.
- 1598 – Angielski pisarz Ben Jonson zastrzelił w pojedynku aktora Gabriela Spensera.
- 1708 – III wojna północna: zwycięstwo Szwedów nad Rosjanami w bitwie pod Smoleńskiem.
- 1711 – Indianie Tuscarora dokonali masakry osadników w Karolinie Północnej; początek wojny Tuscarorów.
- 1735 – Robert Walpole jako pierwszy brytyjski premier zamieszkał w rezydencji przy 10 Downing Street.
- 1761 – Odbyła się koronacja króla Wielkiej Brytanii Jerzego III i jego żony Charlotty.
- 1789 – VI wojna rosyjsko-turecka: zwycięstwo wojsk rosyjsko-austriackich w bitwie nad Rymnikiem.
- 1792 – Została zniesiona monarchia i ustanowiona I Republika Francuska. Jest to data początkowa kalendarza rewolucyjnego.
- 1804 – Jean-Jacques Dessalines ogłosił się pierwszym cesarzem Haiti (jako Jakub I).
- 1851 – Założono Fort Des Moines w stanie Iowa.
- 1859 – Robert Luther odkrył planetoidę Mnemosyne.
- 1862 – Abraham Lincoln ogłosił proklamację emancypacyjną (obowiązującą od 1 stycznia 1863).
- 1866 – Wojna paragwajska: w bitwie pod Curupayty wojska paragwajskie pod dowództwem dyktatora Francisco Lopeza rozgromiły siły trójprzymierza (Argentyna, Brazylia, Urugwaj).
- 1867 – W Bogocie założono Narodowy Uniwersytet Kolumbii.
- 1878 – W Moskwie została założona Rosyjska Akademia Sztuki Teatralnej.
- 1891 – Papież Leon XIII opublikował encyklikę Octobri Mense.
- 1896 – Królowa Wiktoria prześcignęła swojego dziadka Jerzego III i stała się najdłużej panującym brytyjskim monarchą.
- 1906 – Rozruchy na tle rasowym w Atlancie w USA, w których zginęło co najmniej 27 osób.
- 1908 – Bułgaria proklamowała niepodległość (od Imperium osmańskiego).
- 1910 – Pilot Grzegorz Piotrowski na samolocie Bleriot IX, wraz z pasażerem-korespondentem prasowym, wykonał 27-kilometrowy przelot nad morzem z Petersburga do twierdzy Kronsztad na wyspie Kotlin, gdzie wylądował na placu przed koszarami.
- 1914:
- 1915:
- 1927 – Rozpoczął działalność Teatr Polski w Rydze.
- 1933 – Została utworzona Izba Kultury Rzeszy.
- 1934 – Wybuch gazu w kopalni w pobliżu Wrexham w Walii zabił 266 górników.
- 1940 – Wojna na Pacyfiku: wojska japońskie wkroczyły do Wietnamu.
- 1941 – Front wschodni: zakończyła się nieudana niemiecko-fińska operacja Silberfuchs, mającą na celu zdobycie portu Murmańsk.
- 1944 – Wojska radzieckie wyzwoliły Tallinn.
- 1948 – I wojna arabsko-izraelska: Liga Arabska powołała jednostronnie w Gazie rząd palestyński na czele z muftim Jerozolimy i proklamowała niepodległość arabskiej części Palestyny.
- 1953 – Na University of Illinois at Urbana-Champaign uruchomiono komputer ILLIAC I.
- 1959 – Uruchomiono połączenie telefoniczne między Europą a USA.
- 1960 – Mali proklamowało niepodległość (od Francji).
- 1964 – Na Broadwayu odbyła się premiera musicalu Skrzypek na dachu.
- 1968 – Całkowite zaćmienie Słońca widoczne nad Syberią, Kazachstanem i północno-zachodnimi Chinami.
- 1975 – Nieudany zamach na prezydenta USA Geralda Forda.
