Taras Boroweć
Taras Boroweć, ukr. Тара́с Дми́триевич Борове́ц, ps. "Taras Bulba" (ur. w 1908 r. w osadzie Bystrzyce k. Ludwipola na Wołyniu, zm. 15 maja 1981 r. w Toronto) – ukraiński działacz polityczny, ataman konspiracyjnej Siczy Poleskiej UPA. Od lutego 1945 do 15 kwietnia 1945 dowódca ukraińskiej jednostki w służbie w III Rzeszy - Brygady Spadochronowej "Gruppe B" Ukraińskiej Armii Narodowej.
Był właścicielem zakładu kamieniarskiego w miejscowości Duże Siedliszcze k. Ludwipola pow. kostopolskim[1]. W 1933 r. założył tajną wojskowo-rewolucyjną organizację Ukraińskie Odrodzenie Narodowe. Jako program przyjęła ona walkę przeciw "polskiemu okupantowi" i "komuno-moskiewskiemu kolonializmowi" oraz ich agenturom, czyli miejscowym komunistom i funkcjonariuszom państwa polskiego. Za działalność antypaństwową T. Boroweć został osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej do września 1939 r.
Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę organizował w latach 1940-1941 na terenie północnego województwa wołyńskiego (okupowanego przez ZSRR) ukraińskie podziemie zbrojne w postaci Siczy Poleskiej UPA na rozkaz prezydenta Ukraińskiej Republiki Ludowej na uchodźstwie Andrija Liwickiego. Konspirację kontynuował i rozszerzył po ataku III Rzeszy na ZSRR, tworząc w próżni politycznej zarządzane przez Sicz Poleską terytorium, tolerowane przez Niemców do 16 listopada 1941.
Według jednych źródeł Maksym Boroweć potępiał dyktatorskie zapędy banderowców oraz stanowczo odrzucał składane mu przez nich propozycje "oczyszczania terytorium ukraińskiego z ludności polskiej"[2], według innych źródeł prawdopodobnie, podległe mu oddziały brały udział (obok UPA) w morderstwach dokonywanych na ludności polskiej[3]. W czerwcu 1943 roku banderowcy postanowili siłą podporządkować sobie partyzantkę Borowcia. 19 sierpnia 1943 roku rozbili sztab Siczy Poleskiej oraz wzięli do niewoli żonę Maksyma - Annę Opoczenską-Boroweć. W listopadzie 1943 r. zamordowano ją[4].
Po rozbiciu oddziałów Siczy Poleskiej UPA i przyłączeniu jej resztek do Ukraińskiej Powstańczej Armii, T. Boroweć został podstępem aresztowany przez Niemców i umieszczony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen w tzw. Zellenbau - oddziale dla więźniów specjalnych, gdzie od września 1941 r. przebywali już Stepan Bandera i Jarosław Stećko, od połowy 1943 r. Stefan Rowecki, a od przełomu 1943/1944 r. Andrij Melnyk. Uwolniony przez Niemców we wrześniu 1944 r., w związku z koncepcją utworzenia Ukraińskiej Armii Narodowej, został awansowany do stopnia generała UNA i mianowany dowódcą nowo tworzonej Brygady Spadochronowej "Gruppe B".
Od 1948 r. przebywał na emigracji w Kanadzie. Był autorem książki-wspomnień pt. "Armija bez derżawy. Sława i trahedija ukrajinśkoho powstanśkoho ruchu" ("Армія без держави. Слава і трагедія українського повстанського руху"; Kijów-Toronto-Nowy Jork, 1996).
Przypisy
- ↑ Ryszard Torzecki uważa, że Boroweć wykonał płytę nagrobną "Matka i Serce Syna" na grobie matki Józefa Piłsudskiego na wileńskiej Rossie (R. Torzecki: Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993 Wyd. PWN, ISBN 83-01-11126-7. s. 316), Wg. Gazety Polskiej (W. Wiernic, Dzieje granitowego głazu, "Gazeta Polska", 12 V 1937) płytę tę wykonano w warszawskim Zakładzie Kamieniarskim Sypniewskich.
- ↑ Krzysztof Łada, Creative Forgetting: Polish and Ukrainian Historiographies on the Campaign of Ethnic Cleansing against the Poles in Volhynia during World War II [w:] Czesław Partacz, Bogusław Polak, Waldemar Handke (red.), Wołyń i Małopolska Wschodnia 1943-1944, Koszalin-Leszno 2004, ISBN 83-921389-0-2, s.287
- ↑ Grzegorz Hryciuk, Straty ludności na Wołyniu w latach 1941-1944 [w:] "Polska-Ukraina: trudne pytania", t. 5, s. 277
- ↑ Grzegorz Motyka, "Ukraińska partyzantka 1942-1960", Warszawa 2006, ISBN 83-88490-58-3, s.120
Bibliografia [edytuj]
- Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka 1942-1960, Warszawa 2006, ISBN 83-88490-58-3
- Ryszard Torzecki, Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993
- Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, ISBN 83-87689-34-3
- W. Wiernic, Dzieje granitowego głazu, "Gazeta Polska", 12 V 1937.
