Wodzisław Śląski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wodzisław Śląski
Herb Flaga
Herb Wodzisławia Śląskiego Flaga Wodzisławia Śląskiego
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat wodzisławski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja górnośląska
Prawa miejskie 1257
Prezydent Mieczysław Kieca
Powierzchnia 49,51 km²
Wysokość od 210 do 290 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

49 238[1]
995 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy od 44-286 do 44-373
Tablice rejestracyjne SWD
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Wodzisław Śląski
Wodzisław Śląski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wodzisław Śląski
Wodzisław Śląski
Ziemia 50°00′N 18°27′E/50,000000 18,450000Na mapach: 50°00′N 18°27′E/50,000000 18,450000
TERC
(TERYT)
2244515041
Hasło promocyjne: Południowa Brama Polski
Urząd miejski
ul. Bogumińska 4
44-300 Wodzisław Śląski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Wodzisław Śląski w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP
Zabytkowy Rynek Starego Miasta

Wodzisław Śląski (niem. Loslau, cz. Vladislav, łac. Vladislavia) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim w pobliżu granicy z Czechami, ośrodek administracyjny powiatu wodzisławskiego. Położone geograficznie na Płaskowyżu Rybnickim (będącym częścią Wyżyny Śląskiej), nad rzeką Lesznicą, historycznie zaś na Górnym Śląsku.

Według danych z 31 grudnia 2012 miasto miało 49 238 mieszkańców[1].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Loslaw wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[2].

Nazwa miasta pochodzi od słowiańskiego imienia męskiego Władysław oznaczającego sławnego władcę o czym świadczy pierwszy zapis z 1295 w księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis gdzie miejscowość wymieniona jest jako Wlodislavia civitate. W kronice wymienione zostały również wsie, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto. Są to obecne dzielnice lub części powiatu jak Radlin wymieniony pod nazwą Redlino, Biertułtowy pod nazwą Bertoldivilla[3][4].

W pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego wymieniona jest nazwa Loslaw.[5]

Polską nazwę Wodzisław w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.[6] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje nazwę miasta pod polskimi nazwami Wodzisław oraz Włodzisław i pod niemiecką Loslau[7]. Polską nazwę Wodzisław, łacińską Wladislavia oraz niemiecką Loslau wymienia również w 1896 roku śląski pisarz Konstanty Damrot[8].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

50 równoleżnik Wodzisław Śl. ul. Bogumińska

Miasto położone w południowo-zachodniej części województwa śląskiego przy granicy z Czechami. Wodzisław położony jest w południowej części Płaskowyżu Rybnickiego[9], nad rzeką Lesznicą (prawy dopływ Olzy). Terytorium Wodzisławia rozciąga się od 49°58′01 do 50°02′14″N i 18°21′16 do 18°31′16″E. Przez miasto przebiega równy 50 równoleżnik szerokości geograficznej północnej.

Według danych z 1 stycznia 2013 powierzchnia miasta wynosi 49,51 km²[10].

Miasto sąsiaduje z gminami: gmina Godów, gmina Gorzyce, gmina Lubomia, gmina Marklowice, gmina Mszana oraz gminami-miastami: Pszów, Radlin.

Przy sprzyjających warunkach atmosferycznych z Wodzisławia można dostrzec pasmo Beskidu Śląsko-Morawskiego z szczytem Lysá hora (pol. Łysa Góra) oraz góry Beskidu ŚląskiegoCzantoria Wielka, Skrzyczne; widoczne są też na zachodzie czeskie góry Jeseniki z górą Pradziad.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży na wysokości od 210 (Zawada) do 290 m n.p.m. (Wilchwy, Jedłownik). Wodzisław cechuje duża różnica w wysokości względnej sięgająca 80 metrów. Miasto usadowione jest na kilku wzgórzach poprzecinanych głębokimi wąwozami. Stare Miasto położone jest na wysokości około 230-250 m n.p.m., natomiast otaczające je osiedla mieszkaniowe leżą wyżej, na wysokości około 260-280 m n.p.m.[potrzebne źródło]

Panorama Wodzisławia Śląskiego – widok na Stare miasto z budynku Szpitala Miejskiego
Panorama Wodzisławia Śląskiego – widok na Stare miasto z budynku Szpitala Miejskiego

