Brygady Międzynarodowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Emblemat Brygad Międzynarodowych
Flaga Brygad Międzynarodowych
Znaczek poczty NRD upamiętniający 50. rocznicę powstania Brygad Międzynarodowych
Pomnik ku czci wolontariuszy francuskich 1936-1939
Amerykańscy weterani Brygady im. Abrahama Lincolna

Brygady Międzynarodowe – formacje zbrojne zagranicznych ochotników, które walczyły po stronie republikańskiej w czasie wojny domowej w Hiszpanii, w latach 1936-1939.

Brygady zostały utworzone przez Komintern, w odpowiedzi na apel Komunistycznej Partii Hiszpanii i znajdowały się pod nadzorem sowieckiego wywiadu NKWD[1]. W 1996 roku, w 60. rocznicę wybuchu wojny domowej w Hiszpanii, wszyscy weterani Brygad Międzynarodowych otrzymali honorowe obywatelstwo Hiszpanii.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze międzynarodowe oddziały ochotnicze powstały tuż po rozpoczęciu konfliktu, na mocy wcześniejszej decyzji Profinternu (sekcja związkowa Kominternu), podjętej podczas konferencji tej organizacji w Pradze w lipcu 1936. W miarę napływu ochotników jednostki te przekształcono w Brygady Międzynarodowe. Tworzyli je początkowo sportowcy, którzy mieli brać udział w tzw. "Olimpiadzie Ludowej" organizowanej w Barcelonie przez związki zawodowe i organizacje lewicowe, oraz rekrutowani przez NKWD w punktach werbunkowych w Paryżu i Marsylii, pochodzących z organizacji komunistycznych z różnych krajów ochotnicy, skąd kierowano ich do obozu szkoleniowego w Albacete w Hiszpanii.

Baza Brygad Międzynarodowych w Albacete była nadzorowana przez zarząd polityczny Kominternu i kontrolowana logistycznie przez komitet sformowany z pracujących dla NKWD działaczy[1] komunistycznych z różnych krajów, działających w Kominternie, m.in. André Marty (Francja), Walter Ulbricht i Hans Kahle (Niemcy), Luigi Longo i Giuseppe Di Vittorio (Włochy). Szkoleniem żołnierzy zajmowała się tajna misja wojskowa ZSRR[2], złożona na początku z 700-800 doradców wojskowych z Armii Czerwonej. W czasie trwania walk liczba ich wzrosła do 2044 doradców, wśród nich znajdowali się także późniejsi marszałkowie ZSRR Rodion Malinowski i Nikołaj Woronow oraz attaché wojskowy ZSRR w Madrycie, Władimir Goriew.

Interwencja sowieckich doradców wojskowych była tajna, aby nie skompromitować ZSRR na arenie międzynarodowej[3]. Tajne miały pozostać także działania wywiadowcze ZSRR w Hiszpanii, oznajmił to na naradzie wszystkich służb radzieckich w dniu 14 września 1936 w Moskwie[3], mających działać w Hiszpanii, ówczesny szef NKWD Gienrich Jagoda. Sprecyzował on jednocześnie cele sowieckie w Hiszpanii, którymi miały być m.in. kontrolowanie i unieszkodliwianie przeciwników komunizmu i ZSRR, nawet w obozie republikańskim (zwłaszcza trockistów), likwidacja agentów wrogich wywiadów, oraz jak najszybsze pokonanie frankistów.

Działania zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze formacje zbrojne Brygad Międzynarodowych zostały skierowane na front aragoński u boku milicji katalońskiej. Większość broni dla tych oddziałów pochodziła z ZSRR, zakupionej za rezerwy złota o wartości 500 mln dolarów[4][5] z Banku Hiszpanii przez rząd republikański.

Brygady Międzynarodowe były używane jako doborowe jednostki armii republikańskiej na wszystkich, z wyjątkiem baskijskiego, frontach wojny. Wzięły udział między innymi w bitwach o Madryt (gdzie przyczyniły się do odparcia pierwszych natarć nacjonalistów), Teruel, Brunete, Guadalajarę (gdzie powstrzymały liczniejsze i lepiej wyposażone oddziały włoskie nacierające na Madryt) oraz w republikańskiej ofensywie nad rzeką Ebro.

