Doktor Strangelove, czyli jak przestałem się martwić i pokochałem bombę

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Doktor Strangelove, czyli jak przestałem się martwić i pokochałem bombę
Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb
Sala narad w filmowym Pentagonie
Sala narad w filmowym Pentagonie
Gatunek czarna komedia
Data premiery Ziemia 29 stycznia 1964
Kraj produkcji  Wielka Brytania
Język angielski
rosyjski
Czas trwania 94 minuty
Reżyseria Stanley Kubrick
Scenariusz Stanley Kubrick
Terry Southern
Peter George
Główne role Peter Sellers
George C. Scott
Sterling Hayden
Keenan Wynn
Slim Pickens
James Earl Jones
Tracy Reed
Muzyka Laurie Johnson
Zdjęcia Gilbert Taylor
Scenografia Peter Murton
Kostiumy Bridget Sellers
Montaż Stanley Kubrick
Anthony Harvey
Produkcja Stanley Kubrick
Wytwórnia Columbia Pictures
Hawk Films
Dystrybucja Columbia Pictures
Budżet 1 800 000 $

Doktor Strangelove, czyli jak przestałem się martwić i pokochałem bombę (tytuł oryg. Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb) – nakręcony w 1964 głośny film Stanleya Kubricka, luźno oparty na powieści Red Alert Petera George’a. Film ten stanowił dotkliwą satyrę na konflikty zimnej wojny, a w szczególności irracjonalność wojskowej doktryny wzajemnej anihilacji, na której opierał się ówczesny nuklearny wyścig zbrojeń. Doktor Strangelove rozpoczyna się od wydarzeń w fikcyjnej bazie Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, gdzie obłąkany generał Jack D. Ripper wydaje swoim pilotom rozkaz niesprowokowanego ataku jądrowego na ZSRR, wykorzystując do tego ściśle tajny plan ataku R, przewidziany na wypadek udanego zamachu Rosjan na najwyższe struktury władzy w USA.

W filmie trzy spośród głównych ról, w tym rolę tytułowego szalonego naukowca doktora Strangelove, zagrał Peter Sellers; film ten w opinii wielu jest jego najwybitniejszym osiągnięciem aktorskim[potrzebne źródło].

Fabuła filmu[edytuj | edytuj kod]

Znaczna część filmu rozgrywa się na przemian w bazie Burpelson AFB, gdzie grany przez Sellersa brytyjski kapitan Lionel Mandrake nieskutecznie próbuje powstrzymać generała Rippera, oraz w sali narad wojennych w Pentagonie, gdzie (również grany przez Sellersa) prezydent Stanów Zjednoczonych Merkin Muffley próbuje na drodze dyplomatycznej zapobiec wybuchowi III wojny światowej. Do niespodziewanego zwrotu akcji dochodzi gdy okazuje się, że ZSRR wybudowało maszynę zagłady, która – zgodnie z doktryną MAD – miała stanowić ostateczny mechanizm odstraszający przed wrogą inwazją: w odpowiedzi na automatycznie wykryty atak, doszłoby do detonacji arsenału termonuklearnego wystarczającego do zniszczenia wszelkiego życia na ziemi. Istnienie urządzenia, które zostało zbudowane tylko z obawy, że Amerykanie stworzą taką machinę wcześniej, miało być ogłoszone na nadchodzącym zjeździe Partii.

Po długich zmaganiach udaje się ostatecznie wezwać bombowce do powrotu, z wyjątkiem jednego. Maszyna, którą dowodzi major „King” Kong (w tej roli Slim Pickens) została uszkodzona przez rakietę przeciwlotniczą i nie odebrała kodowanego sygnału powrotu. Amerykanie informują stronę radziecką o jej celu i wokół niego zostaje zgromadzona potężna obrona przeciwlotnicza – jednak samolot ma wyciek paliwa i nie może do niego dotrzeć, dowódca postanawia więc zbombardować pierwszy lepszy obiekt. W bodaj najsłynniejszej scenie filmu major Kong siedzi okrakiem na bombie, zmagając się z zaciętym mechanizmem zwalniającym. W pewnym momencie bomba zostaje uwolniona, i major, wymachując swym kowbojskim kapeluszem i pokrzykując jak w trakcie rodeo, spada wraz z nią ku zagładzie.

