Tąpnięcie
Tąpnięcie jest jednym z zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie. Często błędnie utożsamiane z każdym wstrząsem sejsmicznym pochodzenia górniczego.
Tąpnięcie jest dynamicznym rozładowaniem energii potencjalnej sprężystości skał połączone z wyrzuceniem materiału skalnego do wyrobiska, lub zniszczeniem jego obudowy. Aby doszło do kumulowania energii sprężystej, w górotworze muszą być obecne skały sprężyste. Zdolność tych skał do kumulowania i oddawania takiej energii określa się tzw. energetycznym wskaźnikiem skłonności do tąpań WET, który w uproszczeniu określa na ile odbije się młotek, którym uderzymy litą skałę. Eksploatacja górnicza (czyli w przypadku górnictwa głębinowego drążenie korytarzy) narusza pierwotną równowagę górotworu. W pobliżu wyrobisk dochodzi do zwiększenia pierwotnych naprężeń wynikających z ciężaru wyżej leżących warstw i w przypadku przekroczenia doraźnej wytrzymałości skały na ściskanie, następuje zniszczenie jej struktury (czyli zgniecenie), które zapoczątkowuje bardzo gwałtownie przebiegający proces lawinowy kruszenia skał i rozładowywania nagromadzonej energii sprężystej. Przebieg tąpnięcia zbliżony jest do odpalenia w skałach nadmiernej ilości materiału wybuchowego.
Pierwsze tąpnięcie miało miejsce w kopalni rudy w Derbyshire w Anglii w XVIIIw. W Polsce tąpania występują od ponad 100 lat w kopalniach węgla kamiennego i od ponad 50 lat w kopalniach rudy miedzi.
Spis treści |
[edytuj] Typy tąpnięć
O zaliczeniu tąpnięcia do danego typu decyduje położenie ogniska wstrząsu.
- Tąpania pokładowe
- Tąpania stropowe
- Tąpania spągowe
[edytuj] Największe tąpnięcia w Polsce odczuwalne na powierzchni [1]
| Kolejność | Kopalnia | Lokalizacja epicentrum - miasta | Siła (Skala Richtera) | Data/Godzina |
|---|---|---|---|---|
| 1 | KWK Rydułtowy-Anna | Rydułtowy | 3.6 | 13.01.2005 18.34[2] |
| 2 | KWK Centrum | Bytom-Radzionków-Ruda Śląska | 3.5 | 12.12.2008 23.45 [3] |
| 3 | KWK Rydułtowy-Anna | Rydułtowy | 3.2 | 30.03.2011 4.02[4] |
| 3 | KWK Rydułtowy-Anna | Rydułtowy | 2.9 | 19.03.2006 20.10[2] |
| 4 | KWK Bobrek-Centrum | Bytom | 2.9 | 05.02.2010 12.50[5] |
| 5 | KWK Bobrek-Centrum | Bytom | 3.9 | 28.02.2011 17.10[5] |
Przypisy
- ↑ Silny wstrząs ziemi na Górnym Śląsku - Wiadomości - Polska Lokalna w Interia.pl - Wiadomości, informacje lokalne : Warszawa, Kraków, Poznań
- ↑ 2,0 2,1 nowiny.pl - Racibórz, Wodzisław Śląski, Rybnik
- ↑ Górny Śląsk: silny wstrząs ziemi- Onet.pl - Wiadomości
- ↑ 3,2 w skali Richtera - tynk leciał na głowy • Racibórz, Rybnik, Wodzisław › nowiny.pl - Racibórz, Wodzisław, Rybnik
- ↑ 5,0 5,1 nowiny.pl - Racibórz, Wodzisław Śląski, Rybnik
