Szarłat wyniosły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szarłat wyniosły
Amaranthus cruentus1.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina szarłatowate
Rodzaj szarłat
Gatunek szarłat wyniosły
Nazwa systematyczna
Amaranthus cruentus L.
Syst. nat. ed. 10, 2:1269. 1759
Synonimy

Amaranthus hybridus subsp. cruentus (L.) Thellung
A. hybridus L., A. paniculatus L.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia

Szarłat wyniosły (szarłat wiechowaty), zwany też amarantusem, Amaranthus cruentus L. – gatunek rośliny z rodziny szarłatowatych. Prawdopodobnie pochodzi z Ameryki Środkowej, obecnie jest uprawiany w wielu rejonach świata[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Jedna z najstarszych roślin uprawnych. Był, obok kukurydzy, ziemniaka i fasoli, podstawową rośliną uprawną Inków i Azteków.

Amarantus coraz częściej nazywany jest zbożem XXI wieku, ponieważ jego nasiona pod względem najważniejszych składników odżywczych przewyższają nawet pszenicę. Reguluje biosyntezę cholesterolu, co zapobiega chorobom układu krążenia. Zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe, które zmniejszają ryzyko chorób serca i rozwój miażdżycy, a także ma wysoką zawartość białka. Szarłat nie zawiera glutenu, natomiast ma dużo skwalenu – lipidu opóźniającego procesy starzenia, łatwo przyswajalnego żelaza, wapnia i magnezu. Ma też dużo błonnika i znaczną zawartość witamin z grupy D oraz A, E, i C.[3]

W Polsce ponad 90% upraw znajduje się na Lubelszczyźnie. Od pewnego czasu znów cieszy się popularnością, jako surowiec na mąkę i kaszę nie zawierającą glutenu, a więc przydatną dla osób uczulonych na tę substancję. Chętnie spożywany też przez wegetarian, gdyż posiada wszystkie aminokwasy egzogenne[potrzebne źródło].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Łacińska nazwa rośliny jest źródłem nazwy barwy amarantowej, koloru wypustek przy kołnierzach jednego z historycznych polskich mundurów wojskowych. Używa się też zamiennie określenia barwy szkarłatnej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Alergia pokarmowa, kasza.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-24].
  3. Farmer 08/2007