Cthulhu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szkic Cthulhu autorstwa H.P. Lovecrafta z 1934r.

Cthulhu[a] – istota fikcyjna, Wielki Przedwieczny, najbardziej znane bóstwo z kręgu mitów stworzonych przez H.P. Lovecrafta. Zwany jest Bratem lub Kapłanem Przedwiecznych, Al-Khadhulu, Kuthulu, Set-Hulhu lub Chta-lhu.

Cthulhu leży uśpiony na dnie Pacyfiku w cyklopowym mieście R'lyeh, kiedy jednak gwiazdy ustawią się we właściwym porządku, powróci i odzyska władzę nad światem.

W opowiadaniu Zew Cthulhu (The Call of Cthulhu) opisywany jest jako potwór o niewyraźnych antropoidalnych kształtach, łbie ośmiornicy pełnym macek, ogromnych pazurach i wąskich, smoczych skrzydłach na plecach.

Powrót[edytuj | edytuj kod]

Według Lovecrafta w fikcyjnej księdze Necronomicon znajduje się dwuwiersz przepowiadający powrót Cthulhu:

Nie jest umarłym ten który spoczywa wiekami,
nawet śmierć może umrzeć wraz z dziwnymi eonami.
(w oryginale:
la mayyitan ma qadirun yatabaqa sarmadi
fa itha yaji ash-shuthath al-mautu gad yantahi)

Aktywność[edytuj | edytuj kod]

Cthulhu, mimo uśpienia, może wpływać na ludzi poprzez nawiedzanie ich snów, podsuwanie im koszmarnych wizji miast cyklopowych, swojej osoby czy innych miejsc we wszechświecie, dlatego też bywa nazywany Inicjatorem lub Panem Snów. W ten właśnie sposób utrzymuje swoje kulty na Ziemi oraz zawiera pakty z istotami inteligentnymi.

Przywołać można go poprzez mistyczną formułę, która przetrwała wśród jego kultów, pochodzącą z zapomnianego języka: Ph’nglui mglw’nafh Cthulhu R’lyeh wgah’nagl fhtagn, co oznacza: W swym domu w R’lyeh czeka w uśpieniu martwy Cthulhu, w dzień zwany Samhain, wigilię Święta Zmarłych, kiedy Słońce jest w znaku Skorpiona i wschodzi Orion. To bóstwo przypisane jest zachodowi, a w Zodiaku odpowiada mu znak Skorpiona.

Według opowiadań Lovecrafta największą aktywność Cthulhu wykazuje pomiędzy 28 lutego a 2 kwietnia oraz w nocy z 22 na 23 marca.

Cykl opowiadań o Cthulhu[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie te opowiadania wydane zostały w Polsce w zbiorze Zew Cthulhu w 1983 roku.

Cthulhu w innych utworach[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Nawiązania do Cthulhu i jego mitologii można napotkać u wielu pisarzy fantastyki, m.in. Grahama Mastertona w powieściach Drapieżcy oraz Studnie Piekieł, Neila Gaimana (Studium w szmaragdzie, Kufelek starego Shoggotha) czy Terry’ego Pratchetta w postaci księgi Ahmeda Szalonego (zwanego również Ahmed Czasem Tylko Boli Mnie Głowa) Necrotelicomnicon, pradawnych bogów (Bel-Shamharoth), demonów (Yob Soddoth) i istot z piekielnych wymiarów. Również Andrzej Pilipiuk umieścił Cthulhu w dwóch z opowiadań o Jakubie Wędrowyczu (Jakub na tropach yeti) oraz w zbiorze opowiadań Rzeźnik Drzew (w opowiadaniu o tym samym tytule). W rozmowie Jakuba, Semena i Józefa padają słowa: Jakub, skąd wytrzasnąłeś taką ośmiornicę ? [...] Siedziało w studni, mówiło, że nazywa się Ktulu, w Polach Trzcin (pojawia się tam Cthulhu w tabletce), oraz pojawia się w Rzeźniku... Popatrzył na ściekającą po murze nekropolii gnijącą już ektoplazmę. [...] Macki zwisały bezwładnie. –Zasrane Cthulhu, czy jak cię tam zwą. Także Brian Lumley w swych opowiadaniach (m.in. Wynurzając się z Surtsey, Horror w wesołym miasteczku, Dzwon Dagona) wykorzystał mit o Cthulhu. Obraz Cthulhu wykorzystał też Eugeniusz Dębski w książce noszącej tytuł "Moherfucker", w której to Cthulhu wykorzystywał ciała rosyjskich starców. Po przeobrażeniu się starcy zamieniali się w wielkie twory z olbrzymimi pazurami, które potrafiły w ciągu sekund zabić człowieka. Odwołanie do mitologii zastosował również Roger Zelazny w powieści "Ciemna noc październikowa", gdzie opisuje rytuał przywołania bóstwa w wigilię święta Wszystkich Świętych.

