Karabin maszynowy Bren

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bren
Bren1.jpg
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
Producent Royal Small Arms Factory
Rodzaj ręczny karabin maszynowy
Historia
Prototypy 1931-1934[1]
Produkcja seryjna 1937 – ?
Dane techniczne
Kaliber 7,7 mm
Nabój .303 (7,7 x 56 mm R)[2]
Magazynek łukowy, 30-nab.[2]
Wymiary
Długość 1150 mm[2]
Długość lufy 666 mm[2]
Masa
broni 10,25 kg[2]
Inne
Prędkość pocz. pocisku 730 m/s[2]
Szybkostrzelność teoretyczna 500 strz/min[2]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Bren, 1945
Bren

Brenbrytyjski ręczny karabin maszynowy.

Historia konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Bren był produkowaną na licencji odmianą rozwojową czechosłowackiego rkmu ZB vz. 26, dostosowaną do standardowej brytyjskiej amunicji. Nazwa pochodziła od nazw miejscowości Brno, w której znajdowały się zakłady Zbrojovka Brno (producent ZB 26) i Enfield, w których znajdowały się zakłady Royal Small Arms Factory (miały produkować wersję licencyjną). Bren został wybrany jako zwycięzca konkursu na rkm dla armii brytyjskiej, prowadzonego od 1930 do 1934 roku, w toku którego konstrukcja broni podlegała kolejnym ulepszeniom[1]. Pierwszy seryjny Bren został wyprodukowany 3 września 1937, a 4 sierpnia 1938 rkm został oficjalnie przyjęty na uzbrojenie Armii Brytyjskiej[1].

W stosunku do ZB 26 zmieniono nabój na brytyjski .303 cala[2], poza tym m.in. wydłużono komorę zamkową i uproszczono rozkładanie. Szybkostrzelność teoretyczna uległa zmniejszeniu, lecz wzrosła celność[1]. Na potrzeby armii brytyjskiej produkowano prawie identyczne wersje Mk I, Mk I* (wymienne oznaczenie Mk IM), Mk II i Mk III. W czasie wojny karabin był produkowany również przez australijskie zakłady Lithgow Small Arms Factory oraz przez kanadyjskie zakłady John Inglis w Toronto, gdzie również powstała wersja kalibru 7,92 x 57 mm (dla Chin). W 1944 roku rozpoczęto produkcję lżejszej wersji Mk IV.

W 1959 roku powstała wersja L4 kalibru 7,62 x 51 mm NATO[2]. L4 produkowany był w wersjach A1 do A6. Wersje L4A3, L4A4 i L4A6 miały lufy z rowkami przyśpieszającymi chłodzenie w czasie intensywnego prowadzenia ognia.

W czasie II wojny światowej Bren znajdował się na uzbrojeniu armii brytyjskiej i armii państw Wspólnoty Brytyjskiej, a także jednostek innych armii utworzonych na terytorium Wielkiej Brytanii (w tym Wojska Polskiego). Z ok. 30.000 sztuk wyprodukowanych do czerwca 1940 roku, większość utracono we Francji, a w Wielkiej Brytanii pozostało w tym okresie jedynie 2300 sztuk[1]. W szczytowym okresie, po wprowadzeniu 6 czerwca 1941 uproszczonego modelu Mk II, produkcja sięgnęła 1000 sztuk miesięcznie[1].

Po II wojnie światowej był używany między innymi w czasie wojny koreańskiej oraz wojny falklandzkiej. Pozostawał na wyposażeniu armii Jej Królewskiej Mości do lat 90. XX wieku[2], a także indyjskiej, która wykorzystywała je podczas walk w Kaszmirze jeszcze na początku XXI wieku.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Ręczny karabin maszynowy Bren był zespołową bronią samoczynno-samopowtarzalną. Zasada działania oparta o odprowadzanie gazów prochowych przez boczny otwór w lufie, ryglowanie przez przekoszenie zamka w płaszczyźnie pionowej[2]. Zasilanie magazynkowe z magazynka pudełkowego o pojemności 30 naboi (w praktyce ładowano do 29, gdyż część magazynków pochodzących od kooperantów zacinała się przy pełnym załadowaniu[1]). Lufa wymienna zakończona stożkowym tłumikiem płomieni. Broń standardowo wyposażona w dwójnóg. Mogła być też używana w roli uniwersalnego karabinu maszynowego na specjalnym trójnogu[1].

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Wzór Mk I Mk I* / Mk IM Mk II Mk III Bren (chiński) L4
Nabój .303 (7,7 × 56 mm R) .303 (7,7 × 56 mm R) .303 (7,7 × 56 mm R) .303 (7,7 × 56 mm R) 7,92 × 57 mm Mauser 7,62 × 51 mm NATO
Długość karabinu (mm) 1156 1156 1153 1153  ?  ?
Długość lufy (mm) 635 635 572 572  ?  ?
Masa karabinu (kg) 8,68 8,68  ?  ?  ?  ?
Szybkostrzelność teoretyczna (strz/min) 500 540 480 520  ?  ?
Prędkość początkowa pocisku (m/s) 731 731  ?  ?  ?  ?

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Leszek Erenfeicht, Bren w: "Militaria" Vol.1 No.2, 1991, ss.12-19
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Martin J. Dougherty: Broń strzelecka od roku 1860 do współczesności. Bremen: MAK, 2010, s. 156-159. ISBN 978-3-939991-73-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa 1994: Wydawnictwo „WIS”, s. 33. ISBN 83-86028-01-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]