Parantodon (Paranthodon africanus) – roślinożerny dinozaur z rodziny stegozaurów (Stegosauridae).
Żył na przełomie jury i kredy (ok. 149-139 mln lat temu) na terenach południowej Afryki. Długość ciała ok. 5 m, wysokość ok. 1,8 m, ciężar 300-500 kg. Jego szczątki znaleziono w Republice Południowej Afryki w górnych warstwach formacji Kirkwood. Jako że materiał kopalny tego dinozaura jest bardzo skromny, niewiele wiadomo o tym zwierzęciu, które początkowo brano za ankylozaura. Prawdopodobnie był głównie czworonożnym roślinożercą, żywiącym się m.in. sagowcami.
Prawdopodobnie posiadał dwa rzędy płyt na grzbiecie.
Etymologia i historia taksonu [edytuj]
Jego nazwa rodzajowa oznacza "podobny do Anthodon". Anthodon (czyli liściozęby) to rodzaj parejazauryda znanego między innymi z okolic, gdzie znaleziono szczątki Paranthodon. Antodon początkowo został uznany za dinozaura z powodu pomieszania materiału tego permskiego roślinożercy z mezozoicznymi szczątkami. Oddzielił je w 1910 roku i opisał Robert Broom pod nazwą africanus. Franz Nopcsa w 1929 roku utworzył dla dinozaura nowy rodzaj – Paranthodon. Nazwa gatunkowa nadana przez Brooma odnosi się do miejsca znalezienia – Afryki. Inne szczątki zaliczane do rodzaju Palaeoscincus pochodziły z Ameryki Północnej.
Diagnoza i pozycja systematyczna [edytuj]
Parantodon nie posiada żadnej synapomorfii, która lokowałyby go jednoznacznie do infrarządu Stegosauria. Jednak [zęby] wykazują większe podobieństwo do zębów stegozaurów niż do jakichkolwiek innych dinozaurów. Ogólną budową znaleziony materiał przypomina rodzaj Stegosaurus. Paranthodon jest bez wątpienia ważnym taksonem, z jedną autapomorfią w budowie kości szczękowej. W analizach kladystycznych przeprowadzonych przez Maidment i in. (2008) paranhodon tworzy klad z lorikatozaurem i tuodziengozaurem, i zajmuje pozycję bliższą temu drugiemu. Z powodu niekompletności materiału jest to jednak pozycja niepewna. Klad tworzony przez te trzy stegozaurydy jest taksonem siostrzanym do kladu tworzącego przez Stegosaurus armatus, Hesperosaurus mjosi i Wuerhosaurus homheni.
Materiał kopalny [edytuj]
- Holotyp (BMNH 47338) to część lewej kości zębowej, kość przedszczękowa i nosowa.
- Przypisany materiał: dwa zęby (BMNH 4992) z nieznanej lokalizacji, przypisane wcześniej go parantodona. Budową przypominają zęby Paranthodon, lecz odkąd jedyną możliwą do identyfikacji autapomorfią tego rodzaju jest budowa kości szczękowej, zębów nie można przypisać do tego rodzaju.
Bibliografia [edytuj]
- Maidment, S.C.R., Norman, D.B., Barrett, P.M., and Upchurch, P., 2008. Systematics and phylogeny of Stegosauria (Dinosauria: Ornithischia). Journal of Systematic Palaeontology. doi:10.1017/S1477201908002459
Systematyka w Wikispecies
