Parantodon (Paranthodon africanus) – roślinożerny dinozaur z rodziny stegozaurów (Stegosauridae).
Żył na przełomie jury i kredy (ok. 149-139 mln lat temu) na terenach południowej Afryki. Długość ciała ok. 5 m, wysokość ok. 1,8 m, ciężar 300-500 kg. Jego szczątki znaleziono w Republice Południowej Afryki w górnych warstwach formacji Kirkwood. Jako że materiał kopalny tego dinozaura jest bardzo skromny, niewiele wiadomo o tym zwierzęciu, które początkowo brano za ankylozaura. Prawdopodobnie był głównie czworonożnym roślinożercą, żywiącym się m.in. sagowcami.
Prawdopodobnie posiadał dwa rzędy płyt na grzbiecie.
[edytuj] Etymologia i historia taksonu
Jego nazwa rodzajowa oznacza "podobny do Anthodon". Anthodon (czyli liściozęby) to rodzaj parejazauryda znanego między innymi z okolic, gdzie znaleziono szczątki Paranthodon. Antodon początkowo został uznany za dinozaura z powodu pomieszania materiału tego permskiego roślinożercy z mezozoicznymi szczątkami. Oddzielił je w 1910 roku i opisał Robert Broom pod nazwą africanus. Franz Nopcsa w 1929 roku utworzył dla dinozaura nowy rodzaj – Paranthodon. Nazwa gatunkowa nadana przez Brooma odnosi się do miejsca znalezienia – Afryki. Inne szczątki zaliczane do rodzaju Palaeoscincus pochodziły z Ameryki Północnej.
[edytuj] Diagnoza i pozycja systematyczna
Parantodon nie posiada żadnej synapomorfii, która lokowałyby go jednoznacznie do infrarządu Stegosauria. Jednak [zęby] wykazują większe podobieństwo do zębów stegozaurów niż do jakichkolwiek innych dinozaurów. Ogólną budową znaleziony materiał przypomina rodzaj Stegosaurus. Paranthodon jest bez wątpienia ważnym taksonem, z jedną autapomorfią w budowie kości szczękowej. W analizach kladystycznych przeprowadzonych przez Maidment i in. (2008) paranhodon tworzy klad z lorikatozaurem i tuodziengozaurem, i zajmuje pozycję bliższą temu drugiemu. Z powodu niekompletności materiału jest to jednak pozycja niepewna. Klad tworzony przez te trzy stegozaurydy jest taksonem siostrzanym do kladu tworzącego przez Stegosaurus armatus, Hesperosaurus mjosi i Wuerhosaurus homheni.
[edytuj] Materiał kopalny
- Holotyp (BMNH 47338) to część lewej kości zębowej, kość przedszczękowa i nosowa.
- Przypisany materiał: dwa zęby (BMNH 4992) z nieznanej lokalizacji, przypisane wcześniej go parantodona. Budową przypominają zęby Paranthodon, lecz odkąd jedyną możliwą do identyfikacji autapomorfią tego rodzaju jest budowa kości szczękowej, zębów nie można przypisać do tego rodzaju.
[edytuj] Bibliografia
- Maidment, S.C.R., Norman, D.B., Barrett, P.M., and Upchurch, P., 2008. Systematics and phylogeny of Stegosauria (Dinosauria: Ornithischia). Journal of Systematic Palaeontology. doi:10.1017/S1477201908002459
Systematyka w Wikispecies
