Oskar Kolberg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Henryk Oskar Kolberg
Henryk Oskar Kolberg
Data i miejsce urodzenia 22 lutego 1814
Przysucha
Data i miejsce śmierci 3 czerwca 1890
Kraków
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Oskar Kolberg w Wikicytatach
Lud.., seria XXIII Kaliskie, Kraków 1890
Grób Oskara Kolberga na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie

Oskar Kolberg, właśc. Henryk Oskar Kolberg (ur. 22 lutego 1814 w Przysusze, zm. 3 czerwca 1890 w Krakowie) – polski etnograf, folklorysta i kompozytor.

Spis treści

Życie [edytuj]

Był synem Juliusza, profesora miernictwa i geodezji na Uniwersytecie Warszawskim, ewangelika, i Fryderyki Mercoeur oraz młodszym bratem Wilhelma Kolberga. W domu rodzinnym stykał się z ważnymi przedstawicielami środowiska kulturalnego Warszawy – Samuelem Bogumiłem Linde, Mikołajem Chopinem (ojcem Fryderyka Chopina), Kazimierzem Brodzińskim. Kształcił się w Liceum Warszawskim i Akademii Handlowej w Berlinie. Zdobył także wykształcenie muzyczne, m.in. pod kierunkiem Józefa Elsnera.

W życiu dorosłym pracował jako prywatny nauczyciel muzyki, księgowy, urzędnik bankowy i w dyrekcji Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Publikował hasła z dziedziny muzyki i muzykologii w Encyklopedii powszechnej Samuela Orgelbranda. Dzięki uzyskanemu za pośrednictwem Kasy Mianowskiego sfinansowaniu edycji przez Witolda Zglenickiego opublikował pięciotomową pracę pt. Mazowsze. W 1875 został uhonorowany członkostwem Akademii Umiejętności (AU).

Główną dziedziną jego działalności była etnografia. Jako pierwszy w polskiej etnografii zebrał i usystematyzował według regionów rodzimą kulturę ludową w monumentalnym dziele zatytułowanym Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce oraz "Obrazy Etnograficzne". W latach 1857–1890 wydał 33 tomy Ludu.... Niedługo po śmierci wydano jeszcze 3 tomy z jego spuścizny.

Publikacja ta spowodowała przyznanie Kolbergowi członkostwa Krakowskiego Towarzystwa Naukowego. Trudności finansowe zahamowały jednak wydawanie dalszych tomów Ludu. Po wielu staraniach, w roku 1870 Krakowskie Towarzystwo Naukowe postanowiło częściowo subsydiować badania uczonego, co spowodowało, że Kolberg opuścił Warszawę i korzystając z zaproszenia Józefa Konopki przeniósł się w okolice Krakowa, najpierw do Mogilan, a następnie do Modlnicy. W tamtejszych dworach pracował nad kolejnymi częściami swojego dzieła. Działał też w komisji archeologicznej i antropologicznej Akademii Umiejętności. Wyrazem uznania dla jego dorobku naukowego było przyznanie mu członkostwa Towarzystwa Etnograficznego w Moskwie i Towarzystwa Geograficznego w Petersburgu. Po śmierci Józefa Konopki przeniósł się na stałe do Krakowa. Mieszkał najpierw przy ul. Pędzichów nr 3, a później przy ul. Długiej nr 3. 31 maja 1889 roku urządzono Kolbergowi jubileusz, który odbył się w sali Towarzystwa Strzeleckiego. Uczestniczyli w nim przedstawiciele władz, świata nauki i środowiska literackiego oraz przybyli z okolicznych wsi chłopi[1].

W 1880 roku był współorganizatorem wielkiej wystawy etnograficznej w Kołomyi, która rozsławiła Karpaty Wschodnie w Europie. Udział w niej wziął sam cesarz Franciszek Józef.

Oskar Kolberg pochowany został na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W jego rodzinnej miejscowości, Przysusze znajduje się muzeum jego imienia poświęcone kulturze Polski, a w szczególności powiatu przysuskiego.

Dzieła literackie [edytuj]

Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce – tomy wydane współcześnie (po 1945 r.)

Kursywą oznaczone prace w przygotowaniu[2].