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Wodzisławiu Śląskim
POL Wodzisław Śląski COA.svg
POL Wodzisław Śląski COA.svg Historia
POL Wodzisław Śląski COA.svg Herb
POL Wodzisław Śląski COA.svg Hejnał
POL Wodzisław Śląski COA.svg Podział administracyjny
POL Wodzisław Śląski COA.svg Ludność
POL Wodzisław Śląski COA.svg Ulice i place
POL Wodzisław Śląski COA.svg Wodzisławianie
POL Wodzisław Śląski COA.svg Przyroda
POL Wodzisław Śląski COA.svg Religia
POL Wodzisław Śląski COA.svg Kościoły
POL Wodzisław Śląski COA.svg Sport
POL Wodzisław Śląski COA.svg Transport kolejowy

Klimat Wodzisławia jest stosunkowo łagodny, wpływają na to bliskie sąsiedztwo rzeki Odry, kompleksy leśne otaczające miasto, a przede wszystkim bliskie sąsiedztwo Bramy Morawskiej. Średnia temperatura roczna kształtuje się w granicach +7 °C do +8 °C. Najcieplej jest w lipcu, najzimniejszym zaś miesiącem jest styczeń. Miasto leży w strefie wiatrów średnich i słabych wiejących najczęściej z kierunku Bramy Morawskiej. Okres wegetacyjny należy do najdłuższych i wynosi 225 dni, kiedy średnia temperatura dnia jest wyższa od 5 °C. Kotlinowate położenie w sąsiedztwie gór oraz nieckowate położenie centrum niekorzystnie odbija się na warunkach termicznych panujących w mieście. Sprzyja to wiosną i jesienią zaleganiu warstw zimnego powietrza w czasie gdy brakuje wiatrów, w wyniku czego występują przymrozki. Średnia roczna suma opadów atmosferycznych należy do wysokich – 786 mm w stosunku do średniej krajowej 600-650 mm. Napływ ciepłych mas powietrza i mieszanie się z chłodniejszymi sprzyja powstawaniu burz – do 30 na rok. Występują także częste opady gradu. Pokrywa śnieżna zalega tu od 60 do 80 dni. Średnia wilgotność powietrza wynosi około 80% i należy do niższych w skali kraju. W rejonie Wodzisławia zaobserwowano wcześniejsze nadejście wiosny oraz opóźnienie początku zimy w stosunku do reszty kraju[11].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Lasy:

Nazwa lasu Położenie
Las Miejski na północny wschód od centrum
Las Leszczok na wschód od Nowego Miasta
Las Grodzisko na wschód od Nowego Miasta, na północ od Lasu Leszczok
Las Kępa na południowy wschód od Radlina II

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plan Wodzisławia wg Jurzwiczki z 1810 r.
Średniowieczny Klasztor Minorytów, obecnie siedziba Sądu Rejonowego
Średniowieczny Kościół Minorytów, obecnie Ewangelicki Kościół Św. Trójcy
  • 1257 – sprowadzenie do Wodzisławia zakonu Minorytów, lokacja miasta[12]
  • 1280 – zniszczenie zabudowy drewnianej miasta przez pożar[12]
  • 1299 – odbudowa miasta
  • 1459 i 1453 – zaatakowanie przez bandy żądające okupu pod groźbą spalenia miasta[13]
  • 1502 – powstało ukształtowane Wodzisławskie Państwo Stanowe[13]
  • 1618 – spalenie miasta i zamku, wraz z dokumentacją przywilejów
  • 1668-1685 – właścicielem Wodzisławia i ziemi wodzisławskiej był biskup ostrzyhomski Szeloposemy
  • 1685 – Wodzisław wraz z okolicą przeszedł w ręce hrabiego Ferdynanda von Dittrichstein[13]
  • 1738 – właścicielem Wodzisławia został Guidobald J. Dittrichstein[13]
  • 1780 – państwo wodzisławskie przejął Heinrich L. von Reichenbach
  • 1795 – nowy właściciel Wodzisławia (i ziemi wodzisławskiej) August von Ponin-Ponińskiemu
  • 1798 – Wodzisław został odsprzedany hrabiemu von Strachwitz
  • 1809 – pierwsze wybory władz miejski w dziejach miasta
  • 1810 – przejęcie przez państwo zabudowań klasztornych; wybuch powstania chłopskiego pod przewodnictwem sołtysa z Jedłownika – Józefa Bieni[14]
  • 1822 – 12 czerwca, pożar strawił całe miasto[14]
  • 1830 – przekazanie kościoła przyklasztornego gminie ewangelickiej[14]
  • 1841-1851 – właścicielem Wodzisławia i okolic był Aleksander von Oppersdorf
  • 1847 – tereny Wodzisławia i okolic nawiedziła klęska powszechnego głodu połączonego z epidemią tyfusu
  • 1882 – Wodzisław otrzymał połączenie kolejowe z Boguminem (cs. Bohumin) i Rybnikiem[14]
  • 1919-1921 – trzy powstania śląskie[14]
  • 1921 – w plebiscycie zwycięstwo opcji proniemieckiej, mimo to miasto zostaje przyznane przez Ligę Narodów Rzeczypospolitej Polskiej
  • 1922 – wkroczenie do miasta Wojska Polskiego[15]
  • 1939 – 1 września, Niemcy zajęli Wodzisław[15]
  • 1945 – styczeń, do Wodzisławia dotarł marsz śmierci z obozów w Oświęcimiu i okolicznych podobozów[15]
  • 1945 – 26 marca, do Wodzisławia wkroczyła Armia Czerwona i I Czechosłowacka Brygada Pancerna[15]
  • 1946 – 1 stycznia, włączono do miasta gminę Jedłownik[16]
  • 1954 – utworzono powiat wodzisławski
  • 1960 - otwarcie kopalni "1 Maja" ( na uroczystość przybywa premier rządu PRL Józef Cyrankiewicz )[17],
  • 1972 – włączenie do miasta gromady Wilchwy oraz wsi: Marusze i Turzyczka
  • 1975 – likwidacja powiatu, przyłączenie do Wodzisławia Śląskiego miast: Pszów, Radlin, Rydułtowy oraz gminy Marklowice
  • 1988 – 19 sierpnia, doszło do strajku okupacyjnego na KWK 1 Maja
  • 1992 – 1 stycznia, nastąpiło odłączenie Rydułtów od Wodzisławia
  • 1994 – 30 grudnia, od miasta odłączyły się Marklowice i Pszów
  • 1997 – 1 stycznia, od miasta odłączył się Radlin
  • 1999 – 1 stycznia, został reaktywowany powiat wodzisławski
  • 2001 – zamknięto jedyną w mieście kopalnię KWK 1 Maja

