Franciszek Bieliński (marszałek wielki koronny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy marszałka wielkiego koronnego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Franciszek Bieliński
Franciszek Bieliński
Franciszek Bieliński
Junosza
Junosza
Data urodzenia 1683
Data śmierci 8 października 1766
Miejsce śmierci Warszawa
Rodzina Bieliński
Rodzice Kazimierz Ludwik Bieliński
Ludwika Maria Morsztynówna
Małżeństwo Dorota Przebendowska
Dzieci brak
Odznaczenia
Order Orła Białego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Franciszek Bieliński herbu Junosza (ur. 1683, zm. 8 października 1766 w Warszawie) – marszałek wielki koronny w latach 1742-1766, marszałek nadworny koronny w latach 1732-1742, wojewoda chełmiński w latach 1725-1732, podskarbi ziem pruskich w latach 1714-1738 , cześnik koronny w latach 1713-1725[1], starosta kowalewski, brodnicki i garwoliński, zasłużony dla rozbudowy Warszawy, odznaczony Orderem Orła Białego[2].

Działalność publiczna[edytuj | edytuj kod]

Franciszek Bieliński zasłynął tym, iż umiał dbać o porządek w stolicy i surowo egzekwował swe uprawnienia sądownicze przy osobie króla Augusta II, bezwzględnie zwalczając przestępstwa i naruszanie spokoju rezydencji królewskiej. Był posłem na sejm 1722 roku z ziemi czerskiej[3]Kierował pracami nad rozbudową i uporządkowaniem Warszawy. Za panowania Augusta III Sasa był członkiem frakcji dworskiej stronnictwa starorepublikańskiego.[4] Od 1742 stał na czele Komisji Brukowej. Do 1762 wybrukowano dzięki jej staraniom większość najważniejszych ulic w mieście. W 1757 założył koło Warszawy jurydykę Bielino (dawny Rynek w Bielinie to obecnie położony w centrum stolicy plac J. H. Dąbrowskiego). Warszawską pamiątką po marszałku jest Marszałkowska, nazywana tak od 1770 roku na cześć Bielińskiego, od urzędu jaki piastował.

5 lutego 1752 wydał w Otwocku dokument dla Ostrowa (Wielkopolskiego), który uznaje się powszechnie za powołujący pierwszą w Polsce zawodową straż pożarną.

W latach 50. XVIII wieku opowiedział się po stronie szlachty w jej sporze z Kościołem. M. in. dzięki niemu szlachta czerska i liwska wywalczyła sobie zniesienie zależności od sądów kościelnych w sprawach majątkowych, z czego później skorzystali także szlachcice z innych województw.

Początkowo zwolennik "Familii" Czartoryskich (czemu zawdzięcza m. in. Order Orła Białego, nadany ok. 1730 r.), później stronnictwa hetmańskiego. 7 maja 1764 roku podpisał manifest, uznający odbywający się w obecności wojsk rosyjskich sejm konwokacyjny za nielegalny.[5]

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Syn Kazimierza Ludwika Bielińskiego, marszałka wielkiego koronnego i Ludwiki Marii z Morsztynów, podskarbianki koronnej.

Ożenił się z podskarbianką Dorotą z Przebendowskich, wdową po Janie Mikołaju Radziwille. Zmarł bezpotomnie.

Przypisy

  1. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, s. 157.
  2. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 144.
  3. Teka Gabriela Junoszy Podoskiego, t. II, Poznań 1855, s. 204.
  4. Henryk Schmitt, Dziej panowania Stanisława Augusta, t. I, Lwów 1886, s. 104.
  5. Materiały do dziejów bezkrólewia po śmierci Augusta III i pierwszych lat dziesięciu panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, t. I Lwów 1857, s. 45-49.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]