Kwas walproinowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kwas walproinowy
Kwas walproinowy
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C8H16O2
Inne wzory (CH3CH2CH2)2CHCO2H
Masa molowa 144,21 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 99-66-1
PubChem 3121[1]
DrugBank APRD00256[2]
Podobne związki
Pochodne walpromid, walproinian sodu, walproinian wapnia, walproinian magnezu
Podobne związki kwas walerianowy, izoleucyna
Klasyfikacja
ATC N03 AG01

Kwas walproinowy (kwas 2-propylowalerianowy), (CH3CH2CH2)2CHCOOH – organiczny związek chemiczny z grupy kwasów karboksylowych, lek o właściwościach przeciwdrgawkowych. Jest związkiem, z którego wywodzi się szereg leków zwanych walproinianami, stosowanych w leczeniu padaczki i choroby afektywnej dwubiegunowej:

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Jest to alifatyczny, nasycony kwas monokarboksylowy, będący pochodną kwasu walerianowego, który został podstawiony grupą propylową w pozycji 2.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Działanie kwasu walproinowego jest złożone i nie do końca poznane. Wiadomo, że powoduje wzrost stężenia GABA przez zahamowanie jego rozkładu (dekarboksylacji) oraz wychwytu zwrotnego. Zwiększa również produkcję GABA przez stymulowanie enzymów niezbędnych do jego biosyntezy. Poza tym modyfikuje przekaźnictwo nerwowe poprzez blokowanie kanałów wapniowych i sodowych w neuronie. W ten sposób zmniejsza się pobudliwość komórek nerwowych i zahamowanie jest ich nadmierne pobudzenie.

Farmakodynamika i farmakokinetyka[edytuj | edytuj kod]

Szybko wchłania się po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie w surowicy krwi osiąga po 1-4 godzinach od podania. Pokarm zwalnia wchłanianie. Niektóre metabolity posiadają właściwości przeciwdrgawkowe.

  • Dawka dobowa: 1,0-1,5 g
  • Stężenie terapeutyczne: 50-100 μg/ml
  • Wiązanie z białkami osocza: 90%
  • Objętość dystrybucji: 0,1-0,4 l/kg
  • Okres półtrwania: 6-20 godzin
  • Stan stacjonarny: 2-4 dni

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

Głównie w leczeniu różnych postaci padaczki. Lek z wyboru w leczeniu padaczki uogólnionej idiopatycznej.

  • padaczka z napadami grand mal
  • napady nieświadomości
  • młodzieńcza padaczka miokloniczna

Pochodne kwasu walproinowego, zwłaszcza amid tego kwasu znajdują również dość duże zastosowanie w psychiatrii jako leki o działaniu normotymicznym. Stosowane w leczeniu zaburzeniach afektywnych, pomocniczo w borderline, charakteropatiach i innych schorzeniach.

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Dawkowanie leku powinno być ustalane indywidualnie (najlepiej pod kontrolą stężenia leku we krwi). Należy wziąć pod uwagę wiek, masę ciała i wskazania kliniczne.

  • doustnie, po jedzeniu 600 mg/dobę w dawkach podzielonych – dawki zwiększamy o 200 mg co 3 dni dochodząc do 1-2 g/dobę
  • u dzieci modyfikacja dawki w zależności od masy ciała
  • dożylnie 10 mg/kg mc. najlepiej we wlewie kroplowym

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Niektóre z działań niepożądanych

  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego
  • wzrost masy ciała
  • wypadanie owłosienia
  • obrzęki
  • drżenie rąk i niezborność ruchowa
  • trombocytopenia
  • uszkodzenie wątroby (działanie hepatotoksyczne)

Interakcje[edytuj | edytuj kod]

Kwas walproinowy zwalnia metabolizm fenobarbitalu, zwiększa ryzyko kumulacji i zatrucia. Wypiera z połączeń z białkami fenytoinę przyspieszając dodatkowo jej metabolizm (brak zmian stężenia wolnej frakcji leku).
Nie wpływa na metabolizm doustnych środków antykoncepcyjnych.
Wzmaga działanie leków przeciwdepresyjnych, neuroleptyków, inhibitorów MAO i alkoholu.

Zwiększają stężenie kwasu walproinowego i pochodnych we krwi:

Zmniejszają stężenie kwasu walproinowego i pochodnych we krwi:

Stosowanie w okresie ciąży i laktacji[edytuj | edytuj kod]

Kategoria D. Udowodniono, że stosowanie kwasu walproinowego i walproinianów w ciąży może doprowadzić do ciężkiego zespołu wad, i opisano go jako płodowy zespół walproinianowy.

Preparaty handlowe[edytuj | edytuj kod]

Opakowanie leku zawierającego kwas walproinowy. Tu: Convulex 300mg

Zawierające kwas walproinowy (Acidum valproicum):

  • Convulex – kaps. 0,15 g; 0,3 g; 0,5 g; syrop 5%
  • Depakine – tabl. 0,2 g

Zawierające kwas walproinowy i walproinian sodu (Acidum valproicum et Natrii valproas):

  • Depakine Chrono 300, 500 – tabl. powl. o przedł.dział. 0,3 g; 0,5 g
  • Depakine Chronossphere 100, 250, 500, 750, 1000 – granulat o przedłużonym działaniu 0,1 g; 0,25 g; 0,5 g; 0,75 g; 1 g

oraz odpowiedniki

Zawierające walproinian sodu (Natrii valproas):

  • Absenor – tabl. o mod. uwalnianiu 0,3 g; 0,5 g
  • Depakine – syrop 5%
  • Depakine – inj. i.v. 0,4 g / 4 ml
  • Valprolek
  • Orfiril – tabl. dojelitowe 0,15 g; 0,3 g
  • Orfiril retard – tabl. dojelitowe 0,3 g
  • Orfiril long – kaps. o przedł. uwalnianiu 0,15 g; 0,3 g
  • Orfiril long – minitabl. o przedł. uwalnianiu 0,5 g; 1 g
  • Orfiril – roztwór doustny 6%

oraz odpowiedniki

Zawierające walproinian magnezu (Magnesii valproas):

  • Dipromal – tabl. powl. 0,3 g

Zawierające amid kwasu walproinowego = walpromid (Valpromidum):

  • Depamide – tabletki powlekane 0,3 g

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Farmakologia. Podstawy farmakoterapii. Wojciech Kostowski, Zbigniew Herman (red.). Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003. ISBN 83-200-3350-0.
  • Stephen M. Stahl: Podstawy psychofarmakologii. Leki przyciwpsychotyczne i normotymiczne.. Gdańsk: Via Medica, 2007. ISBN 978-83-60945-42-1.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.