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wodzisław Śląski początkowo był jednym z największych miast na Górnym Śląsku z czasem jednak w wyniku wojen i klęsk żywiołowych stał się małym miastem. Ponowny intensywny rozwój Wodzisławia przypada na lata 60. i 70. XX wieku.

Historia zaludnienia Wodzisławia Śląskiego:

  • 1400 – ok. 600 os.
  • 1450 – 1050 os.
  • 1550 – 1100 os.
  • 1692 – 675 os.
  • 1753 – 768 os.
  • 1800 – 1133 os.
  • 1860 – 2408 os.
  • 1957 – 7378 os.
  • 1965 – 16 862 os.
  • 1982 – 106 700 os.
  • 1990 – 113 195 os.


Wykres liczby ludności Wodzisławia Śląskiego na przestrzeni ostatnich 75 lat:

Największą populację Wodzisław Śląski odnotował w 1991 roku (przed odłączeniem się Rydułtów).

Dane z 31 grudnia 2012[18]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 49 238 100 25 481 51,8 23 757 48,2
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
994,5 514,7 479,5

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Wodzisław podzielony jest administracyjnie na 9 jednostek pomocniczych – dzielnic
Osiedle im. Staszica na Nowym Mieście

Miasto na podstawie uchwały Nr XVII/156/96 Rady Miejskiej w Wodzisławiu Śląskim z 28 czerwca 1996 zostało podzielone na 9 dzielnic:

Miejscowości, które kiedyś były dzielnicami Wodzisławia Śląskiego:
Marklowice, Pszów, Radlin I, Rydułtowy.

W latach 1945-1954 miasto było siedzibą wiejskiej gminy Wodzisław Śląski.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Komin ZC w Wodzisławiu Śląskim widziany jest z całego Wodzisławia i okolic

Wodzisław Śląski jest ośrodkiem administracyjnym powiatu wodzisławskiego, węzłem drogowym. W mieście znajduje się stacja kolejowa na linii Katowice- Bogumin. Miasto jest również centrum handlowym dla powiatu. W Wodzisławiu działają wytwórnia koncentratów spożywczych "Agro Wodzisław", fabryka okien "Termo Profil", fabryka masztów "Alumast", fabryka flag "Flagowa Kraina", przedsiębiorstwo "Pol EKO Aparatura", młyn "Złoty Kłos" oraz siedziba firmy "ITUM" sp. z o.o.

W mieście znajdują się trzy ciepłownie: ZC Wodzisław Śląski, C. Jedłownik oraz EC 1 Maja.