- 1979 – Amerykański satelita szpiegowski zaobserwował nad Oceanem Indyjskim rozbłysk pochodzący prawdopodobnie z tajnego próbnego wybuchu jądrowego, przeprowadzonego przez Izrael lub RPA.
- 1980 – Wybuchła wojna iracko-irańska.
- 1985 – Premier Francji Laurent Fabius przyznał, że to francuskie służby specjalne zleciły zatopienie 10 lipca 1985 roku w Auckland w Nowej Zelandii należącego do Greenpeace okrętu Rainbow Warrior.
- 1986 – Premiera 1. odcinka serialu ALF.
- 1987 – Premiera 1. odcinka serialu Pełna chata.
- 1988 – Ustępujący prezydent Libanu Amin Dżemajel zdymisjonował cywilny gabinet premiera Selima al-Hossa i powołał w jego miejsce tymczasowy rząd wojskowy na czele z generałem Michelem Aouenem. Al-Hoss, wspierany przez Syrię, uznał swoje odwołanie za nieważne i w ten sposób powstały dwa równolegle rządzące gabinety.
- 1989:
- 1993:
- Abchascy rebelianci zestrzelili podchodzący do lądowania w Suchumi gruziński samolot Tu-154B; zginęło 106 osób.
- W katastrofie kolejowej w Mobile (Alabama) zginęło 47 osób, a 103 zostały ranne.
- 1994:
- 1995 – Premiera filmu Siedem.
- 1997 – Zbankrutowała największa rosyjska piramida finansowa zorganizowana przez przedsiębiorstwo MMM.
- 1999 – W Riazaniu miał miejsce piąty (udaremniony) z serii zamachów bombowych na budynki mieszkalne w Rosji.
- 2000 – Podczas Igrzysk Olimpijskich w Sydney Robert Korzeniowski zdobył złoty medal w chodzie sportowym na dystansie 20 km.
- 2001 – Zjednoczone Emiraty Arabskie zerwały stosunki dyplomatyczne z Afganistanem wobec odmowy wydania Osamy bin Ladena przez talibów.
- 2002 – Odbyły się wybory parlamentarne w Niemczech.
- 2006
- 2007 – Władze chilijskie wydały Peru byłego prezydenta tego kraju Alberta Fujimoriego, oskarżonego o korupcję i łamanie praw człowieka.
- 2008 – Edward Natapei został premierem Vanuatu.
- 2010 – 12 osób zginęło, a ponad 70 zostało rannych w irańskim mieście Mahabad w zamachu bombowym dokonanym podczas parady wojskowej w 30. rocznicę wybuchu wojny iracko-irańskiej.
[edytuj] Urodzili się
- 1515 – Anna z Kleve, królowa Anglii, żona Henryka VIII (zm. 1557)
- 1552 – Wasyl IV Szujski, car Rosji (zm. 1612)
- 1601 – Anna Austriaczka, królowa Francji (zm. 1666)
- 1741 – Peter Simon Pallas, niemiecki zoolog, botanik (zm. 1811)
- 1765 – Paolo Ruffini, włoski matematyk (zm. 1822)
- 1791 – Michael Faraday, angielski fizyk, chemik, pionier badań nad elektrycznością (zm. 1867)
- 1835 – Ołeksandr Potebnia, ukraiński językoznawca, etnograf, filozof, tłumacz (zm. 1891)
- 1850 – Władysław Czachórski, polski malarz (zm. 1911)
- 1863 – Alexandre Yersin, szwajcarski lekarz, bakteriolog (zm. 1943)
- 1865 – Władysław Jabłonowski, polski publicysta, krytyk literacki, polityk, założyciel Ligi Narodowej (zm. 1956)
