24 Pułk Artylerii Pancernej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
24 Pułk Artylerii Pancernej
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1944
Rozformowanie 1949
Nazwa wyróżniająca Drezdeński
Tradycje
Nadanie sztandaru 9 lutego 1945
Kontynuacja 24 Drezdeński pułk czołgów
das 34 BKPanc
Organizacja
Numer JW 2768[1]
Dyslokacja Opole[2]
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk wojska pancerne
Podległość Śląski Okręg Wojskowy[2]
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

24 Drezdeński Pułk Artylerii Pancernej (24 papanc) – oddział artylerii samobieżnej ludowego Wojska Polskiego.

4 lipca 1944 roku, we wsi Polewichoje pod Berdyczowem, sformowany został 24 Pułk Artylerii Samobieżnej. Jednostka zorganizowana została według sowieckiego etatu Nr 010/462, w składzie 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego[3]. Zaprzysiężenia dokonano w Nowinach pod Chełmem 26 października 1944[3].

2 lipca 1946 roku oddział otrzymał nazwę wyróżniającą "Drezdeński"[4]. W tym samym dniu został odznaczony Orderem Krzyża VM V kl[5]. 19 lutego 1947 roku przeformowany został w 24 Drezdeński Pułk Artylerii Pancernej. Po wojnie skoszarowany w Opolu przy ulicy Niemodlińskiej.

Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych Nr 0013/Panc z 22 kwietnia 1949 nakazywał Dowódcy OW-IV w terminie do 1 lipca 1949 rozformować 24 Pułk Artylerii Pancernej. Zgodnie z rozkazem pułk miał przekazać 21 dział SU-85 wraz załogami do 8 Pułku Czołgów, a dwa działa SU-85 do filii Centralnej Składnicy Sprzętu Pancernego w Elblągu[6].

Obsada personalna pułku[edytuj | edytuj kod]

Obsada okresu wojny[7]:

SU-85, jedno takie działo było na wyposażeniu dowództwa 24 pas

Dowódcy:

  • mjr Pietrow (p.o. 25 VII – 12 VIII 1944)
  • ppłk Paweł Szernucha (12 VIII – 12 X 1944)
  • płk Wiktor Maksimowicz Artemienko[8] (23 X 1944 – † 17 IV 1945)
  • mjr Grzegorz Kudinow (p.o. 17 – 30 IV 1945)
  • płk Teodor Kolesnik (od 30 IV 1944)
  • ppłk Obodziński[9]

Zastępcy dowódcy do spraw politycznych:

  • por. Leonid Golenko (od 14 VIII 1944)

Szefowie sztabu:

  • mjr Wasyl Słoniecki (12 VIII – 4 XII 1944)
  • kpt. Paweł Tkacz (15 XII 1944 – 14 III 1945)
  • mjr Grzegorz Kudinow (od 14 III 1945)

Oficerowie:

Struktura organizacyjna pułku[edytuj | edytuj kod]

  • dowództwo (jedno działo SU-85);
  • sztab z plutonem dowodzenia (1 samochód pancerny BA-64) i plutonem saperów;
  • kwatermistrzostwo z plutonem transportowym, plutonem zaopatrzenia, plutonem remontowym, plutonem sanitarnym i drużyną gospodarczą;
  • 4 baterie dział pancernych
BA-64 – samochód pancerny

Etatowo pułk posiadał:

Na wyposażeniu:

  • 21 dział pancernych SU-85;
  • 1 samochód pancerny BA-64;
  • 105 karabinków;
  • 91 pistoletów maszynowych;
  • 2 motocykle;
  • 43 różnych samochodów;
  • 2 ciągniki ewakuacyjne;
  • 2 radiostacje.

Marsze i działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

Z rejonu Chełma pułk przesunięto na początku lutego 1945 roku do Guzowa pod Żyrardowem, a na początku marca do Myśliborza. 20 marca przeszedł do rejonu Oleśnicy i 6 kwietnia zajął linię obrony przechodzącą przez Miodary, a 10 kwietnia przesunięto go do Dobrej pod Bolesławcem[3].

W związku z operacją berlińską 15 kwietnia pułk zgrupował się nad Nysą Łużycką w Jagodzinie, 6 km na wschód od Rothenburga. W dniu tym pułk miał wspierać w operacji 4 Brygadę Pancerną, sforsować Nysę i nacierać w kierunku Diehsa, Budziszyn. 16 kwietnia, współdziałając z 4 BPanc sforsował Nysę i osiągnął Uhsmannsdorf. Następnego dnia podczas forsowania rzeki Weisser Schöps poległ dowódca płk Wiktor Artomienko. 18 kwietnia pułk przemaszerował przez Niesky, Trebus do rejonu Stockteich. Na rozkaz dowódcy 1 Korpusu Pancernego 19 kwietnia przeszedł na stanowiska ogniowe do rejonu Diehsa, Ödernitz, a 20 kwietnia w okolice Ullersdorf, Niesky, po czym odrywając się od nieprzyjaciela wykonał marsz na kierunku Niesky, Diehsa, Gebelzig i 21 kwietnia zgrupował się w Grossdubrau. Po przejściu Welka, Göda, Bischofswerda osiągnął Radeberg, a następnie na rozkaz dowódcy 1 KPanc przerwał pościg za nieprzyjacielem i zawrócił do rejonu wyjściowego i 23 kwietnia dotarł do Kleinwelka. Następnie wszedł w skład odwodu dowódcy 1 KPanc zajmując stanowiska ogniowe w rejonie Neu Teichnitz z zadaniem prowadzenia ognia zaporowego w kierunku: Budziszyn, Klein, Neu Mahlswitz. Po długotrwałych i zaciekłych walkach w tym rejonie pułk odszedł do Quoos. 26 kwietnia został podporządkowany 8 Dywizji Piechoty otrzymując zadanie wzmocnienia doraźnie zorganizowanej obrony na rubieży Crostwitz, Grosswelka, a następnie zajął stanowiska ogniowe w rejonach: Neudorf, Holsha, Holschdubrau pozostając tam do 7 maja. Ze wspomnianych stanowisk pułk wspierał również jednostki 5 Dywizji Piechoty.

