Góra Kalwaria

	Góra Kalwaria
Herb Góry Kalwarii	Flaga Góry Kalwarii
Województwo	mazowieckie
Powiat	piaseczyński
Gmina; • rodzaj	Góra Kalwaria; miejsko-wiejska
Założono	XIII wiek
Prawa miejskie	1670
Burmistrz	Barbara Samborska
Powierzchnia	13,72 km²
Położenie (punkt)	51° 58' 24 '' N; 21° 12' 52 '' E
Ludność (2006); • liczba; • gęstość	; 11 438; 833,67 os./km²
Strefa numeracyjna;	22
Kod pocztowy	05-530
Tablice rejestracyjne	WPI
	Położenie na mapie Polski; ; Góra Kalwaria
	Urząd miejski ul. 3 Maja 10 05-530 Góra Kalwaria; tel. (22) 72-73-411 do 416; faks (22) 72-71-378
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 51°58'24″N 21°12'52″E / 51.97333, 21.21444

Góra Kalwaria (jid. גער Ger) – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, nad Wisłą.

[edytuj] Demografia

Rok	Liczba mieszkańców
1995	10884
1997	11022
2000	11010
2002	10960
2004	11060
2006	11225

[edytuj] Historia

Kamieniczki przy Rynku

Wieś rycerska Góra istniała już w XIII w., ale większe znaczenie zaczęła odgrywać od r. 1666, z chwilą gdy stała się własnością biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego. Zniszczenie wsi w czasie potopu szwedzkiego umożliwiło zrealizowanie planowanego założenia urbanistycznego – systemu dróg kalwaryjskich, przystosowanych do odprawiania nabożeństw pasyjnych. W roku 1670 wydany zostaje przywilej miejski (prawo magdeburskie) oraz nadana nazwa Nowa Jerozolima. Zostają osadzone zakony dominikanów, dominikanek, dominikanów obserwantów, bernardynów, pijarów i marianów [1677], a samo miasto w całości przeznaczone jest dla katolików (zabroniono osiedlać się w nim Żydom). Po śmierci Wierzbowskiego następuje stopniowy upadek. Pod koniec XVIII w. i na początku XIX w. większość kościołów i kaplic zostaje rozebrana, a na początku XIX w. zostaje uchylony zakaz osiedlania się Żydów, którzy w krótkim czasie stają się największą grupą wyznaniową w mieście. Góra Kalwaria staje się wtedy jednym z ważniejszych w Polsce centrów chasydyzmu (działa tu m. in. cadyk Yitzchak Meir Alter. W latach 1867–1879 siedziba powiatu, 1883–1919 pozbawiona praw miejskich.

[edytuj] Zabytki

układ urbanistyczny zrealizowany po 1670 r., oparty w planie o formę krzyża łacińskiego, wytyczony na podstawie średniowiecznych planów Jerozolimy, z możliwym udziałem Tylmana z Gameren i charakteryzujący się wykorzystaniem naturalnego ukształtowania terenu. Został częściowo zatarty na skutek rozbudowy miasta na początku XIX w.
kościół pobernardyński Niepokalanego Poczęcia NMP, obecnie parafialny. Pierwotny drewniany kościół parafialny w tym miejscu stał już w XIII w., kolejny został wybudowany z fundacji biskupa Wierzbowskiego w 60. XVII w. i przekazany bernardynom. Obecny, trzeci z kolei został zbudowany w latach 1765–1770 z fundacji marszałka Franciszka Bielińskiego według projektu Jakuba Fontany (jest to jedyne udokumentowane dzieło kościelne tego architekta)
dawne kaplice kalwaryjskie: tzw. "Ratusz Piłata", obecnie kościół filialny p. w. Podwyższenia Krzyża Św., barokowy 2 poł. XVII w., kaplica Zwiastowania
dawny kościół marianów, tzw. Wieczernik, z 1674 r.
dawne kolegium pijarów z 1675, przebudowane w XIX w.
klasycystyczne budynki z 1 połowy XIX w.: ratusz (Witkowski, Marconi), jatki, dawna synagoga

[edytuj] Ludzie związani z Górą Kalwarią

Stefan Wierzbowski (?-1687), biskup poznański (1663-1687), założyciel miasta
Stanisław Papczyński (1631-1701), kapłan Kościoła katolickiego, zakonnik, pijar, założyciel Zgromadzenia Księży Marianów, błogosławiony Kościoła katolickiego
Józef Chaciński (1889-1954), polityk i prawnik, poseł na Sejm II RP (1922-1930), członek Rady Jedności Narodowej
Yitzhak Meir Levin (1893-1971), polityk, twórca Agudat Israel, poseł na Sejm II RP (1937-1939), sygnatariusz Deklaracji Niepodległości Izraela, członek Knesetu 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7 kadencji, wieloletni minister Opieki Społecznej Izraela.
Wolf Messing (1899-1974), słynny jasnowidz
Adolf Dymsza (1900-1975), aktor
Stanisław Dąbrowski (Aleksander Stanisław Spiegel) (1889-1975). Aktor, reżyser, scenograf, dyrektor teatru, historyk i biograf teatru.