- 1870 – Charlotte Cooper Sterry, brytyjska tenisistka (zm. 1966)
- 1875 – Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, litewski kompozytor, malarz (zm. 1911)
- 1876 – André Tardieu, francuski polityk, premier Francji (zm. 1945)
- 1878 – Shigeru Yoshida, japoński polityk, premier Japonii (zm. 1967)
- 1879 – Edward Wittig, polski rzeźbiarz (zm. 1941)
- 1882 – Wilhelm Keitel, niemiecki feldmarszałek III Rzeszy, szef Oberkommando der Wehrmacht (zm. 1946)
- 1884 – Bolesław Sikorski, polski prawnik, ekonomista, minister kolei żelaznych (zm. po 1938)
- 1885:
- 1888 – Zuzanna Rabska, polska pisarka, tłumaczka (zm. 1960)
- 1895 – Paul Muni, amerykański aktor (zm. 1967)
- 1896 – Zdeněk Štěpánek, czeski aktor, reżyser filmowy (zm. 1968)
- 1899 – Veit Harlan, niemiecki reżyser filmowy, aktor (ur. 1899)
- 1901 – Charles Brenton Huggins, amerykański chirurg, fizjolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1997)
- 1903 – Morley Callaghan, kanadyjski dziennikarz, pisarz (zm. 1990)
- 1907 – Zbigniew Przybyszewski, polski dowódca wojskowy, komandor porucznik (zm. 1952)
- 1908:
- 1909 – David Riesman, amerykański socjolog (zm. 2002)
- 1910 – György Faludy, węgierski pisarz (zm. 2006)
- 1914 – Andrzej Skubisz, polski śpiewak, aktor (zm. 1978)
- 1915 – Franciszek Maklakiewicz, polski kompozytor (zm. 1939)
- 1916 – Leon Śliwiński, polski malarz, konserwator dzieł sztuki (zm. 2001)
- 1918:
- 1920 – Henryk Zieliński, polski historyk, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego (zm. 1981)
- 1921 – Kazimierz Ostrowicz, polski aktor (zm. 2002)
- 1924:
- 1925:
- 1927 – Bogusław Wolniewicz, polski filozof, twórca ontologii sytuacji
- 1929 – Dinu Cocea, rumuński reżyser filmowy
- 1931:
- 1932:
- 1935 – Masumi Okada, japoński aktor (zm. 2006)
- 1937:
- 1938:
- 1939 – Marian Kasprzyk, polski bokser
- 1940 – Edward Bogusławski, polski kompozytor, pedagog, profesor Akademii Muzycznej w Katowicach (zm. 2003)
- 1941 – José Luis García Sánchez, hiszpański reżyser filmowy
- 1944:
- 1946 – Michał Bukojemski, polski operator filmowy
- 1949:
- 1950:
- 1951:
- 1953:
- 1957:
- 1958:
- 1959 – David Allen Bawden, amerykański działacz religijny, antypapież Michał, przedstawiciel sedewakantyzmu
- 1960:
- 1961:
- 1962:
- 1963 – Armando Castagna, włoski żużlowiec
- 1964:
- 1965:
- 1966:
- 1967:
- 1968:
- 1969:
- 1970:
- 1971:
- 1972:
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980 – Frank Ludwig, niemiecki skoczek narciarski
- 1982:
- 1984 – Laura Vandervoort, kanadyjska aktorka
- 1985 – Yumehito, japoński gitarzysta zespołu Ayabie
- 1987:
- 1989:
- 530 – Feliks IV, święty, papież (ur. ?)
- 852 – Abd ar-Rahman II, emir Kordoby (ur. 792)
- 967 – Wichman Młodszy, saski graf, przywódca Wieletów (ur. ?)