W związku z operacją praską pułk wraz z 4 BPanc zgrupował się w rejonie Ralbitz w gotowości do natarcia w kierunku Bischofswerda, Neustad, a 8 maja osłaniał skrzydło 2 Armii WP i 1 KPanc z kierunku Budziszyna. 9 maja kontynuował natarcie w kierunku Bad Schandau, Českǎ Kamenice, Žandov, a 10 maja zgrupował się w Mělniku[3]. Po zakończeniu działań przebywał w rejonie Pietrowic. Zgodnie z rozkazem z 18 maja pułk wrócił do kraju i rozlokował się w majątku Marchwacz pod Kaliszem[3].

Sztandar pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo Chełma, wręczono pułkowi 9 lutego 1945 roku. Z rąk prezydenta Chełma sztandar odebrał dowódca pułku, płk Wiktor Artiemienko, przekazując go sztandarowemu – st. sierż. Józefowi Nowakowi[10].

Opis sztandru:
Płat o wymiarach 92 × 95 cm, obszyty z trzech stron frędzlą żółtą, przymocowany do drzewca za pomocą pięciu pasków skórzanych zapinanych na klamerki i trzech pętli z żółtego jedwabnego sznura. Drzewce z jasnego, politurowanego drewna łączone z dwóch części za pomocą mosiężnych okuć. Głowica w kształcie płaskiego, srebrzonego orła wspartego na cokole skrzynkowym, na którym wyryto: "24 P.A.S.". Przy drzewcu żółty sznur jedwabny zakończony dwoma chwastami[10].

Strona główna:
Dwie strefy: górna-czarna, dolna-czerwona. Na strefach, pośrodku, napis haftowany żółtą nicią: "ZA WOLNOŚĆ NASZĄ I WASZĄ"; MIASTO CHEŁM 24 PUŁKOWI ARTYLERII SAMOCHODOWEJ. Po bokach czarnej strefy aplikowane i haftowane tarcze z orłem polskim typu orła 1 Dywizji Piechoty, oraz herb Chełma. U dołu strefy czerwonej aplikowany i haftowany wizerunek działa pancernego[10].

Strona odwrotna:
Czerwony krzyż kawalerski, pola między ramionami krzyża białe. Pośrodku haftowany żółtą nicią napis: "HONOR I OJCZYZNA" w otoku wieńca laurowego aplikowanego z żółtego jedwabiu i haftowanego żółto-beżową nicią. Na białych polach haftowane żółtą nicią cyfry "24" w otoku wieńców laurowych[10].

Tradycje pułku[edytuj | edytuj kod]

30 września 1967 tradycje 24 Drezdeńskiego Pułku Artylerii Pancernej przyjął 24 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich ze Stargardu Szczecińskiego[11].

Z dniem 3 grudnia 2008 dywizjon artylerii samobieżnej 34 Brygady Kawalerii Pancernej przejął dziedzictwo tradycji 24 Pułku Artylerii Samobieżnej z lat 1944-1947 i 24 Drezdeńskiego Pułku Artylerii Pancernej z lat 1947-1949 oraz przyjął nazwę wyróżniającą "Drezdeński"[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz organizacyjny Naczelnego Dowódcy WP nr 053/Org. z 30.3.1946 roku
  2. a b Kajetanowicz 2005 ↓, s. 428.
  3. a b c d e Komornicki 1987 ↓, s. 196–200.
  4. Rozkaz ND WP 598
  5. Rozkaz ND WP nr 597
  6. Paweł Piotrowski: Śląski Okręg Wojskowy: przekształcenia organizacyjne, 1945-1956. s. 143.
  7. Kaczmarek 1978 ↓, s. 712.
  8. Ros. Полковник Виктор Максимович АРТЕМЕНКО.
  9. Paweł Piotrowski: Śląski Okręg Wojskowy.... s. 252.
  10. a b c d Wanda Bigoszewska: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 – 1974. s. 124 – 128.
  11. Rozkaz Nr 025/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 września 1967 r. w sprawie przekazania jednostkom wojskowym historycznych nazw i numerów oraz ustanowienia dorocznych świąt jednostek (Dz. Roz. Tjn. MON Nr 10, poz. 53.
  12. Decyzja Nr 494/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 listopada 2008 w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i przyjęcia nazwy wyróżniającej przez dywizjon artylerii samobieżnej 34 Brygady Kawalerii Pancernej w: Dziennik Urzędowy MON Nr 21 z 18 listopada 2008 r., poz. 273. Decyzja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 – 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974.
  • Kazimierz Kaczmarek: Druga Armia Wojska Polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 3, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego: formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek kawalerii, wojsk pancernych i zmotoryzowanych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07419-4.
  • Janusz Magnuski, Wozy bojowe LWP 1943-1983, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1985, ​ISBN 83-11-06990-5
  • Paweł Piotrowski: Śląski Okręg Wojskowy : przekształcenia organizacyjne, 1945-1956. Warszawa: Wydaw. TRIO : Instytut Pamięci Narodowej, 2003. ISBN 83-88542-53-2.