  • Pieśni ludu polskiego – t. 1; Suplement do t. 1 – t. 70
  • Sandomierskie – t. 2; Suplement do t. 2 – t. 71
  • Kujawy – t. 3, 4; Suplement do t. 3-4 – t. 72
  • Krakowskie – t. 5 – 8; Suplement do t. 5-8 cz. I – t. 73
  • Poznańskie – t. 9 – 15; Suplement do t. 9-15 – t. 74
  • Lubelskie – t. 16, 17; Suplement do t. 16-17 – t. 75
  • Kieleckie – t. 18, 19; Suplement do t. 18-19 – t. 76
  • Radomskie – t. 20, 21; Suplement do t. 20-21 cz. I – t. 77
  • Łęczyckie – t. 22; Suplement do t. 22 – t. 78
  • Kaliskie – t. 23; Suplement do t. 23 – t. 79
  • Mazowsze – t.24-28, 41,42, Suplement do t. 24-28 – t. 80
  • Pokucie – t. 29-33, Suplement do t. 29-32 – t. 81
  • Chełmskie cz.II – t. 34; Suplement do t. 33-34 – t. 82
  • Przemyskie – t. 35; Suplement do t. 35 – t. 83
  • Wołyń – t. 36; Suplement do t. 36 – t. 84
  • Miscellanea – t. 37 – 38
  • Pomorze – t. 39
  • Mazury Pruskie – t. 40
  • Śląsk – t. 43
  • Góry i Podgórze – t. 44, 45
  • Kaliskie i Sieradzkie – t. 46
  • Podole – t. 47
  • Tarnowskie-Rzeszowskie – t. 48
  • Sanockie-Krośnieńskie – t. 49-51
  • Białoruś-Polesie – t. 52
  • Litwa – t. 53
  • Ruś Karpacka – t. 54, 55
  • Ruś Czerwona – t. 56, 57
  • Materiały do etnografii Słowian wschodnich – t. 58
  • Materiały do etnografii Słowian zachodnich i południowych cz.I Łużyce – t. 59/I
  • Materiały do etnografii Słowian zachodnich i południowych cz.II Czechy, Słowacja – t. 59/II
  • Materiały do etnografii Słowian zachodnich i południowych cz.III Słowiańszczyzna południowa – t. 59/III
  • Przysłowia – t. 60
  • Pisma muzyczne – t. 61-62
  • Studia, rozprawy i artykuły – t. 63
  • Korespondencja Oskara Kolberga – t. 64-66
  • Pieśni i melodie ludowe w opracowaniu fortepianowym – t. 67
  • Kompozycje wokalno-instrumentalne – t. 68
  • Kompozycje fortepianowe – t. 69
  • Biografia Oskara Kolberga – t. 85
  • Indeksy – t. 86

Twórczość kompozytorska [edytuj]

Jego kompozycje to m.in.: 2 obrazki sceniczne Król pasterzy (tekst napisał Teofil Lenartowicz) i Janek spod Ojcowa (tekst napisał Jan Kanty Gregorowicz), opera Wiesław (tekst napisała Seweryna Pruszakowa) oraz liczne pieśni solowe i utwory na fortepian (etiudy, kujawiaki, mazurki).

  • Pieśni na głos do tekstów Seweryny Duchińskiej-Pruszakowej, Teofila Lenartowicza, Józefa Bohdana Zaleskiego, Stefana Witwickiego
  • Kompozycje fortepianowe: polonezy, mazury, obertasy, kujawiaki, kontredanse
  • Etiudy, marsze, wariacje, sonata, fantazja
  • Trois etudes op. 14
  • Opera sielska Król pasterzy do libretta Teofila Lenartowicza
  • Scena w karczmie czyli Powrót Janka do tekstu Jana Kantego Gregorowicza
  • Opera Wiesław do tekstu Seweryny Pruszakowej
  • Pielgrzymka do Częstochowy (libretto Kolberga opracowane według tekstu S. Pruszakowej)[3]

Upamiętnienia [edytuj]

  • Instytut im. Oskara Kolberga,
  • od 1974 r. przyznawana jest przez Ministerstwo Kultury i Sztuki Nagroda Kolberga za działalność i wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury ludowej[4],
  • kilka szkół podstawowych oraz muzycznych ma za patrona Oskara Kolberga,
  • jego imieniem nazwany został Hufiec ZHP Opoczno,
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Oskara Kolberga w Kościanie

Przypisy

  1. ↑ Marek Żukow-Karczewski, Oskar Kolberg w Krakowie, "Echo Krakowa", 6 VI 1990 r., nr 109 (13170).
  2. ↑ http://www.oskarkolberg.pl/tom1.html Instytut im. Oskara Kolberga
  3. ↑ O twórczości muzycznej Oskara Kolberga w przysuskim muzeum
  4. ↑ O Nagrodzie Kolberga na stronach MKiS

Linki zewnętrzne [edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Oskar_Kolberg&oldid=35994778”