Rodzina Karola IV

Rodzina Karola IV

Francisco Goya, ok. 1800–1801

olej na płótnie

280 × 336 cm

Prado

Rodzina Karola IV – obraz hiszpańskiego artysty Francisco Goi. Obecnie znajduje się w Museo del Prado w Madrycie.

Obraz przedstawia króla Hiszpanii Karola IV Burbona ze swoją najbliższą rodziną. Goya malując portret, wzorował się na Las Meninas Diego Velázqueza. Sportretował nieupiększone postacie rodziny królewskiej, w trudnych dla niej czasach opierającej się zmianom. Artysta nie pochlebia modelom; pomimo że są przedstawieni w odświętnych strojach i szarfach, na obrazie nie ma herbu ani jednoznacznych symboli władzy królewskiej z bożej łaski. Rodzinie królewskiej obraz musiał się spodobać, inaczej nie zawisłby w pałacu.

Podobnie jak w Las Meninas na obrazie pokazany jest sam portrecista – Goya stoi z tyłu pogrążony w cieniu. W centrum przedstawiona została królowa Maria Ludwika Burbon-Parmeńska, która sprawowała w państwie faktyczną władzę i potrafiła naginać wolę męża do swojej woli. Zdradzała króla z premierem Manuelem Godoyem. Maria Ludwika w wieku 48 lat była już matką dwanaściorga dzieci, Goya pozostawił jej własną twarz. Na obrazie królowa trzyma za rękę swojego najmłodszego, sześcioletniego syna – Franciszka Antoniego, który podobno nie był synem króla. Między parą królewską zaznaczony jest wyraźnie dystans, który jest podkreślony pionem ramy obrazu Lot i jego córki na ścianie za pozującą grupą. Wszystkie inne postacie stoją blisko siebie. Prawą ręką Maria Ludwika obejmuje jedenastoletnią córkę Marię Izabelę, którą chciała zaręczyć z Napoleonem. Maria Izabela odmówiła, tłumacząc, że nie chce wchodzić do upadającego rodu i rodzić mu następców. W tym samym roku w ciągu kilku lat od powstania portretu Napoleon podbił połowę Europy – w tym Włochy i Hiszpanię, na tronie której osadził swojego brata Józefa.

Po upadku Napoleona królem został Ferdynand VII, okrutny i tchórzliwy, odrzucił postępowe reformy i doprowadził kraj do ruiny, a Goyę – do emigracji.

Zaczynając od lewej strony, na obrazie stoją:

• infant Karol Maria Izydor (1788–1855), drugi syn Marii Ludwiki i Karola IV, przyszły pretendent karlistowski do tronu Hiszpanii, wywołał wojnę domową podczas rządów Izabeli II,
• infant Ferdynand (1784–1833), pierwszy syn Marii Ludwiki i Karola IV, przyszły król Hiszpanii, ojciec Izabeli II,
• Dona Maria Józefa (1744–1801), siostra Karola IV,
• młoda kobieta, której twarzy nie widać to przyszła małżonka Ferdynanda – kiedy obraz powstał, rodzina królewska jeszcze nie znała imienia przyszłej królowej Hiszpanii (ostatecznie Ferdynand miał 4 żony),
• infantka Maria Izabela (1789–1848), trzecia córka Marii Ludwiki i Karola IV, przyszła królowa Sycylii,
• królowa Maria Ludwika (1751–1819),
• infant Franciszek de Paula (1794–1848), najmłodszy syn Marii Ludwiki i Karola IV, ojciec Franciszka – męża Izabeli II,
• król Karol IV (1748–1819),
• Don Antoni Paskal (1755–1817), brat Karola IV i wdowiec po jego córce Marii Amalii,
• infantka Karolina Joachima (1775–1830), najstarsza córka Marii Ludwiki i Karola IV, przyszła królowa Portugalii,
• Don Ludwik Parmeński (1773–1803), kuzyn Karola IV, bratanek Marii Ludwiki, ich zięć,
• infantka Maria Ludwika (1782–1824), druga córka Marii Ludwiki i Karola IV, przyszła królowa Etrurii jako żona Ludwika Parmeńskiego,
• dziecko w ramionach infantki Marii Ludwiki – Karol Ludwik (1799–1883), przyszły książę Parmy.

Źródła

• Rose-Marie Hagen, Rainer Hagen: Francisco Goya: 1746–1828. Warszawa: Edipresse Polska, 2005. ISBN 83-89571-99-4.