Handel[edytuj | edytuj kod]

W Wodzisławiu budowane są dwie galerie handlowo-rozrywkowe Galeria Karuzela oraz Galeria Stara Kopalnia. W mieście działają 4 sklepy wielkopowierzchniowe oraz kilkanaście supermarketów i dyskontów.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Skrzyżowanie DK78 z DW933 w Wodzisławiu Śl.
Rondo Karvina – pierwsze w Polsce rondo w kształcie nerki (ósemki) na DK78

Wodzisław Śląski jest węzłem transportowym w południowej części województwa śląskiego.

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega kilka szlaków drogowych:

W pobliżu miasta znajduje się kilka zjazdów z przebiegającej przez sąsiednie gminy autostrady:

Planowane drogi[edytuj | edytuj kod]

Ulice i place miasta[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ulice i place Wodzisławia Śląskiego.

W Wodzisławiu Śl. znajduje się ponad 200 ulic i kilkanaście placów. Drogi te dzielą się na:

  • drogi krajowe – łącznie na terenie miasta 5,6 km
  • drogi wojewódzkie – łącznie na terenie miasta 15,3 km
  • drogi powiatowe – łącznie 53,0 km
  • drogi gminne – łącznie 97,9 km

Wodzisław Śl. posiada obecnie 8 rond.

Nazwa ronda Skrzyżowanie ulic Dzielnica
św. Floriana Radlińska – Chrobrego – Kominka Radlin II
750-lecia Jastrzębska – Witosa – Kubsza Stare Miasto
Alanya 26 Marca – Piłsudskiego – Daszyńskiego – plac Gladbeck Stare Miasto
Karvina Jana Pawła II – Rybnicka – Witosa – Dworcowa Nowe Miasto
Sallaumines 26 Marca – Armii Krajowej Nowe Miasto
św. Wawrzyńca 26 Marca – Jana Pawła II Nowe Miasto
Nowomiejskie Radlińska – 26 Marca – Matuszczyka Nowe Miasto
Europejskie[20] Rybnicka – Armii Krajowej Nowe Miasto

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Dworzec PKP w Wodzisławiu Śląskim

Wodzisław Śląskie jest węzłem kolejowym na trasie Katowice – Rybnik – Chałupki – Bogumin, oraz dla pobliskich kopalń i zakładów pracy. Przez miasto przebiegają linia kolejowa nr 158 Rybnik Towarowy – Wodzisław Śląski – Chałupki; Linia kolejowa nr 876 Wodzisław Śląski – Kopalnia Marcel oraz linia kolejowa Wodzisław Śląski – Szyb Marklowice. Przez Wodzisław przebiegają również obecnie nieczynne linie kolejowe nr 159 i 875.

Wodzisław posiada dworzec kolejowy: Wodzisław Śląski, oraz stację Wodzisław Śl. Radlin.

Zbiorowy transport miejski[edytuj | edytuj kod]

W Wodzisławiu działa kilka przedsiębiorstw transportu zbiorowego. Transport zbiorowy w mieście charakteryzuje się dużym stopniem rozdrobnienia. Wodzisław posiada własną komunikację miejską (organizator: Urząd Miasta Wodzisław Śląski), której autobusy malowane są na żółto-czerwono z niebieskim paskiem i logiem Komunikacja Miejska Wodzisław Śląski. W Wodzisławiu kursują również autobusy organizowane przez Międzygminny Związek Komunikacyjny (MZK) z siedzibą w Jastrzębiu Zdroju. Funkcjonuje także komercyjna linia prywatnego przewoźnika Kłosok Żory. Połączenia z gminami na terenie powiatu wodzisławskiego obsługuje również PKS Racibórz na zlecenie starostwa powiatowego. Nie istnieje żadna forma integracji taryfowo-biletowej, ani żadne planowe skomunikowania pomiędzy autobusami różnych organizatorów.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W odległości 100 km od Wodzisławia znajdują się 3 porty lotnicze: Katowice-Pyrzowice – około 80 km od miasta, Kraków-Balice – około 100 km od miasta oraz Ostrawa Mosnov w odległości około 45 km od Wodzisławia. W pobliże portów lotniczych w Pyrzowicach i Mosnovie prowadzi autostrada A1.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowe Kamienice na Rynku
Neogotycki budynek Poczty z ok. 1880 r.
Archidiecezjalny Zespół Pałacowo Parkowy
Neogotycki budynek Sanepidu
Historyczne Raciborskie Przedmieście, obecnie plac Świętego Krzyża

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pełna lista zabytków:

Kościół drewniany z XVII pw. św. Barbary i św. Józefa w Jastrzębiu Dolnym. Został przeniesiony z dzielnicy Wodzisławia Śląskiego – Jedłownika w 1974. Dzisiejszy wygląd kościoła zapewne odbiega od pierwowzoru, gdyż w 1888 budynek gruntownie odrestaurowano oraz przebudowano. Kościół jest budowlą drewnianą, składającą się konstrukcji zrębowej oszalowanej deskami.

