Geografia Malezji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mapa Malezji

Malezja jest krajem położonym w Azji Południowo-Wschodniej. Jej obszar składa się w dwóch części: kontynentalnej, która obejmuje dwie trzecie powierzchni kraju, jest nią Półwysep Malajski, zaś jedna trzecia to część leżąca na terytorium Borneo. Malezja jest państwem zdominowanym przez islam, którym rządzi król, jednak w przeciwieństwie do Arabii Saudyjskiej nie jest to monarchia absolutna lecz konstytucyjna, gdzie istnieje dwuizbowy parlament. Kraj należy do dość zamożnym państw, a stolicy Kuala Lumpur wznosi się jeden z największych wieżowców świata. Jednym z głównych sektorów gospodarki jest turystyka, której sprzyja egzotyczny klimat.

Powierzchnia i granice[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia – 329 744 km², porównywalna z powierzchnią Polski.

Skrajne punkty – północny 11°30'N, południowy 1°00'N, zachodni 100°00'E, wschodni 119°00'E. Terytorium wschodzące w obszar Półwyspu Malajskiego jest długie na około 650 km i szerokie na około 270 km. Obszar leżący na wyspie Borneo jest długi na około 700 km i szeroki na około 200 km

Malezja graniczy z następującymi państwami:

Linia brzegowa – 2607 km

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Ponad połowę powierzchni kraju stanowią tereny górskie i wyżynne. W Malezji Zachodniej czyli na Półwyspie Malajskim ciągną się południkowo zerodowane i silnie rozczłonkowane pasma górskie. Największym z tych pasma jest Główny Grzbiet (Banjarah Besar), którego najwyższy szczyt Korbu wznosi się na 2188 m n.p.m. Na zachód od niego ciągną się pasma Keledang, Bintang, oraz niewysoki grzbiet Kedah. Na wschód od Głównego Grzbietu ciągnie się pasmo Benom oraz góry Tahan, gdzie znajduje się najwyższych szczyt Półwyspu Malajskiego o tej samej nazwie, który wznosi się na 2207 m n.p.m. Góry Półwyspu Malajskiego zbudowane są ze skał osadowych do w skład których wchodzą kwarcyty, piaskowce i łupki. Pasmo wschodnie rozciąga się od wybrzeża Kelantanu do rzeki Pahang. Zachodnie pasma górskie są dłuższe i sięgają okolic stolicy kraju. Znaczną część półwyspu zajmują niziny, które są w wielu miejscach zabagnione i zbudowane z aluwiów naniesionych przez rzeki.

Górzysty charakter ma malezyjska część Borneo. Wznosi się tam najwyższych szczyt kraju Kinabalu o wysokości 4175 m n.p.m. leży on w Górach Crockera. Góry w tej części Malezji są zbudowane z paleozoicznych piaskowców i wapieni, góry te zostały wypiętrzone w czasie orogenezy alpejskiej. Wzdłuż wybrzeży Borneo ciągnie się pas nadmorskich nizin, gdzie tak jak w przypadku Malezji Zachodniej tak i tu w wielu miejscach niziny są silnie zabagnione. W skład terytorium Malezji wchodzą niewielkie przybrzeżne wyspy: Penang i Tioman w Malezji Zachodniej, Banggai i Labuan w Malezji Wschodniej. Linia brzegowa Półwyspu Malajskiego jest słabo rozwinięta, brzeg morski Malezji Zachodniej ma postać głównie wybrzeża mangrowego. Linia brzegowa Malezji Wschodniej jest bardziej rozwinięta, szczególnie w jej zachodniej części oraz na wschodni wybrzeżu gdzie znajdują się wcinające się w głąb lądu zatoki. Wybrzeże na Borneo reprezentują głównie plaże, ale występują także we wschodniej części klify.

Las tropikalny w Malezji

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Cały obszar Malezji leży w pasie klimatu równikowego, gdzie cyrkulacja monsunowa ma istotny wpływ na pogodę w tej części świata. Stałym elementem pogody w Malezji jest wysoka wilgotność, wysokie, prawie nie zmieniające się w ciągu roku temperatury, oraz częste burze.

Ilości opadów są bardzo duże i wynoszą od 2000 mm do 3000 mm a na zachodnich stokach gór Półwyspu Malajskiego wzrastają nawet do 4000 mm rocznie. W części zachodniej opady występują w ciągu całego roku z dwoma okresami – kwiecień oraz październik, gdzie opady są najsilniejsze i mają postać gwałtownych ulew, gdzie nieodłącznym elementem są burze. Na pozostałym obszarze czyli w Malezji Wschodniej występuję jedno maksimum opadowe mające miejsce w listopadzie oraz w grudniu. Najniższe opady występują w kotlinach śródgórskich i obniżają się tam do około 1600 mm rocznie.

