Cer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cer
lantan ← cer → prazeodym
Wygląd
stalowoszary
Cer
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. cer, Ce, 58
(łac. cerium)
Grupa, okres, blok –, 6, f
Stopień utlenienia III, IV
Właściwości metaliczne lantanowiec
Właściwości tlenków średnio zasadowe
Masa atomowa 140,116(1)[a][2] u
Stan skupienia stały
Gęstość 6689 kg/m³
Temperatura topnienia 798 °C
Temperatura wrzenia 3426 °C
Numer CAS 7440-45-1
PubChem 23974[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło cer w Wikisłowniku

Cer (Ce, łac. cerium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec. Nazwa pochodzi od planetoidy Ceres.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest miękkim, szarym metalem, który wypiera wodór z mocnych kwasów nieorganicznych, tworząc bezbarwne jony Ce3+. Sole ceru na III stopniu utlenienia są podobne do soli innych lantanowców. Cer występuje również na IV stopniu utlenienia, w którym przypomina tor, cyrkon i uran na IV stopniu utlenienia. W środowisku alkalicznym CeIII utlenia się do CeIV pod wpływem tlenu z powietrza. Żółte jony Ce4+ są silnym utleniaczem.

Kowalny i ciągliwy. Stosowany jako dodatek uszlachetniający do stopów. Dzięki właściwościom piroforycznym stosowany w kamieniach do zapalniczki.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Cer występuje w skorupie ziemskiej w ilości 68 ppm (wagowo, 0,0045%). Odkryty w 1803 roku przez niemieckiego chemika Martina Heinricha Klaprotha, a także przez Berzeliusa i Hisingera.[4] Najważniejszymi minerałami ceru są:

Izotopy[edytuj | edytuj kod]

Cer posiada 22 izotopy, ale w przyrodzie występuje w postaci 4 izotopów o liczbach masowych: 136, 138, 140, 142.

Cer-144 jest produktem rozszczepienia i stanowi część opadu promieniotwórczego. Emituje promieniowanie beta o energii 316 keV (76,3%) i 182 keV (19,1%) oraz promieniowanie gamma. Występuje w równowadze promieniotwórczej ze swoim następcą, prazeodymem-144. Cer-144 jest wysoce radiotoksyczny. Narządami krytycznymi jest przewód pokarmowy, kości i wątroba.[4]

Zwykle występuje w równowadze promieniotwórczej z prazeodymem-144, którego jest produktem rozpadu.[4]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cer (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-02].
  2. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  3. Cer – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,0 4,1 4,2 Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 8311067236. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Minczewski: Chemia analityczna – 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa. Zygmunt Marczenko. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 8301134992. (pol.)
  • Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 8311067236. (pol.)
  • Izotopy ceru: CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 88th. Boca Raton: CRC Press, 2008, s. 11-123.