Nieistniejące obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Drewniany kościół pw. Św. Krzyża na placu Św. Krzyża, obecnie w miejscu tym stoi pamiątkowy pomnik oraz krzyż.
  • Stara Synagoga, drewniana, istniejąca w latach 1798-1822, spłonęła w wielkim pożarze miasta
  • Synagoga, murowana, wybudowana w 1826, obecnie sklep

Zieleń miejska[edytuj | edytuj kod]

Parki miejskie:

Pomniki przyrody:

  • Wierzba krucha – ul. Bojowników
  • 5 dębów szypułkowych – Las Miejski
  • 2 dęby szypułkowe – Park Zabytkowy Diecezjalny

Pomniki i miejsca pamięci narodowej[edytuj | edytuj kod]

Pomnik ku czci żołnierzy I Brygady Pancernej Armii Czechosłowackiej na placu Gladbeck
  • Tablica upamiętniająca egzekucję 30 więźniów KL Auschwitz-Birkenau w styczniu 1945 na terenie stacji kolejowej w Wodzisławiu Śląskim, Dworzec PKP
  • Tablica upamiętniająca śmierć 10 więźniów KL Auschwitz-Birkenau podczas ewakuacji w styczniu 1945
  • Miejsce spoczynku ofiar marszu śmierci z pomnikiem i tablicą, ul. Ofiar Oświęcimskich
  • Głaz upamiętniający bunt chłopów 1811-1818 prowadzony przez Józefa Bienię sołtysa z Jedłownika, ul. Kubsza
  • Pomnik upamiętniający uczestników III powstania śląskiego z tablicami: „Oddali swe życie Za Ojczyznę w obozach koncentracyjnych, uchodźstwie i w miejscu”
  • Pomnik Powstańców Śląskich na placu Korfantego
  • Obelisk z tablicą poświęcony poległym bohaterom Armii Czerwonej na „Żydowinie”
  • Tablica upamiętniająca bohaterskie zmagania ludu śląskiego o wyzwolenie społeczne i narodowe w latach 1918-1921 i 1939-1945
  • Grób zbiorowy wojenny więźniów byłego obozu zagłady KL Auschwitz-Birkenau zamordowanych przez hitlerowców – pomnik nagrobny, ul. Jodłowa
  • Pomnik ku czci żołnierzy I Czechosłowackiej Brygady Pancernej poległych w czasie wyzwalania ziemi wodzisławskiej spod hitlerowskiej okupacji
  • Cmentarz parafialny. Mogiła wojenna Stanisława Gładkiego, kaprala 3 Pułku Ułanów, poległego 1 września 1939
  • Cmentarz Parafialny-Grób wojenny Józefa Styrnola uczestnika III Powstania Śląskiego
  • Cmentarz parafialny. Mogiła zbiorowa wojenna 10 walczących w 8 kompanii 14 pułku piechoty poległych w III Powstaniu Śląskim
  • Mogiła zbiorowa wojenna żołnierzy niemieckich poległych w 1945
  • Grób wojenny Edwarda Sosny, poległego 26 marca 1945 – pom. nagr., Cmentarz Parafialny
  • Grób wojenny Zbyszka Pawelca, chorążego Armii Krajowej poległego 10 czerwca 1944 – pomnik nagrobny, Cmentarz Parafialny
  • Zbiorowa mogiła wojenna 19 żołnierzy I Czechosłowackiej Brygady Pancernej poległych w walkach o wyzwolenie ziemi wodzisławskiej w marcu 1945 – pomnik nagrobny na „Żydowinie”
  • Tablica upamiętniająca nieznanego więźnia KL Auschwitz-Birkenau, ofiarę „marszu śmierci” w styczniu 1945

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Wydział Zamiejscowy WSHE w Wodzisławiu
II LO im. ks. Tischnera w Wodzisławiu

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Pałac Dietrichsteinów z 1745 w Wodzisławiu Śląskim, obecnie siedziba USC i Muzeum.
Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna
Park Zamkowy, w głębi budynek Pałacu

Życie kulturalne w Wodzisławiu skupia się wokół ośrodka Wodzisławskiego Centrum Kultury (WCK), mającego swą siedzibę przy ulicy ks. Wilhelma Kubsza. Znane w całej Polsce są zespoły „Miraż”, „Spin” czy „Impuls”. W WCK działa kino miejskie. Ponadto z instytucji kulturalnych w Wodzisławiu istnieją min. muzeum miejskie, biblioteki miejskie, powiatowa i pedagogiczna oraz archiwum PAN.

