Krakowski Szybki Tramwaj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Krakowski Szybki Tramwaj
Krakowski Szybki Tramwaj
Podziemna stacja Politechnika
Dane ogólne
Lokalizacja  Polska, Kraków
Rodzaj transportu szybki tramwaj
Data uruchomienia 12 grudnia 2008[1]
Dane techniczne
Liczba linii 1[2]
Inne informacje
Właściciel MPK Kraków
Operator MPK Kraków
Podziemna stacja Dworzec Główny Tunel
Torowisko KST w kierunku Kurdwanowa.
Przebudowa torowiska w al. Powstania Warszawskiego pod kątem KST.
Zmodernizowana w 2007 roku pętla Krowodrza Górka z dworcem tramwajowo-autobusowym.

Krakowski Szybki Tramwaj (KST) – współczesna krakowska inwestycja w komunikację zbiorową mająca zapewnić miastu szybką i sprawną sieć transportu zbiorowego łączącą zalety klasycznego tramwaju oraz metra[3]. W jej skład wchodzą bezkolizyjne torowiska tramwajowe lub wybrane torowiska wydzielone z zapewnionym bezwzględnym priorytetem na skrzyżowaniach. Budowa systemu rozpoczęła się oficjalnie w latach 90., natomiast uruchomienie pierwszego korytarza z osiedla Krowodrza Górka do Kurdwanowa nastąpiło 12 grudnia 2008 roku[3][1].

Charakterystyka KST[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym wyróżnikiem systemów szybkiego tramwaju jest prędkość komunikacyjna, która nie może być niższa niż 24 km/h, licząc wraz z czasem postoju na przystankach[3]. Krakowski Szybki Tramwaj dąży do spełnienia tego wymogu poprzez kombinację:

  1. Odcinków torowisk bezkolizyjnych (obecnie przede wszystkim tunel tramwajowy).
  2. Odcinków wydzielonych z zapewnionym bezwzględnym priorytetem na skrzyżowaniach.

Tworzą one korytarz, w którym przyspieszane są wszystkie kursujące nim linie tramwajowe niezależnie od typu taboru, mimo iż początkowo priorytet miał być zapewniony jedynie wybranym liniom[3]. Krakowski Szybki Tramwaj wykorzystuje dwa systemy informatyczne[3]:

  1. Obszarowy System Sterowania Ruchu - sterowanie sygnalizacjami świetlnymi na skrzyżowaniach oraz zapewnianie priorytetu dla komunikacji szynowej.
  2. System Nadzoru Ruchu Tramwajowego - bieżąca informacja pasażerska na przystankach o realnym czasie przyjazdu tramwaju oraz utrudnieniach w ruchu wykorzystująca elektroniczne tablice informacyjne oraz komputery zainstalowane we wszystkich pociągach tramwajowych.

Wykonawcą obu systemów jest firma Siemens.

Z fragmentów korytarzy KST mogą korzystać wszystkie linie tramwajowe. Oprócz tego, wraz z uruchomieniem systemu utworzono dodatkowe linie tramwajowe, które poruszają się wyłącznie w korytarzach KST i są obsługiwane przez tabor niskopodłogowy[3]. Przeznaczono dla nich przedział numeracji 5x. Obecnie funkcjonują dwie takie linie[potrzebne źródło]:

  • 50 - kursująca z pętli Krowodrza Górka do Kurdwanowa. Została uruchomiona 12 grudnia 2008[1].
  • 51 - kursująca z pętli Dworzec Towarowy do Bieżanów Nowy. Została zlikwidowana 17 listopada 2012.
  • 52 - kursująca z pętli Czerwone Maki do Os. Piastów. Została uruchomiona 17 listopada 2012.


Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1974 roku rozpoczęto budowę podziemnego tunelu pierwszej linii metra w rejonie Dworca Głównego PKP[4][3]. Do końca 1989 roku zdołano zrealizować jedynie 180-metrowy odcinek pod peronami dworca. Po zmianach ustrojowych dalsza budowa została na kilka lat wstrzymana. W 1994 roku uchwalono Plan Ogólnego Zagospodarowania Miasta Krakowa, w którym zrezygnowano z budowy metra na rzecz szybkiego tramwaju. Nowa inwestycja miała wykorzystywać wybudowany już odcinek tunelu, który miał być jednak dokończony dla komunikacji północ-południe zamiast wschód-zachód[4][3].