Brygady zostały rozwiązane i wycofane z walk w październiku roku 1938, w czasie trwania walk nad rzeką Ebro. Było to wynikiem nadzorowanego przez Ligę Narodów porozumienia dotyczącego wycofania z Drugiej Republiki Hiszpańskiej wszystkich obcych wojsk walczących po obu stronach konfliktu. Strona republikańska zastosowała się do tej decyzji, podczas gdy nacjonaliści do końca wojny korzystali z pomocy Zjednoczonego Królestwa Włoch i III Rzeszy (wyjechało zaledwie 10 tysięcy Włochów wspierających gen. Franco).

Brygady Międzynarodowe w toku walk zyskały popularność wśród części społeczeństwa hiszpańskiego popierającej politykę komunistów. Innego zdania byli przeciwnicy, wskazując na fakt udziału części formacji Brygad Międzynarodowych w masakrze w sanktuarium Santa Maria de la Cabeza, gdzie zamordowano wielu duchownych, oraz na działalność części dowódców tej formacji, np. André Marty`ego, nazwanego przez anarchistyczną prasę "rzeźnikiem z Albacete" (hiszp. el carnicero de Albacete), który bez sądu kazał rozstrzelać 500 ochotników Brygad Międzynarodowych[6].

Na defiladę kończącą ich szlak bojowy przybyło kilkaset tysięcy mieszkańców Barcelony. Brygady były także jednymi z najlepszych jednostek armii republikańskiej a ich brak na froncie uznawany za jedna z przyczyn ostatecznej klęski republiki. Główną przyczyną porażki republiki była zmiana polityki Stalina w związku z zaognieniem się sytuacji na Dalekim Wschodzie - bezpieczeństwo ZSRR zostało zagrożone w związku z zaatakowaniem Republiki Chińskiej przez Imperium japońskie w dniu 7 lipca 1937, co spowodowało zmianę polityki radzieckiej na arenie międzynarodowej i stopniowe wycofywanie poparcia wojskowego i wywiadowczego dla wojsk republikańskich. Dodatkowo do upadku republiki przyczyniło się wsparcie wojskowe dla generała Franco ze strony Niemiec i Włoch oraz budząca coraz większe niezadowolenie republikanów polityka Stalina w stosunku do hiszpańskich komunistów m.in. z POUM, z których wielu zostało zlikwidowanych przez NKWD.

Łącznie po stronie republiki walczyło ok. 35 tys. ochotników z 54 krajów, głównie ludzi o poglądach komunistycznych, socjalistycznych, anarchistycznych.

Poszczególne brygady[edytuj | edytuj kod]

W Hiszpanii walczyły następujące Brygady Międzynarodowe:

Liczba, organizacja i skład brygad był zmienny.

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Christopher Andrew, Oleg Gordijewski, "KGB", tłumaczył Rafał Brzeski, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1997, ISBN 83-11-08667-2, s. 146-149
  2. Stéphane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis Panné, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean-Louis Margolin Czarna Księga Komunizmu, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, ISBN 83-7180-326-5 s. 317
  3. 3,0 3,1 Stéphane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis Panné, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean-Louis Margolin Czarna Księga Komunizmu, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, ISBN 83-7180-326-5 s. 318
  4. Stéphane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis Panné, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean-Louis Margolin Czarna Księga Komunizmu, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, ISBN 83-7180-326-5 s. 319
  5. "(...)rząd republikański przekazał na ten cel do Moskwy niemal całą rezerwę Banku Hiszpanii, wynoszącą 140 mln funtów w złocie": Witold Pronobis "Świat i Polska w XX wieku", Editions Spotkania, Warszawa, 1996, ISBN 83-86802-11-1, s. 157
  6. Christopher Andrew, Oleg Gordijewski, "KGB", tłumaczył Rafał Brzeski, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1997, ISBN 83-11-08667-2, s. 149

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]