  • Biblioteki
    • Biblioteka Publiczna Miejska i Powiatowa, ul. Daszyńskiego 2 + 7 filii
    • Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Katowicach, oś. 1 Maja
  • Centra kultury
    • Wodzisławskie Centrum Kultury, Plac Gladbeck
  • Galerie
    • „Art Wladislavia"
    • „Galeria NCE”
    • „Galeria Pod Fikusem” (MiPBP)
    • „Galeria Warto” (MiPBP Filia Nr 13)
  • Kina
    • WCK „Pegaz”
    • WSHE „Zorza”
  • Muzea
    • Muzeum Miejskie ul. W. Kubsza 2
    • „Sztolnia” przy Zespole Szkół Zawodowych ul. Gałczyńskiego

Cykliczne imprezy kulturalne[edytuj | edytuj kod]

  • Dni Wodzisławia Śląskiego (czewiec)
  • Zakończenie Lata
  • Juvenalia (WSHE)
  • „Najcieplejsze miejsce na ziemi” – Festiwal reggae (sierpień)
  • „Wodzisławski Jarmark Staroci”
  • "Piknik Historyczno-Militarny" (3 maja)

Media[edytuj | edytuj kod]

Kamienica z końca XIX w.

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

Telewizja o charakterze lokalnym to przede wszystkim program TVP3 Katowice, TV Silesia oraz Telewizja TVT.

Radio[edytuj | edytuj kod]

Rejon powiatu wodzisławskiego, obejmują swym zasięgiem dwie rozgłośnie nadające program lokalny: Radio 90 FM oraz Radio Vanessa.

Prasa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Typ Adres Uwagi
„Gazeta Wodzisławska” informacyjna Redakcja przy WCK miesięcznik
Nowiny informacyjna Rybnik ul. Wyzwolenia 10 tygodnik
„Nowiny Wodzisławskie” informacyjna Racibórz ul. Zborowa 4 tygodnik
„Kurier Rybnicko-Wodzisławski” informacyjna tygodnik
„Dziennik Wodzisławski” informacyjna ul. Kubsza 15 dodatek do „Dziennika Zachodniego”

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół WNMP, Widok w nocy
Jedłownicki Kościół Parafialny

Sport[edytuj | edytuj kod]

Mecz o mistrzostwo Ekstraklasy pomiędzy Odrą Wodzisław a Dyskobolią Grodzisk Wlp. w maju 2008

Wodzisław Śląski jest znanym w Polsce ośrodkiem piłkarskim[22]. W latach 1996–2010 w Ekstraklasie występowała drużyna miejscowej Odry. Młodzież ma możliwość szkolenia również w kilku innych klubach piłkarskich działających na terenie miasta. Oprócz piłki nożnej w Wodzisławiu działają również kluby sportowe z innych dziedzin sportu np. koszykówki, siatkówki, judo czy biatlonu. Najwięcej sekcji sportowych posiada obecenie KS Wicher Wilchwy (piłka nożna, judo, szachy).

Kluby i inne działalności[edytuj | edytuj kod]

  • MKS „Odra” Wodzisław Śląski
  • KSW "Boxing Odra" Wodzisław Śląski (boks, sporty walki)
  • GSC „Gosław Jedłownik” Wodzisław Śl.- Jedłownik (piłka nożna)
  • KS „25 Naprzód Kokoszyce” Wodzisław Śl.- Kokoszyce (piłka nożna)
  • KS „Naprzód 46 Zawada” Wodzisław Śl.- Zawada (piłka nożna)
  • KS „Wicher Wilchwy” Wodzisław Śl.-Wilchwy (piłka nożna, judo, szachy)
  • WTS „Satori” Wodzisław Śląski (judo)
  • ŻKK „Olimpia” Wodzisław Śląski (koszykówka kobiet)
  • KB „Forma” Wodzisław Śląski (biegi)
  • „Wodzisławska Szkoła Piłkarska” Wodzisław Śląski (piłka nożna)
  • „MOSiR Odra” Wodzisław Śl. (piłka nożna)
  • UKS „Strzał” Wodzisław Śląski (biathlon)
  • MKS „Zorza” Wodzisław Śląski (siatkówka kobiet)
  • MKS Wodzisław Śląski (koszykówka, biegi narciarskie)

