Bitwa pod Granowem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Granowem
Wojna trzydziestoletnia
Czas 24 lipca 1627
Miejsce Granowo
Strony konfliktu
Dania Austria
Dowódcy
Wolf Heinrich von Baudissin G. Pechmann von Schönau
Siły
5 tysięcy żołnierzy 7 tysięcy żołnierzy (Walonów, Austriaków, Niemców, Czechów, Chorwatów, Polaków)
Straty
nieznane nieznane
brak współrzędnych
Wojna trzydziestoletnia

Pilzno - Lomnice - Biała Góra - Mingolsheim - Wimpfen - Höchst - Fleurus - Stadtlohn - Granowo - Dessau - Lutter am Barenberge - Wołogoszcz - Breitenfeld I - Rain - Norymberga - Lützen - Ścinawa - Nördlingen I - Wittstock - Rheinfelden - Wittenweier - Thann - Chemnitz - Honnecourt - Breitenfeld II - Rocroi - Tuttlingen - Zatoka Kilońska - Fryburg - Fehmarn - Jankov - Herbsthausen - Nördlingen II - Zusmarshausen - Lens - Praga

Bitwa pod Granowembitwa mająca miejsce w trakcie wojny trzydziestoletniej, w dniu 24 lipca 1627 r.

Preludium bitwy[edytuj | edytuj kod]

Wojska cesarskie Habsburgów pod dowództwem G. Pechmanna von Schönau, przystąpiły do akcji przeciwko tzw. armii weimarskiej, jednej z dwóch armii duńskich, stacjonującej na Morawach i Śląsku. Duńczycy postanowili przebijać się na północ. Jednak w wyniku naporu wojsk cesarskich zostali przyciśnięci do granic Rzeczypospolitej. Główne siły duńskie przeszły granicę polską na wysokości Byczyny, a potem podążyły wzdłuż lewego brzegu Prosny oraz granicy (po polskiej stronie). Miało to doprowadzić do zgubienia pogoni. W połowie lipca regiment weimarski zniszczył pod Odolanowem formowany w Rzeczypospolitej pułk księcia holsztyńskiego, przygotowujący się do walki u boku cesarza. W toku marszu przez Wielkopolskę, mimo prób interwencji pospolitego ruszenia, dotarli do granicy Polski i Nowej Marchii. Niewielka armia elektora brandenburskiego ograniczyła się do spalenia mostów w Skwierzynie i Drezdenku, lecz nie mogło to na długo powstrzymać nadchodzących żołnierzy weimarskich. Protestanci przeprawili się przez Drawę, zajmując polskie zamki w Wieleniu i Człopie. Główną kwaterą weimarczyków stała się wieś Granowo na terenie Nowej Marchii. Tymczasem dowódca armii cesarskiej wraz ze swym wojskiem, po szybkim marszu wzdłuż granic Rzeczypospolitej 17 lipca stanął w Nowej Marchii, gdzie zajął Gorzów Wielkopolski oraz Strzelce Krajeńskie.

Polski akcent[edytuj | edytuj kod]

Lisowczycy – kilka chorągwi polskiej jazdy – przeszli przez Santok na polską stronę, gdzie stacjonowały resztki formacji duńskich i śląskich. Tam stoczyli trzy potyczki. Zdobyli zamki w Wieleniu i Człopie, a potem zwycięsko starli się z wrogiem nad Drawą, pod miejscowością Barnimie. Weimarscy rozpoczęli odwrót w kierunku Dobiegniewa gdzie otrzymali informację o znajdującym się w Granowie obozie regimentów duńskich. Skierowali się w tym kierunku.

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

24 lipca ok. godz. 4:00 na obozujące w Granowie wojska protestanckie spadł atak armii cesarskiej, liczącej blisko 7 tysięcy żołnierzy (Walonów, Austriaków, Niemców, Czechów, Chorwatów, Polaków), dowodzonej przez takich dowódców jak Pechmann, Merode i Hebron. Około 5-tysięcznymi wojskami duńsko–śląskimi dowodził Baudissin (po śmierci Mansfelda). Po początkowym zaskoczeniu i sukcesie żołnierzy cesarskich, Duńczycy zaczęli odzyskiwać pole. Wpływ na to miało uderzenie pułku duńskiego, który tej nocy stacjonował w pobliskim Krzęcinie. Jego dowódca, pułkownik Holk podjął decyzję o ataku. Starł się z siłami cesarskiego pułku Merodego i zmuszony był przebijać się, szarżując na pozycje wroga. Żołnierzom Holka udało się dotrzeć w pobliże wsi, jednak bez możliwości wsparcia bojowego pozostałych weimarczyków. Tymczasem w Granowie piechurzy duńscy i śląscy powstrzymali napór, a nawet wyparli wojsko cesarskie ze wsi. Podczas przegrupowania armii katolickiej śmiertelną ranę otrzymał pułkownik Pechmann. Jego następca Merody dokończył przegrupowanie i ponownie starł się z weimarczykami. Od tyłu uderzyły oddziały polskie i chorwackie. Kilka grup wojsk duńskich próbowało wyrwać się z okrążenia w kierunku na Pełczyce i Pyrzyce. Pozostali bili się do końca. W zaciętych walkach ciężkiej i lekkiej kawalerii, poległo kilkuset żołnierzy, głównie duńskich i śląskich, a kilka tysięcy dostało się do niewoli cesarskiej.

Klęska w tej największej na Pomorzu Zachodnim (wtedy Nowej Marchii) bitwie przyspieszyła niepowodzenie Danii w całej wojnie trzydziestoletniej. Starto jedną z jej dwóch armii. Wojska cesarskie przerzucono na północny zachód i do końca 1627 r. wyparto Duńczyków z niemal całych Niemiec. Dnia 22 maja 1629 r. król duński Chrystian IV został zmuszony do podpisania pokoju w Lubece i zaprzestania działań zbrojnych.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grzegorz Jacek Brzustowicz, Bitwa pod Granowem. Studium historyczne z dziejów Nowej Marchii i Księstwa Zachodniopomorskiego w czasach Wojny Trzydziestoletniej, Choszczno 2007, ​ISBN 978-83-924801-0-5