Wernher von Braun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wernher von Braun
Wernher Magnus Maximilian Freiherr von Braun
Wernher von Braun
Sturmbannführer Sturmbannführer
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1912
Wirsitz
Data i miejsce śmierci 16 czerwca 1977
Alexandria, Wirginia
Przebieg służby
Lata służby 1937–1945
Formacja SS
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Późniejsza praca NASA
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Wernher von Braun w Wikicytatach

Wernher von Braun, właściwie Wernher Magnus Maximilian Freiherr von Braun (ur. 23 marca 1912 w Wirsitz, obecnie Wyrzysk, zm. 16 czerwca 1977 w Alexandrii, Wirginia, USA) – niemiecki uczony, jeden z czołowych konstruktorów rakiet i pionierów podboju kosmosu; podczas II wojny światowej współtwórca pocisków balistycznych V-2, członek partii nazistowskiej, oficer SS; po wojnie uczestnik amerykańskiego programu kosmicznego.

Młodość i wojna[edytuj | edytuj kod]

Po roku 1920, kiedy Wyrzysk − w wyniku postanowień traktatu wersalskiego − znalazł się w granicach państwa polskiego, rodzina von Brauna wyjechała do Berlina. Wernher od młodości interesował się astronomią, duży wpływ na niego wywarła praca Hermanna Obertha dotycząca wykorzystania rakiet do podróży międzyplanetarnych.

W latach 1930–1931 von Braun studiował w Instytucie Techniki w Berlinie i Zurychu. W roku 1933 wstąpił do Fliegerkorps i zdobył licencję pilota. W 1934 roku ukończył studia na Uniwersytecie Berlińskim, uzyskując tytuł doktora. Do Luftwaffe wstąpił w roku 1936, a rok później został dyrektorem technicznym w ośrodku rakietowym w Peenemünde, rozwijającym technikę rakietową dla zastosowań wojskowych (w Niemczech nie prowadzono badań nad rakietami dla celów cywilnych). W tym samym roku zapisał się do NSDAP.

W roku 1940 von Braun został przyjęty do SS i otrzymał stopień Untersturmführera (podporucznika), a w 1943 awansował do stopnia Sturmbannführera (majora). Był głównym projektantem rakiety balistycznej A-4, która stała się „bronią odwetową” V-2. Przy produkcji tych rakiet w zakładach obozu koncentracyjnego Mittelbau-Dora wykorzystywano tysiące przymusowych robotników; wielu z nich nie przeżyło tego okresu.

Praca w USA[edytuj | edytuj kod]

Wernher von Braun w Peenemünde, 21 marca 1941

Po kapitulacji Niemiec von Braun, z gronem współpracowników, oddał się 12 maja 1945 roku w ręce Amerykanów, licząc na możliwość kontynuowania prac nad rakietami do celów cywilnych. Amerykańskie władze, w obliczu rysującej się konfrontacji z państwami komunistycznymi, przyjęły część grupy von Brauna, jak również część ocalałych podzespołów pocisków V-2. Przez pierwsze lata powojenne von Braun i inni niemieccy specjaliści rakietowi pracowali i mieszkali skoszarowani w Forcie Bliss w Teksasie[a].

Pracując w ramach programów US Army, von Braun uczestniczył w projektowaniu pocisku balistycznego średniego zasięgu Redstone. Na podstawie tej konstrukcji stworzono następnie rakietę Jupiter C, która 31 stycznia 1958 roku wyniosła na orbitę pierwszego amerykańskiego sztucznego satelitę Ziemi Explorer 1. Von Braun został zatrudniony w powstałej w 1958 roku agencji kosmicznej National Aeronautics and Space Administration (NASA), stając się pierwszym dyrektorem Centrum Lotów Kosmicznych imienia George'a C. Marshalla w Alabamie. Stanowisko to dało mu możliwość ukształtowania wieloletniej strategii podboju kosmosu przez NASA, określonej później mianem „paradygmatu von Brauna”[2].

Kolejnym dziełem von Brauna była rakieta Saturn V, która pozwoliła wylądować amerykańskim astronautom na Księżycu. Za to osiągnięcie został odznaczony w 1969 roku jednym z najwyższych odznaczeń: Distinguished Service Medal. W 1970 roku został zastępcą dyrektora NASA do spraw planowania, w 1972 odszedł jednak z NASA i podjął zatrudnienie w firmie lotniczej Fairchild Aircraft.

Werner von Braun został jednym z najsłynniejszych naukowców-założycieli NASA. Zabrał Amerykę na Księżyc,stał się bogaty i szanowany, a także spełnił wszystkie swoje dziecięce marzenia. Widmo jego nazistowskiej przeszłości powróciło na początku lat siedemdziesiątych. Kiedy „Paris Match”, opublikował entuzjastyczny artykuł o von Braunie, do redakcji napłynęło kilka listów od czytelników, którzy rozpoznali człowieka na fotografiach. Czytelnicy byli byłymi więźniami Mittelwerk, w czasie wojny zmuszanymi do pracy nad V-2, a ich wspomnienia o von Braunie różniły się diametralnie od charakterystyki przedstawionej w artykule. Twierdzili , że osobiście wydawał rozkazy egzekucji więźniów za rzekomy sabotaż i powinien stanąć przed trybunałem międzynarodowym jako zbrodniarz wojenny. Zarzuty nie doprowadziły wprawdzie von Brauna przed żaden trybunał, ale ostatnie lata życia upłynęły mu na tłumaczeniu się ze swojej wojennej przeszłości; zmarł w 1977 w atmosferze mnożących się podejrzeń[3].

31 grudnia 1976 roku odszedł z Fairchild Aircraft, gdyż zdiagnozowano u niego raka. Przeszedł operację, co jednak nie powstrzymało rozwoju choroby, która okazała się śmiertelna.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Pozostałych niemieckich specjalistów rakietowych w 1945 roku przechwyciło NKWD, które umieściło ich w Instytucie Rabe w Bleicherode niedaleko Nordhausen w okupowanych Niemczech[1], którego zadaniem były poszukiwania i przejęcie dokumentacji niemieckich systemów rakietowych pozostałych po odejściu z Turyngii amerykańskich wojsk okupacyjnych po II wojnie światowej, oraz rozwijanie badań hitlerowskich w tej dziedzinie. W 1947 roku cały instytut został przeniesiony do ZSRR, gdzie pod nadzorem Siergieja Korolowa kontynuował prace w podmoskiewskich Podlipkach, opracowując m.in. pierwsze radzieckie pociski balistyczne.

Przypisy

  1. Joel Carpenter, Project 1947: The Ghost Rockets (ang.)
  2. R. D. Launius. Can we colonize the solar system? Human biology and survival in the extreme space environment.. „Endeavour”, 2010. doi:10.1016/j.endeavour.2010.07.001. 
  3. Matthew Brzeziński: Wschód czerwonego Księżyca. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2009, s. 364-365. ISBN 978-83-240-1144-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]