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Stadion MOSiR Aleja ul. Bogumińska 8
  • Powiatowe Centrum Sportu (lekka atletyka, piłka nożna) ul. Pszowska 92
  • Boisko MOSiR Centrum Blazy (piłka nożna) ul. Jastrzębska
  • Boisko MOSiR Centrum (piłka nożna) ul. B. Chrobrego
  • Boisko MOSIR Centrum (piłka nożna) ul. Skrzyszowska
  • Boisko MOSiR Centrum przy SP3 ul. Wojska Polskiego
  • Boiska Klubu Gosław Jedłownik (piłka nożna) ul. Żwirki i Wigury
  • Boiska WSP Wodzisław Śląski (piłka nożna) ul. Słowiańska
  • Basen miejski Oś 1 Maja
  • Kąpielisko "Balaton" ul. Bracka
  • Ośrodek jazdy konnej Diecezji Katowickiej ul. Pałacowa

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Zegar Słoneczny na jednej z kamienic na Rynku
Kąpielisko „Balaton” w Lesie Miejskim na historycznym Grodzisku

Infomacja turystyczna znajduje się w holu Muzeum w Wodzisławiu Śl. przy ulicy Kubsza 2. Prowadzony jest tam również serwis internetowy kulturalnywodzislaw.pl

Atrakcje turystyczne:

  • kąpielisko „Balaton” w lesie na historycznym Grodzisku, wraz z najdłuższą na Śląsku kolejką tyrolską i parkiem linowym.
  • szkoleniowa sztolnia górnicza przy ul. Gałczyńskiego (jedyna w Polsce)
  • obelisk wyznaczający przebieg 50 równoleżnika szerokości geograficznej, obok Urzędu Miasta.
  • zabytki historyczne miasta (zobacz wyżej)
  • Muzeum w Wodzisławiu

Baza noclegowa[edytuj | edytuj kod]

Hotel Amadeus w Wodzisławiu
Nazwa Restauracja Ilość gwiazdek Adres
Amadeus Tak 4 ul. Jastrzębska 9
Leśniczówka Tak brak ul. Marklowicka 21
Odra Tak brak ul. Czyżowicka 29
Gościniec Wodzisławski Tak brak ul. Bogumińska 46

Szlaki[edytuj | edytuj kod]

Baszta Rycerska w lesie na historycznym Grodzisku

szlak turystyczny żółty Szlak Jankowicki (15,3 km)

szlak turystyczny niebieski Szlak Ewakuacji Więźniów Oświęcimskich (91 km)

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

szlak rowerowy żółty 316Y – Trasa Powiatu Wodzisławskiego (52 km)

szlak rowerowy niebieski 317 – Trasa z Raciborza do Radlina (16,5km)

szlak rowerowy czarny 317S – Trasa Lokalna (3,7 km)

szlak rowerowy czarny 324 – Trasa Miasta Wodzisław Śląski do Karwiny (25,5 km)

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Wodzisław Śląski znajduje się na 29 miejscu najstarszych miast Polskich i jest lokowany w tym samym roku co Biecz, Gorzów Wielkopolski, Jarocin, Kalisz, Kraków, Pyzdry oraz Stary Sącz.

Patronem Wodzisławia Śląskiego jest św. Wawrzyniec z Rzymu, diakon i męczennik chrześcijański z III w.n.e. 10 sierpnia 1536 roku miastu zagrażał wzbudzający ogólny strach kataklizm. Wówczas mieszkańcy Wodzisławia postanowili oddać się pod opiekę świętemu Wawrzyńcowi. Miasto zostało ocalone, a świętego uznano za opiekuna wodzisławian[23].

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Budynek sądu grodzkiego, obecnie siedziba urzędu miasta
Prokuratura Rejonowa przy ulicy Kubsza 28B
Budynek Starostwa Powiatowego

Obecnym prezydentem miasta Wodzisław Ślaski jest Mieczysław Kieca (KW SNW). Najważniejsze stanowisko we władzach Wodzisławia Śląskiego było na przestrzeni lat różnie nazywane – burmistrzami, następnie po reformie administracyjnej z 1 czerwca 1975 nadano określenie prezydent miasta, które jest w używane do dziś ze względu że miasto osiągnęło liczbę 100 tys. mieszkańców. Prezydent Miasta Wodzisławia Śląskiego jest organem wykonawczym, wybieranym na 4-letnią kadencję w wyborach bezpośrednich.