W ostatnich scenach filmu kluczową rolę odgrywa szalony były nazistowski naukowiec, tytułowy doktor Strangelove (ponownie grany przez Sellersa). Strangelove po zakończeniu II wojny światowej pozostaje na usługach rządu Stanów Zjednoczonych (nawiązanie do postaci Wernhera von Brauna i innych uczonych objętych operacją „Spinacz”). Przekonuje on zgromadzonych do utopijnej, hołdującej teoriom eugeniki, skrajnie szowinistycznej, ale równocześnie niezwykle kuszącej wizji budowy nowego, lepszego świata głęboko pod ziemią, w szybach najgłębszych kopalń. Nawet w tej sytuacji walka mocarstw jednak nie ustaje, głównym zmartwieniem amerykańskich wojskowych jest to, czy Sowieci nie będą mieli „lepszej” kopalni do ukrycia się, zaś ambasador ZSRR fotografuje szpiegowskim aparatem amerykańskie centrum dowodzenia.

Kontrowersje w czasach zimnej wojny[edytuj | edytuj kod]

Mimo wcześniejszej współpracy m.in. przy filmie Strategic Air Command, Pentagon odmówił Kubrickowi jakiejkolwiek pomocy przy realizacji Doktora Strangelove i zażądał umieszczenia na początku filmu planszy informacyjnej stwierdzającej, że wydarzenia tam przedstawione nie mogłyby się wydarzyć w rzeczywistości.

Mimo niechęci wojska, ekipie filmowej udało się bardzo wiernie odtworzyć między innymi wnętrze samolotu B-52 (którego budowa była wówczas objęta tajemnicą), jak również przedstawić wnętrze sali narad, w której toczy się część akcji filmu. To doprowadziło do oskarżania ekipy o pozyskanie informacji w nielegalny sposób, ale pogłoski te zostały szybko zdementowane.

Odbiór krytyków[edytuj | edytuj kod]

Doktor Strangelove pozostaje znaczącym fenomenem kulturowym, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, oraz jest regularnie wymieniany na listach najlepszych filmów wszech czasów, między innymi na pozycji 26. w opracowaniu American Film Institute; uchodzi też w opinii wielu uznanych krytyków amerykańskich za jedną z celniejszych satyr politycznych XX wieku.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Film był nominowany do Nagród Akademii Filmowej (Oscarów) w czterech kategoriach:

  • najlepszy aktor pierwszoplanowy – Peter Sellers;
  • najlepszy scenariusz adaptowany – Stanley Kubrick, Peter George, Terry Southern;
  • najlepszy reżyser – Stanley Kubrick;
  • najlepszy film.

Film uzyskał też siedem nominacji do nagród BAFTA i wygrał cztery z nich[1]

  • nagrody uzyskane:
    • najlepszy film;
    • najlepszy film brytyjski;
    • najlepsze kierownictwo artystyczne – Ken Adam;
    • nagroda filmowa ONZ;
  • nominacje:
    • najlepszy scenariusz brytyjski – Stanley Kubrick, Peter George, Terry Southern;
    • najlepszy aktor brytyjski – Peter Sellers;
    • najlepszy aktor zagraniczny – Sterling Hayden.

Film został też nagrodzony jako najlepsza komedia przez amerykańskie stowarzyszenie scenarzystów i otrzymał nagrodę Hugo za najlepszą prezentację dramatyczną[2]

Przypisy

  1. Baza nagród BAFTA (ang.). [dostęp 4 września 2008].
  2. Nagrody Hugo 1965 (ang.). [dostęp 4 września 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]