Wiesiołek dwuletni

Wiesiołek dwuletni
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	klad różowych
Rząd	mirtowce
Rodzina	wiesiołkowate
Rodzaj	wiesiołek
Nazwa systematyczna
Oenothera biennis L. Sp. Pl. 1: 346. 1753
Zdjęcia i grafiki w Commons

Kwiat

Kwiat

Owoce

Wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis) – gatunek rośliny należący do rodziny wiesiołkowatych. W Polsce pospolity, prawdopodobnie kenofit. Pochodzi z Ameryki Północnej. Według J. Mowszowicza do Europy został zawleczony na początku XVII w.

Morfologia

Uwagi

Gatunki wiesiołka są bardzo trudne do odróżnienia, tworzą też liczne mieszańce. Do prawidłowego oznaczenia gatunku należy znać m.in. siedlisko, w którym dana roślina rosła, barwę głównych nerwów na liściach, zabarwienie wierzchołka łodygi i pączków, stosunek długości płatków do szerokości, budowę włosków.

Łodyga

Pojedyncza, wzniesiona, o wysokości 50-100 (150) cm, owłosiona. Przed kwitnieniem nie zgina się. Rodzaj jej owłosienia jest ważną cechą przy rozróżnianiu gatunków. Włoski są łukowate i spiczaste z wałeczkowatymi lub stożkowymi, wielokomórkowymi brodawkami w nasadzie.

Liście

Liście odziomkowe krótkoogonkowe, odwrotnie jajowate, tępo zakończone, przylegające do ziemi. Liście łodygowe krótkoogonkowe, podługowatolancetowate. Mają czerwone nerwy (nie dotyczy to okazów rosnących w miejscach zacienionych, oraz jesiennych).

Kwiaty

Żółte, zebrane w silnie ogruczolony kwiatostan. Kielich 4-krotny o działkach dłuższych od płatków korony, 4 duże płatki korony o długości 20-30 mm i wyraźnie szersze, niż dłuższe. Pączki kwiatowe zielone, o działkach dołem stykających się.

Owoc

Wąska, podłużnie jajowata torebka otwierająca się 4 klapami.

Biologia i ekologia

Roślina dwuletnia. Kwitnie od czerwca do sierpnia, Przedprątne kwiaty otwierają się dopiero wieczorem i są zapylane przez ćmy. Słupki dojrzewają dopiero po 24 h od dojrzenia pręcików. Jest to jeden z mechanizmów zabezpieczających przed niekorzystnym dla rośliny samozapyleniem. Kwiaty mają intensywny, przyjemny zapach. Siedlisko: siedliska ruderalne; przydroża, nasypy kolejowe, także brzegi rzek. Roślina światłolubna, hemikryptofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Onopordetalia.

Nazewnictwo i zmienność

• Tworzy mieszańce z wiesiołkiem późnokwitnącym, w. śląskim, w. wydmowym.
• W nazewnictwie gatunków wiesiołków istnieje spore zamieszanie, wiesiołek dwuletni występuje pod wieloma nazwami naukowymi i polskimi. Według Germplasm Resources Information Network synonimami wiesiołka dwuletniego są: O. acutifolia Rostanski, O. chicagoensis Renner ex R. E., O. muricata L., O. purpurata Kleb., O. rubricaulis Kleb., O. suaveolens Pers., Onagra biennis (L.) Scop.

Zastosowanie

• Roślina lecznicza. Ziele Herba Oenotherae biennis zawiera kauczuk, kwasy organiczne, garbniki i flawonoidy. W lecznictwie obecnie wykorzystuje się wyłącznie preparaty z nasion wiesiołka Semen Oenotherae biennis. Używane są do leczenia atopowego zapalenia skóry, a także miażdżycy i chorób serca, cukrzycy, reumatoidalnego zapalenia stawów, chorób nerwowych.
• Jest uprawiany jako roślina ozdobna.
• Olej z nasion jest wykorzystywany w przemyśle kosmetycznym do produkcji kremów, balsamów, pomadek do ust.

Uprawa

Roślina łatwa w uprawie, rośnie szybko. Najlepiej rośnie na przepuszczalnym, piaszczystym podłożu. Jest całkowicie mrozoodporny, dość dobrze znosi też suszę. Wymaga stanowiska słonecznego. Rozmnaża się go poprzez nasiona, poprzez podział lub przez sadzonki pędowe (sporządza się je późną wiosną).