Amadeusz I Sabaudzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Amadeusz I
Amadeo I of Spain.png
Amadeusz I Sabaudzki jako król Hiszpanii (ok. 1871)
Książę Aosty
Okres panowania od 1845
do 18 stycznia 1890
Król Hiszpanii
Okres panowania od listopad 1870
do luty 1873
Dane biograficzne
Dynastia sabaudzka
Urodziny 30 maja 1845
Turyn
Śmierć 18 stycznia 1890
Turyn
Ojciec Wiktor Emanuel II
Matka Maria Adelajda Habsburg
Żona 1. Maria Wiktoria del Pozzo della Cisterna,
2. Marią Letycją Bonaparte
Dzieci z Marią Wiktorią:
Emanuel Filibert,
Wiktor Emanuel,
Luigi Amadeo;
z Marią Letycją:
Humbert Sabaudzki
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Amadeusz I Sabaudzki, właść. Amadeusz Ferdynand Maria Sabaudzki, wł. Amedeo Ferdinando Maria di Savoia, hiszp. Amadeo Fernando María, Amadeo I (ur. 30 maja 1845 w Turynie, zm. 18 stycznia 1890 w Turynie) – książę Aosty, od listopada 1870 do lutego 1873 król Hiszpanii z dynastii sabaudzkiej.

Amadeusz był drugim synem króla Sardynii (później Włoch), Wiktora Emanuela II i arcyksiężniczki Marii Adelajdy Habsburg. Był bratem Humberta I, Klotyldy Marii Sabaudzkiej – żony księcia Napoleona Józefa Bonaparte i Marii Pii Sabaudzkiej – królowej Portugalii.

Od 1859 służył w armii włoskiej, w 1866 walczył u boku brata Humberta w bitwie pod Custozzą w stopniu generała majora.

Po detronizacji królowej Izabeli II i wygnaniu Burbonów z kraju (1868) Hiszpania, formalnie nadal królestwo, nie miała monarchy. Kortezy zaproponowały tron niemieckiemu księciu Leopoldowi Hohenzollernowi, na co Francja wpadła w panikę, bojąc się zostać okrążona przez monarchie Hohenzollernów (w rzeczywistości pokrewieństwo Leopolda z Wilhelmem I było bardzo odległe i wywodziło się z XIV wieku). Wobec gróźb Napoleona III Leopold wycofał swą kandydaturę. Kortezy wybrały wtedy na króla Amadeusza Sabaudzkiego, który koronę przyjął bardzo niechętnie i dopiero pod naciskiem rządu włoskiego. Koronowany został 16 listopada 1870.

Czas panowania Amadeusza I to jeden z trudniejszych okresów w historii Hiszpanii. W kraju wrzały zamieszki republikańskie i karlistowskie, powstania w Kraju Basków i Katalonii, Kuba żądała niepodległości. Monarchistyczni posłowie w Kortezach błagali go, by dokonał zamachu stanu i wprowadził absolutyzm, na co Amadeusz, popierany przez ojca, nie chciał się zgodzić. Po zamachu na jego życie latem 1872 Amadeusz zaczął mieć dosyć Hiszpanii i doszedł do wniosku, że tym krajem nie da się rządzić. 11 lutego 1873 ogłosił swą abdykację. Wieczorem tego samego dnia proklamowano w Hiszpanii pierwszą w historii kraju republikę (przetrwała tylko dwa lata, po czym wezwano na tron Alfonsa XII Burbona).

Herb Amadeusza I Sabaudzkiego jako króla Hiszpanii

Amadeusz powrócił z żoną Marią Wiktorią z ks. dal Pozzo della Cisterna (1846-1876) do Włoch, gdzie od ojca otrzymał księstwo Aosty. Tytułu króla, który mu przysługiwał, nie chciał używać. Z Maria Wiktorią miał trzech synów:

Po śmierci żony, ożenił się w 1888 r. z własną siostrzenicą – Marią Letycją Bonaparte, córką tzw. Plonplona i Klotyldy Marii Sabaudzkiej. Jedyny syn z drugiego małżeństwa Humbert Sabaudzki (di Salemi) zmarł po koniec I wojny światowej bezdzietnie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Almanach de Gotha, Gotha 1887
  • C.F. Graf von Wrangel, Die souveränen Fürstenhäuser Europas, 1-2, Stockholm 1899


Poprzednik
Izabela II Hiszpańska
Escudo Amadeo I.png Król Hiszpanii
1870–1873
Escudo Amadeo I.png Następca
Alfons XII Burbon