Dymitr z Goraja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dymitr Gorajski
Dymitr Gorajski
Dymitr z Goraja wstrzymujący Jadwigę od wyłamania drzwi na zamku królewskim w Krakowie, obraz Jana Matejki
Korczak
Korczak
Data urodzenia ok. 1340
Data śmierci 20 lutego 1400
Rodzina Gorayscy
Rodzice Piotr z Klecia, wojewoda żydaczowski
Małżeństwo Beata Mokrska z Bożegodaru
Dzieci Katarzyna, żona Dobiesława z Oleśnicy, Elżbieta Szamotulska, Anna Tęczyńska

Dymitr z Goraja herbu Korczak (Demytrysz Bożydar, Dymitr Gorayski, Dymitr z Bożego Daru, Dymitr Podskarbek, Dymitr z Klecia, łac. Demetrius de Goraj et in Szczebrzeszyn haeres, etc. supremus marszałcus regni etc. etc. ; ur. ok. 1340, zm. 1400) – marszałek wielki koronny, podskarbi wielki koronny w latach 1364-1370 i 1377-1391.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Piotra z Klecia Korczaka[1] – starosty[2] żydaczowskiego, właściciela okolic wsi Klecie (niedaleko Jasła). Był wnukiem Iwonii z Goraja – sędziego chełmskiego – właściciela dóbr rymanowskich i Klecia), który posłując zapobiegł wojnie z Turcją.

Po przybyciu do Polski został przez ojca Piotra z Klecia umie­szczony na dworze królewskim z przeznaczeniem do kariery politycznej i osiągnął wysokie stanowisko. Służył trzem dynastiom: Piastom za panowania Kazimie­rza Wielkiego, Andegawenom – za Ludwika Węgierskiego i Ja­dwigi, Jagiellonom – za Władysława Jagiełły.

26 lipca 1377 r. w obozie wojskowym pod Bełzem, podczas odwetowej wyprawy Polaków i Węgrów na Litwinów, w wyniku której zdobyte zostały Chełm i Bełz, król Ludwik Węgierski wydał dokument (por. Regionalista nr 7) za zasługi rycerskie nadający braciom Dymitrowi i Iwa­nowi z Klecia: Goraj (województwo lubelskie) i zamek w Goraju wraz z wsiami Stróżą, Wyżnicą, Kraśnikiem i Rzeczyce. Wspólnotę majątkową braci Dymitra i Iwana rozdzielił Władysław Jagiełło w 1388 r. i potwier­dził dokumentem królewskim z 28 maja 1389 r. w Lublinie. Dymitr otrzymał Goraj, Szczebrzeszyn i Kraśnik wraz z kluczami majątkowymi, a Iwan ­Klecie. Całością spłaty długu, jaki ciążył na majątku Korczaków, został obarczony Dymitr.

Był opiekunem młodej królowej Jadwigi. Za udział w powstrzymaniu jej od ślubu z Wilhelmem Habsburgiem (fakt ten uwiecznił Jan Matejko) otrzymał miasteczko Szczebrzeszyn i okolice. W 1386 r. Jagiełło wysłał Dymitra z Goraja jako posła do Prus w celu zaproszenia wielkiego mistrza krzyżackiego Zollera na swój ślub Jadwigą. W 1390 został marszałkiem Królestwa. Około 1390 ożenił się z Beatą z Bożego Daru (córką Mścigniewa Awdańca wojewody krakowskiego). Boży Dar stał się nową rezydencją rodziny. Z Beatą miał trzy córki: Annę, Elżbietę i Katarzynę. Córkę Katarzynę wydano w 1413 r. za mąż za Dobiesława z Oleśnicy h.Dębno (zm. 1440)- wojewodę sandomierskiego, uczestnika bitwy pod Grunwaldem i dowódcę oblężenia Malborka, potem budowniczego nowego zamku w Rymanowie. Pisała się ona także Sienieńska z Rymanowa. Córkę Elżbietę wydano za Dobrosława Szamotulskiego, a Anna w 1405 r. poślubiła podstolego krakowskiego, Andrzeja Tęczyńskiego, herbu Topór, syna Jana, (kasztelana krakowskiego, od 1412 r. kasztelan wojnicki, uczestnika bitwy pod Grunwaldem, zm. w 1414 r). i Katarzyny z Chorzelowa. Zięciem Dymitra był też Jan Oleśnicki (ok. 1400-1460), marszałek Królestwa Polskiego, kasztelan, wojewoda sandomierski

Dzięki nadaniom trzech kolejnych królów Polski i ożenkowi z Beatą, dobra Dymitra z Goraja stały się jednymi z największych w Polsce latyfundiów magnackich w XIV wieku sięgające na południu do rzeki San, po Iwonicz Klimkówkę i Rymanów oraz Klecie w Jasielskie, a na Zachodzie do Wisły.

Dymitr z Goraja piastował wysokie urzędy np. marszałka dworu króla Władysława Jagiełły w Krakowie.

Zmarł 20 lutego 1400 r. w Bożym Darze. Pochowany został w klasztorze franciszkanów w Zawichoście. Przed śmiercią ofiarował kościoło­wi parafialnemu w Kraśniku wieś Rzeczycę. Żona Dymitra zmarła 30 kwietnia 1424 r. i pochowana została przy mężu w Zawichoście.

Wnukami jego byli:

Przypisy

  1. Tak Polski Słownik Biograficzny. Niektórzy badacze uważają, że był synem brata Piotra, Chodka Andrzej Marzec Kariery polityczne na Rusi Czerwonej za panowania Kazimierza Wielkiego
  2. W Polskim Słowniku Biograficznym błędnie określony mianem „wojewody”

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • K.Myśliński: Dzieje kariery politycznej w średniowiecznej Polsce. Dymitr z Goraja 1340-1400. Lublin 1981

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]