Między 1995 a 1999 rokiem wybudowano kolejne 605 metrów tunelu pod ulicą Lubomirskiego, a niedługo później rozpoczęto budowę trasy tramwajowej z ul. Wielickiej do osiedla Kurdwanów, gdzie miał kończyć się pierwszy korytarz KST łączący północ z południem miasta. Kolejne prace wykonuje się etapami:

Budowa Krakowskiego Szybkiego Tramwaju (północ-południe) została podzielona na kilka etapów:

  • I etap (oddany 1 października 2000 r.) – wybudowanie linii tramwajowej z Kurdwanowa do ul. Wielickiej, w tym budowa pętli na Kurdwanowie, przebudowa skrzyżowania ul. Nowosądeckiej z ul. Wielicką oraz modernizacja fragmentu torowiska na ulicy Wielickiej;
  • II etap (zakończony jesienią 2008 r. - oddano do użytku 11 grudnia 2008) – budowa linii tramwajowej z Ronda Grzegórzeckiego do Krowodrzy (w tym budowa tunelu na odcinku od Ronda Mogilskiego pod Dworcem Głównym i Galerią Krakowską do Politechniki Krakowskiej oraz modernizacja istniejącego odcinka Kamienna - Krowodrza Górka). W podziemnym odcinku szybkiego tramwaju znajdują się dwa przystanki: Politechnika (dwupoziomowy) i Dworzec Główny Tunel
  • III etap – wybudowanie linii tramwajowej od Ronda Grzegórzeckiego do ul. Wielickiej poprzez Most Kotlarski z odnogą do osiedla Płaszów. W listopadzie 2010 została ukończona jako pierwsza część etapu trasa do pętli Mały Płaszów[5].
  • IV etap - budowa linii tramwajowych na Górkę Narodową i Azory.

Tunel[edytuj | edytuj kod]

Szczegóły techniczne[edytuj | edytuj kod]

Linia tramwajowa ma obecnie długość 14 kilometrów (w tym 1538 metrów w tunelu), jednak według projektów będzie wydłużana. Tory tramwajowe prowadzą przez pierwszy w Polsce tunel tramwajowy, w którym maszyny mają rozwijać maksymalną bezpieczną prędkość 60 km/h (obecnie obowiązuje ograniczenie do 30 km/h). Według założeń cały odcinek ma być pokonywany w trzydzieści minut.

Aby zapewnić właściwą szybkość przewozu pasażerów, tramwaj jadący po wydzielonym torowisku będzie miał na skrzyżowaniach pierwszeństwo przejazdu. W tym celu wdrażany jest projekt Obszarowego Sterowania Ruchem, realizowany przez firmę Siemens. System ten miał zacząć działać w 2007 r., jednak ze względu na opóźnienie w przebudowie Ronda Mogilskiego oddany został w listopadzie 2008 r. Obecnie trwa stopniowe uruchamianie systemu.

Tabor[edytuj | edytuj kod]

Krakowski Szybki Tramwaj obsługiwany był wyłącznie przez tabor niskopodłogowy, dlatego równolegle z postępującą budową linii krakowskie MPK dokonuje zakupów nowych wagonów. Wybór padł na tramwaje NGT6 kanadyjskiej firmy Bombardier Transportation oraz Düwag N8S-NF. Do tej pory zrealizowane zostały trzy dostawy:

  • Rok 1999 - 14 pojazdów
  • Rok 2003 - 12 pojazdów
  • Lata 2007/2008 - 24 pojazdy

24 czerwca 2009 ogłoszono przetarg na kolejne 24 tramwaje niskopodłogowe o długości minimum 31 metrów. 9 marca 2010 MPK ogłosiło zwycięzcę przetargu, jest nim firma Bombardier, która w październiku 2012 roku dostarczyła pierwszy z 24 zamówionych tramwajów. Będą to pojazdy NGT8.

Finansowanie inwestycji[edytuj | edytuj kod]

Projekt jest finansowany z budżetu miasta Kraków. Od października 1998 roku inwestorem zastępczym miasta przy budowie KST jest Agencja Rozwoju Miasta Krakowa. Na wykonanie inwestycji zostały zaciągnięte kredyty w Europejskim Banku Odbudowy i Rozwoju oraz Europejskim Banku Inwestycyjnym.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Gazeta.pl: Rusza Krakowski Szybki Tramwaj łączący południe i północ miasta (pol.). 2009-12-11. [dostęp 27 lipca 2009].
  2. Mapki komunikacyjne MPK Kraków S.A. (dostęp: 21 lipca 2011)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Michał Wojtaszek: „Z przodu szybki, z tyłu szybki, stąd jest szybki..." (pol.). Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie. [dostęp 13 listopada 2009].
  4. 4,0 4,1 Michał Wojtaszek: Budowa tunelu tramwajowego (pol.). www.psmkms.krakow.pl. [dostęp 13 listopada 2009].
  5. Alina Duda, Przemysław Tyksinski: Krakowski Szybki Tramwaj (pol.). [1]. [dostęp 23 listopada 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]