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Cthulhu pojawia się w dwóch utworach zespołu Metallica: The Call of Ktulu (płyta Ride the Lightning) oraz The Thing That Should Not Be (płyta Master of Puppets). Basista zespołu, Cliff Burton, był fanem Lovecrafta. Utwory nawiązujące do Cthulhu i jego mitologii można też spotkać w dorobku artystycznym Cradle of Filth, np. w utworze Cthulhu Dawn, a także polskiego zespołu Vader – w utworze Testimony obecne jest nawiązanie do Szalonego Araba Abdula Alhazreda, autora Necronomiconu. Utwór R'lyeh nawiązuje do fikcyjnego miasta o tej samej nazwie, w którym wg Lovecrafta spoczywa Cthulu; poza tym w innych utworach tego zespołu można znaleźć wiele odniesień do mitologii stworzonej przez Lovecrafta. Wspomina się o nim również w piosence Narwhals zespołu Weebl.

Do mitologii Cthulhu nawiązuje także zespół Samael – na płycie Worship Him z 1990 roku znajduje się utwór Rite of Cthulhu; szwedzki zespół Therion w utworze Cthulhu z albumu Beyond Sanctorum wydanego w 1992, a także niemiecki zespół The Vision Bleak na albumie Carpathia: A Dramatic Poem w utworze Kutulu! oraz Curse of Arabia.

Także wydana w 2008 roku płyta Communion greckiego zespołu deathmetalowego Septic Flesh zawiera odniesienia do twórczości Lovecrafta. Otwierający album utwór nosi tytuł Lovecraft’s Death (Śmierć Lovecrafta).

Pojawia się on również w nagraniu producenta Joela Zimmermana pod tytułem "Cthulhu Sleeps" z płyty Deadmau5 – "4x4=12".

Ukazał się także album zawierający motywy z Cthulhu : "A Very Scary Solstice" stworzony przez the H.P. Lovecraft Historical Society.

Zespół Iron Maiden również użył motywu z Cthulhu na okładce płyty Live After Death umieszczając cytat "That is not dead which can eternal lie Yet with strange aeons even death may die." na grobie Eddiego.

Nick Blinko z deathrockowego zespołu Rudimentary Peni jest wielkim fanem twórczości Lovercrafta, zespół nagrał concept album Cacophony poświęcony autorowi.

Cthulu został ukazany również w piosence "Narwhals" jako olbrzymia kałamarnica atakująca statek.

Amerykańskim duecie Nox Arcana tworzący muzykę inspirowaną głównie klasycznym i gotyckim horrorem w literaturze. Ich druga płyta z 2004 roku pt. "Necronomicon" inspirowana jest ww..

Do inspiracji literaturą H. P. Lovecrafta przyznaje się również Carl McCoy – lider brytyjskiej grupy Fields of the Nephilim. Imię Cthulhu pojawia się m.in. w utworze "The Watchmen" zamieszczonym na płycie "The Nephilim" (1988): Just another day, Kthulhu, I am calling for you.

Płyta "In The Depths Of R'lyeh", funeral doom metalowego zespołu Catacombs w całości nawiązuje do motywu Cthulhu (widoczne nawiązania chociażby w nazwie albumu, czy też na okładce).

Komiks[edytuj | edytuj kod]

Cthulhu oraz Hastur są drugoplanowymi postaciami w komiksie internetowym User Friendly. W komiksie Chtulhu przedstawiany jest jako antropomorficzna postać w fioletowym garniturze z głową kałamarnicy.

Cthulhu wraz z paroma innymi Wielkimi Przedwiecznymi to bohaterowie komiksu internetowego Unspeakable Vault of Doom[1]. Jest to komiks nacechowany czarnym humorem prezentujący „scenki z życia” bóstw. Cthulhu, centralna postać komiksu, prezentowany jest jako zielony stwór o głowie kałamarnicy i nieproporcjonalnie małych skrzydłach nietoperza

Gry[edytuj | edytuj kod]

Grą fabularną opartą na twórczości Lovecrafta jest Zew Cthulhu. Do mitologii Cthulhu odwołuje się wiele innych RPG - m.in. De Profundis czy Wolsung.