- 1253 – Dōgen, japoński mistrz zen (ur. 1200)
- 1408 – Jan VII Paleolog, cesarz bizantyjski (ur. 1370)
- 1460 – Tomasz Strzępiński, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. 1398)
- 1504 – Jan II Szalony, książę głogowski (ur. 1435)
- 1520 – Selim I Groźny, sułtan Turcji (ur. 1465
- 1539 – Guru Nanak Czand, Guru Sikhów (ur. 1469)
- 1554 – Francisco Vásquez de Coronado, hiszpański konkwistador, odkrywca (ur. ok. 1510)
- 1774 – Klemens XIV, papież (ur. 1705)
- 1828 – Czaka, przywódca Zulusów (ur. 1787)
- 1839:
- 1882 – Leopold Otto, polski duchowny ewangelicki, działacz społeczny (ur. 1819)
- 1901 – Ignacy Maciejowski, polski pisarz, krytyk literacki (ur. 1835)
- 1921 – Iwan Wazow, bułgarski pisarz (ur. 1850)
- 1925 – Izydor Gulgowski, polski etnograf, dziennikarz, pisarz (ur. 1874)
- 1928 – Antoni Troczewski, polski lekarz (ur. 1861)
- 1931 – Stanisław Nowodworski, polski prawnik, polityk, minister sprawiedliwości, prezydent Warszawy (ur. 1873)
- 1939 – Polegli w kampanii wrześniowej:
- Mikołaj Bołtuć, polski dowódca wojskowy, generał, dowódca Grupy Operacyjnej Wschód (ur. 1893)
- Werner von Fritsch, niemiecki dowódca wojskowy, generał III Rzeszy, naczelny dowódca wojsk lądowych (ur. 1880)
- Leszek Lubicz-Nycz, polski szermierz, szablista (ur. 1899)
- Józef Olszyna-Wilczyński, polski dowódca wojskowy, generał, dowódca 10. Dywizji Piechoty, dowódca Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie (ur. 1890)
- 1940 – Michał Kajka, polski poeta, działacz społeczny Mazurach (ur. 1858)
- 1944 – Polegli w powstaniu warszawskim:
- Julian Laskowski, polski żołnierz AK, podporucznik (ur. 1922)
- Tadeusz Molenda, polski żołnierz AK, plutonowy (ur. 1921)
- Cezary Nowodworski, polski wojskowy, kapitan, cichociemny (ur. 1916)
- Sołtan Safijew, rosyjski lekarz (ur. ?)
- Jerzy Weil, polski podharcmistrz, żołnierz AK, porucznik (ur. 1923)
- 1949 – Sam Wood, amerykański reżyser filmowy (ur. 1883)
- 1952 – Kaarlo Juho Ståhlberg, fiński polityk, prezydent Finlandii (ur. 1865)
- 1956 – Frederick Soddy, angielski chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1877)
- 1961 – Marion Davies, amerykańska aktorka (ur. 1897)
- 1963 – Jan Bohdan Dembowski, polski biolog, prezes PAN, marszałek Sejmu PRL, wiceprzewodniczący Rady Państwa (ur. 1889)
- 1966 – Jules Furthman, amerykański scenarzysta filmowy (ur. 1888)
- 1969:
- 1970 – Tadeusz Manteuffel, polski historyk, mediewista (ur. 1902)
- 1973 – Józef Lustgarten, polski piłkarz, sędzia piłkarski (ur. 1889)
- 1979 – Otto Robert Frisch, brytyjski fizyk pochodzenia austriackiego (ur. 1904)
- 1982 – Zbigniew Ciekliński, polski historyk sztuki (ur. 1905),
- 1985 – Axel Springer, niemiecki wydawca prasowy (ur. 1912)
- 1989:
- 1996:
- 1997 – Karolina Salanga, polska aktorka (ur. 1916)
- 1999 – George C. Scott, amerykański aktor (ur. 1927)
- 2000:
- 2001 – Isaac Stern, amerykański skrzypek pochodzenia ukraińskiego (ur. 1920)
- 2002:
- 2005 – Janusz Bukowski, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1941)
- 2006 – Edward Albert, amerykański aktor (ur. 1951)
- 2007:
- 2011:
Przypisy
