Karol August Freyer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Karol August Freyer (właściwie: Karl August, w Polsce czasem zwany tylko August, ur. 15 grudnia 1801, Oberschaar koło Annabergu, Saksonia - zm. 28 maja 1883, Góra Kalwaria), polski kompozytor, organista i profesor muzyki pochodzenia niemieckiego, przyjaciel Chopina, jeden z nauczycieli Moniuszki, ewangelik.

Grób K.A. Freyera na cmentarzu ewangelickim w Warszawie

Zarys biografii[edytuj | edytuj kod]

Niesłychanie utalentowany muzycznie chłopiec, syn ziemianina Johanna Gottfrieda i Johanny z Bachów, pobierał od 6 roku życia lekcje muzyki i gry na organach u kantora w Annabergu K. B. Geißlera oraz teorii muzyki i kompozycji u mistrzów Schneidera i Pohlenza w Lipsku. Polecony przez nich Józefowi Elsnerowi udał się w roku 1827 do Warszawy, by ukończyć studia muzyczne u tego mistrza i pozostał przez resztę życia w Polsce, działając jako pedagog muzyczny, uważany poza tym za najlepszego organistę stolicy. W latach do roku 1830 był nauczycielem ośmioletniego wówczas Stanisława Moniuszki i zaliczał się do grona bliskich przyjaciół Chopina, który obdarzył go swym portretem z dedykacją. W roku 1831 Freyer wstąpił jako kontrabasista do orkiestry stołecznego Teatru Wielkiego, ale wkrótce ze względu na słabe zdrowie wystąpił z niej i poświęcił się wyłącznie grze na organach. W roku 1834 odbył tournée artystyczne po Niemczech, odwiedzając m.in. Wrocław, Berlin, Hamburg i miasta w rodzinnej Saksonii i zdobywając wysokie uznanie publiczności, krytyków oraz koryfeuszy świata muzyki, takich jak Felix Mendelssohn-Bartholdy i Ludwig Spohr.

Po powrocie do Warszawy Freyer przejął w roku 1837 stanowisko organisty przy stołecznej parafii ewangelickiej pw. św. Trójcy. Założył tam szkołę muzyczną, gdzie uboższych uczniów kształcił nieodpłatnie, i chór parafialny na wysokim poziomie. Swą prywatną szkołę muzyczną prowadził przez 30 lat - po zamknięciu przez władze carskie wyższych uczelni warszawskich po powstaniu listopadowym, w tym Szkoły Głównej Muzyki, była jedyną szkołą tego rodzaju w stolicy. Po otwarciu w 1861 Instytutu Muzycznego Freyer zlikwidował swą szkołę i wstąpił do grona pedagogów nowej uczelni jako profesor gry i teorii organowej, nadal dbając o interesy niezamożnych uczniów. Wydał w tych latach Praktyczną Szkołę na Organy, przez wiele lat obowiązkowy podręcznik w Instytucie Muzycznym. W roku 1871 znalazł się wraz z krewnym Antonim Freyerem w gronie założycieli Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego.

Karol August Freyer był także cenionym kompozytorem, którego dzieła do dziś są wykonywane. Komponował preludia, fantazje i wariacje koncertowe, msze, chorały, z których Salve Regina należał do żelaznego repertuaru większości okazalszych pogrzebów XIX wieku, ale także muzykę lekką, m.in. różne tańce.

Freyer ożenił się 21 kwietnia 1838 roku z Dorotą z Rothów 1:o voto Einert, matką kompozytora Teodora Einerta, wdową po poprzedniku Freyera na stanowisku organisty w kościele św. Trójcy, Karola Fryderyka Einerta, i miał z nią córkę. W roku 1879, a więc po 52 latach pracy, przeszedł na emeryturę i wyprowadził się do córki, zamieszkałej w Pilicy k. Grójca, gdzie został w 1883 pochowany na miejscowym cmentarzu ewangelickim. W związku z planowaną likwidacją cmentarza w roku 1976 prochy i nagrobek muzyka przeniesiono na warszawski cmentarz ewangelicki. Na nagrobku podana jest błędna data urodzenia - 1803.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michael F. Runowski: Ein deutscher Pole oder ein polnischer Deutscher? Leben und Werk von August Freyer. W: „organ” 4/2003, s. 16 nn.
  • Michael F. Runowski: August Freyer. Jego twórczość na łamach niemieckich czasopism muzycznych XIX w., w: Organy i muzyka organowa, t. 12., Gdańsk: Wydawnictwo Akademii Muzycznej 2003, s. 284 nn.
  • Polski Słownik Biograficzny, t. VII, Kraków 1947-58
  • Eugeniusz Szulc: Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie, Warszawa 1989
  • Pan Freyer powrócił do Warszawy, Warszawa 1977