Istotą wzorowaną na Cthulhu jest C'Thun, jedno z bóstw w świecie Warcraft, występujący m.in. w grze World of Warcraft jako ostatni boss w świątyni Ahn’Qiraj. Cthulhu pojawia się w grze komputerowej Call of Cthulhu: Mroczne zakątki świata oraz w grze na Nintendo DS Scribblenauts.

W historii LEGO Bionicle istnieje istota znana jako Tren Krom, opisana jako „wijąca się, szkarłatna masa macek wyrastająca z centralnego ciała, z parą żółtych oczu”. Tren Krom potrafi manipulować umysłami innych i w legendach jest opisywany jako istota tak przerażająca, że rzut oka może wywołać szaleństwo. Został on stworzony jeszcze przed utworzeniem wszechświata Bionicle jako żyjące źródło energii. Autor książek Bionicle, Gregory Farshtey (znany jako GregF) przyznał, że Tren Krom jest jego hołdem dla twórczości Lovecrafta.

Postacie wzorowane na Cthulhu występują też w grach MMORPG: w Delirium jest to najpotężniejsza kosmiczna istota o imieniu Cuthul, a w Age of Conan: Hyborian Adventures postać demona Xotli oraz Nyarlathotep.

W grze Knightfall 2 autorstwa Armor Games występuje stworzenie o nazwie Cthulu. Jest to jeden z najpotężniejszych przeciwników w grze.

W grze Terraria mamy możliwość walki z bossem o nazwie "Eye of Cthulhu". W nowej wersji Terraria 1.2 został dodany boss o nazwie "Brain of Cthulhu". W przyszłej wersji ma zostać dodany sam Cthulhu będący ostatecznym bossem.

Także w grze "Sherlock Holmes: The Awakened" występują motywy z Lovecrafta – tajemniczy kult demona Cthulhu, którego przywołanie wymaga złożenia ludzkich ofiar przy określonej koniunkcji ciał niebieskich.

Postać Jacka Lupino w grze Max Payne pod wpływem narkotyku modli się m.in. do Cthulhu.

Prisoner of Ice gra przygodowa oparta luźno na motywach opowiadania "W górach szaleństwa" Lovecrafta

W grze Thief II: The Metal Age podczas misji 12 pt. "Porwanie (Kidnap)" pojawia się postać Cthulhu. W sekcji 6 Zaginionego Miasta posąg zatopiony w lawie imituje jego postać.

W grze Cthulu Saves The World Cthulu pojawia się jako główny bohater, postać kontrolowana przez gracza w czasie rozgrywki.

W dodatku do gry Magicka – Magicka: The Stars Are Left (pol. Magicka: Gwiazdy są nie w porządku) fabuła oparta jest na mitologii stworzonej przez Lovecrafta, a głównym celem jest uśpienie Cthulhu na wieki.

Zostało wydanych wiele gier planszowych nawiązujących do mitologi Cthulhu. Do najpopularniejszych należą: Horror w Arkham, Posiadłość Szaleństwa czy Call of Cthulhu: The Card Game.

Seriale[edytuj | edytuj kod]

W 12 odcinku 14 sezonu serialu "South Park" koncern BP robi odwiert na Księżycu, co doprowadza do otworzenia połączenia z innym wymiarem i uwolnienia Cthulhu, okrywając mrokiem Ziemię na 3000 lat. W kolejnych, 13 i 14 odcinku serii, ukazane są dalsze losy Cthulhu, dokonującego dzieła zniszczenia na Ziemi, a także zebrania mieszkańców czczących Cthulhu i odczytujących cytaty z księgi Necronomicon.

W serialu "Mroczne przygody Billy'ego i Mandy", w odcinku "Telefoniczne żarty Kathulu" również pojawia się postać Cthulhu, która żartuje sobie z bohaterów filmu..

Uwagi

  1. Rozpowszechniona jest wymowa kathooloo [kə'θulu], co jest błędem. W Polsce przyjęło się ['ktulu]. Lovecraft nie podaje dokładnego brzmienia tego imienia oprócz wzmianki w jednym z listów, gdzie opisuje je jako kh'luloo, sugerując jednocześnie, że jest ono niemożliwe do wymówienia przez człowieka.

Przypisy