Hermann von Helmholtz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hermann von Helmholtz
Pomnik na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie

Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz (ur. 31 sierpnia 1821 w Poczdamie, zm. 8 września 1894 w Charlottenburgu) – niemiecki lekarz, fizjolog, fizyk i filozof. Sformułował zasadę zachowania energii. Zajmował się mechaniką, akustyką, termodynamiką (patrz energia swobodna Helmholtza), światłem, elektrycznością i magnetyzmem, konstruował pierwsze zwierciadło oczne, rezonator Helmholtza, próbował wyjaśnić mechanizm produkcji energii w gwiazdach.

Jego ojcem był Ferdynand Helmholtz, który wykładał w gimnazjum w Poczdamie. Młody Helmholtz uczył się w tym samym gimnazjum, w którym wykładał jego ojciec. W 1838 roku Helmholtz zaczął studia w Friedrich-Wilhelms-Institut (Pèpinére), szkoły medycznej kształcącej chirurgów wojskowych. Kadeci z Pèpinére uczęszczali na wiele wykładów do medycznej szkoły Uniwerytetu Berlińskiego. Helmholtz brał wykłady Jana Müllera[1] - anatomię ogólną, anatomię patologiczną, anatomię porównawczą, fizjologię. W maju 1839 roku Helmoltz pisał do rodziców, że wykłady Müllera z fizjologii są znakomite. W letnim semestrze 1840 roku uczęszczał na wykłady Müllera z porównawczej i patologicznej anatomii. Helmholtz sporządził znakomite notatki z tych wykładów. Müller prezentował anatomię z punktu widzenia fizjologii. W sierpniu 1841 Helmholtz zachorował na tyfus i spędził pięć tygodni w szpitalu. Zaoszczędził wtedy wystarczającą ilość pieniędzy, żeby kupić własny mikroskop. Studiował połączenia nerwowe komórek nerwowych z aksonami co było tematem jego pracy doktorskiej (jednak polsko-niemiecki uczony Robert Remak, inny student Müllera, był pierwszym, który zauważył, że aksony są częścią komórki nerwowej). Jesienią 1842 roku Helmholtz ukończył doktorat.

W październiku 1842 roku przeniósł się do szpitala Charité gdzie mieszkał przez rok. W październiku 1843 ukończył praktykę medyczną i otrzymał posadę chirurga Królewskich Huzarów w Poczdamie, dzięki temu miał dużo czasu na badania naukowe.

Starał się zastosować prawa fizyczne do procesów fizjologicznych. Badał procesy chemiczne związane z ruchem mięśni. Zauważył, że ruch ten powodował zmiany chemiczne, i zmiany temperatury. Zbudował wtedy specjalną aparaturę, do badania ciepła wydzielanego w czasie zmian fizjologicznych. Zaproponował zasadę zachowania energii - energia zmienia formę, ale jest zachowana w różnych procesach transformacyjnych. Uważał, że nie istnieje specjalna energia w organizmach żywych i że wszystkie formy energii w organizmach ożywionych są podobne do procesów zmian energetycznych w materii nieorganicznej. Sprzeciwiał się w ten sposób witalistycznym poglądom swojego nauczyciela Jana Müllera (patrz organicyzm).

Pod koniec 1849 roku Helmholtz odkrył, że impulsy nerwowe wywoływane przez podrażnienie mięśni żaby przemieszczają się z prędkością pomiędzy 24,6-38,4 m/s. Wynik ten wskazywał na to, że impulsy nerwowe są związane z procesami chemicznymi lub elektrycznymi, innymi słowy są opisywane przez procesy fizyczne.

Pracował w Królewcu i Bonn. Był profesorem na uniwersytetach m.in. w Heidelbergu i Berlinie[2].

W latach 1892-1894 był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.[3]

Z jego nazwiskiem związana jest Helmholtz Association.

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • Über die Erhaltung der Kraft, 1847

Przypisy

  1. Laura Otis: Müller's lab / Laura Otis. Oksford: Oxford Univ. Press, 2007. ISBN 978-0-19-530697-2.
  2. Hermann von Helmholtz and the foundations of nineteenth century science / ed. by David Cahan. Berkeley (Kalifornia): Univ. of California Press, 1994. ISBN 0-520-08334-2.
  3. Bolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 2.