Na podstawie nowej ordynacji – „Ustawy o miastach” w dniu 22 lutego 1809 odbyły się w Wodzisławiu pierwsze wybory do rady miasta.

Obecnie przewodniczącym rady miasta jest Jan Grabowiecki, a w jej skład wchodzi 23, wybieranych w wyborach bezpośrednich radnych. W 2002, po nowelizacji Ustawy o samorządzie lokalnym rada miasta utraciła prawo wyboru prezydenta.

W wyborach parlamentarnych 2007 w Wodzisławiu, jak i powiecie wodzisławskim wybrani zostali:

Posłowie VI kadencji:

Senatorzy VII kadencji:

W wyborach parlamentarnych 2011 w Wodzisławiu, jak i powiecie wodzisławskim wybrani zostali:

Posłowie VII kadencji:

Senatorzy VIII kadencji:

Służby ratownicze oraz służba zdrowia[edytuj | edytuj kod]

Budynek byłego Szpitala Miejskiego nr 2 obecnie Powiatowy Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie
  • Centrum powiadamiania ratunkowego
  • Pogotowie ratunkowe
  • Państwowa Straż Pożarna
    • Ochotnicza Straż Pożarna Kokoszyce
    • Ochotnicza Straż Pożarna Radlin II
    • Ochotnicza Straż Pożarna Zawada
    • Ochotnicza Straż Pożarna Turzyczka
    • Ochotnicza Straż Pożarna Jedłownik
  • Policja
    • Wydział Ruchu Drogowego
  • Zespół Opieki Zdrowotnej w Wodzisławiu Śl.
    • Szpital nr 1
    • Oddział Wewnętrzny 2
  • Wojewódzki Szpital Chorób Płuc im. dr. Alojzego Pawelca
  • Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Państwo Miasto Data podpisania porozumienia
Turcja Alanya 14 czerwca 2002
Niemcy Gladbeck 27 października 1990
Włochy Fondi 2004[24]
Czechy Karvina 1954
Francja Sallaumines 1990

Wodzisławianie[edytuj | edytuj kod]

Osoby urodzone w Wodzisławiu[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-06-05. ISSN 2083-3342.
  2. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  3. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  4. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  5. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – "Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750"
  6. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.32.
  7. Wodzisław w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom XIII, s. 733.
  8. Konstanty Damrot, „Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde”, Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896.
  9. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  10. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  11. Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Wodzisławia Śląskiego na lata 2005-2006 s. 8-9.
  12. 12,0 12,1 Ludwik Musioł, Wodzisław 1257-1957, Katowice 1957.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Mirosław Furmanek, Sławomir Kulpa, Zamek wodzisławki i jego właściciele, Wodzisław Śląski 2003.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Bogdan Cimała, Paweł Porwoł, Wacław Wieczorek, Wypisy do dziejów Rybnika i Wodzisławia Śląskiego, Opole 1985.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 Piotr Hojka, Wodzisław Śląski i ziemia wodzisławska w czasie II wojny światowej, Wodzisław Śląski 2011.
  16. Piotr Hojka, Wodzisław w 1945 roku., [w:] Studia z dziejów ziemi rybnicko wodzisławskiej w latach 1945-1989, Rybnik 2011.
  17. Gazeta Wyborcza, 23 sierpnia 2013 r., "str. 23
  18. Bank Danych Lokalnych - Ludność wg miejsca zameldowania/zamieszkania i płci (pol.). GUS. [dostęp 2014-02-02].
  19. wnp.pl (JM): Eurovia buduje za ponad 38 mln zł obwodnicę Wodzisławia Śl. wnp.pl, 22-04-2010. [dostęp 23/04/2010].
  20. Wodzisław: jest nazwa dla nowego ronda [1].
  21. Sala Królestwa, ul. Ziemowita 8.
  22. Wodzisław bramkarzami stoi. [dostęp 2013-08-05].
  23. Dzień świętego Wawrzyńca - patrona Wodzisławia Śląskiego. Urząd Miasta Wodzisława Śląskiego, 2012-08-10. [dostęp 2013-08-17].
  24. Uchwała Nr XVIII/172/04 Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia 26 lutego 2004 roku ws. współpracy między miastem Wodzisław Śląski a miastem Fondi.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]