Temperatury w Malezji są wysokie i mają przebieg typowy dla klimatu równikowego. Średnia roczna oscyluje w graniach od 26° do 28 °C. W Malezji nie są notowane temperatury ekstremalne, choć oczywiście na słońcu temperatura osiąga wartości dochodzące do 40 °C. W górach temperatury maleją wraz ze wzrostem wysokości. W Górach Crockera występują spadki do 0 °C.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Z racji obfitych opadów deszczu sieć rzeczna w Malezji jest bardzo gęsta i zasobna w wodę. Jednak ze względu na rzeźbę terenu rzeki w kraju są krótkie i pełne progów i wodospadów. Malezja należy do zlewisk dwóch oceanów Indyjskiego i Spokojnego. Główne rzeki kraju to: Pahang, Perak i Kelantan, rzeki te płyną na Półwyspie Malajskim. Na Borneo są to Rajang i Baram. Najdłuższą rzeką Malezji jest Pahang o długości 434 km, która uchodzi do Morza Południowochińskiego. Rzeka ta odwania jedną czwartą powierzchni półwyspu. Większość rzek płynie południkowo, zgodnie z przebiegiem głównych form rzeźby kraju. Doliny niektórych rzek, zwłaszcza Kinty i Peraku, charakteryzują się częstymi wylewami i zabagnieniem Fakt ten wiąże się z działalnością górniczą jaką jest wymywanie i wypłukiwanie rudy cyny. To sprawia, że zwiększa się ilość materiały transportowanego i osadzanego w korytach przez te rzeki.

Gleby[edytuj | edytuj kod]

W Malezji występują głównie gleby tropikalne. Są czerwonożółte gleby ferralitowe cechujące się niską ilością składników odżywczych i małą zawartością próchnicy. Poza ta formacją glebową istnieją także o wiele bardziej żyzne andosole. Gleby te, które są pochodzenia wulkanicznego pokrywają niedostępne obszary, często zalesione. Na nizinach nadbrzeżnych występują gleby aluwialne i torfowe, które są intensywnie wykorzystywane rolniczo.

Góra Kinabalu

Flora[edytuj | edytuj kod]

Świat roślinny jest bardzo bogaty. Wiecznie zielone lasy tropikalne obecnie zajmują około 50% powierzchni kraju. Głównym ich zagrożeniem jest masowy wyrąb, głównie pod tereny uprawne, w latach 70-tych XX w. lasy te zajmowały powierzchnię prawie 70% ogólne powierzchni kraju. Zawierające ponad 3000 gatunków drzewiastych lasy skupiają się głównie na terenach nisko położonych. Im wyżej tym liczba gatunków drzew jest niższa. Powyżej 1500 m n.p.m. występują gatunki roślinności subtropikalnej, a wyżej także umiarkowanej. Na terenach powyżej 3000 m n.p.m. obszary leśne zanikają. Na terenach nadbrzeżnych pospolitym typem lasów są namorzyny, a podmokłych nizinach położonych dalej od morza rosną lasy bagienne z palmą sagową. Na tych terenach powszechnym gatunkiem są bambusy.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Świat zwierząt jest typowy dla Regionu Sundajskiego. Do dużych ssaków żyjących w Malezji należą: słoń indyjski, nosorożec sumatrzański, tapir malajski i bawoły. Największym drapieżnikiem jest tygrys, a poza nim występują także pantery mgliste i niedźwiedzie malajskie. Do naczelnych należą gibony, a także orangutany. W Malezji znajduje się największe skupisko orangutanów, żyjącym w parku narodowym Sanktuarium Sepilok. Bogaty jest świat ptaków, gdzie występuje wiele gatunków różniących się upierzeniem i wyglądem, do ciekawych gatunków należy argus malajski. Liczne są także gatunki gadów, gdzie oprócz węży w tym jadowitych żyją jaszczurki takie jak smok latający i scynki wodne. Ze względu na klimat liczne są owady, zwłaszcza moskity i jadowite gatunki pająków.

Obszary chronione zajmują 4,6% powierzchni kraju. Do parków narodowych należą wspomniane Sanktuarium Sepilok, a także Nar Niach, w którym występuje wiele orangutanów. Parki te znajdują się w Malezji Wschodniej. W Malezji Zachodnie leży Taman Negara.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Geograficzna Świata: Azja. Wydawnictwo OPRES Kraków 1998 ISBN 83-85909-37-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]