Strzelce Krajeńskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Strzelce Krajeńskie (ujednoznacznienie).
Strzelce Krajeńskie
Strzelce Krajeńskie, Brama Młyńska (2006)
Strzelce Krajeńskie, Brama Młyńska (2006)
Herb Flaga
Herb Strzelec Krajeńskich Flaga Strzelec Krajeńskich
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat strzelecko-drezdenecki
Gmina Strzelce Krajeńskie
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Mateusz Feder
Powierzchnia 5,54 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

10 188
2061,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 95
Kod pocztowy 66-500
Tablice rejestracyjne FSD
Położenie na mapie powiatu strzelecko-drezdeneckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu strzelecko-drezdeneckiego
Strzelce Krajeńskie
Strzelce Krajeńskie
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Strzelce Krajeńskie
Strzelce Krajeńskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Strzelce Krajeńskie
Strzelce Krajeńskie
Ziemia 52°52′32″N 15°31′55″E/52,875556 15,531944
TERC
(TERYT)
4081006044
Urząd miejski
al. Wolności 48
66–500 Strzelce Krajeńskie
Strona internetowa

Strzelce Krajeńskie (niem. Friedeberg) – miasto w zachodniej Polsce, w województwie lubuskim, siedziba powiatu strzelecko-drezdeneckiego i gminy Strzelce Krajeńskie.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto liczyło 10 188 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj]

Miasto położone jest w północno-wschodniej części województwa lubuskiego, na prawobrzeżnej ziemi nadnoteckiej, nad jeziorami: Klasztornym Górnym, Dolnym Jeziorem oraz Młyńskim, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego (w tym, w południowo-zachodniej części Pojezierza Dobiegniewskiego)[2], przy drodze krajowej nr 22, w odległości 26 km na północny wschód od Gorzowa Wielkopolskiego.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 4,94 km²[3].

Historia[edytuj]

Strzelce Krajeńskie, ok. 1900 r.

Przed 1260 r. istniała w tym miejscu wieś, przy której margrabia brandenburski Konrad wzniósł między 1260 a 1272 gródek, by w l. 1272-1286 lokować tu ostatecznie miasto o nazwie Friedeberg[4].

W 1945 roku miejscowość włączono do Polski. Administracja polska używała początkowo nazwy Strzelce bez przymiotnika Krajeńskie[5], który dodano w 1946[6].W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Strzelec Krajeńskich w 2014 roku [7].


Piramida wieku Strzelce Krajenskie.png

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

  • stare miasto, układ urbanistyczny
  • kościół parafialny pod wezwaniem MB Różańcowej[9], mariacki z 1300 roku, z XV wieku, XIX wieku, lat 1957-1973
  • mury miejskie obronne z 36 basztami, z XIII wieku. Zbudowane zostały z kamienia w latach 1272-1290. Długość: 1640 m, grubość: 1 m, wysokość: do 8 m. Mury otaczają teren Starego Miasta o pow. 24 ha. Niegdyś w skład fortyfikacji miejskich wchodziło 38 czatowni, dwie bramy: Gorzowska i Młyńska i jedna baszta zwana Więzienną lub Czarownic. Do dnia dzisiejszego mury zachowały się prawie na całej swej długości, przetrwała także Brama Młyńska i Baszta Więzienna:
    • brama Młyńska - Wschodnia, z XIV wieku, inna nazwa: Brama Drezdenkowska znajduje się przy końcu ul. Młyńskiej. Została wzniesiona w stylu gotyckim, w XV w. Posiada cztery kondygnacje i zamknięty ostrym łukiem przejazd. Brama zwieńczona jest ażurowymi sterczynami. Obecnie mieści się tu Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia
    • baszta Więzienia, pochodzi z XIV w. Niższe partie zbudowane zostały z kamienia na planie prostokąta, wyższe z cegły – na planie spłaszczonego koła. Zwieńczenie stanowi spiczasty, ceglany hełm, który okolony jest platformą widokową. Wnętrze baszty podzielone jest na trzy kondygnacje.Obecnie budowla nie jest użytkowana. Do baszty przylega Nowa Brama
  • domy, ul. Brygady Saperów nr 19, 20, 25, 34 i budynek gospodarczy - szachulcowy, murowano-szachulcowe, z XVIII wieku, z połowy XIX wieku
  • dom, ul. Krasińskiego 11, murowano-szachulcowy
  • domy, ul. Ludowa nr 16 szachulcowy; nr 31 i budynek gospodarczy, szachulcowy, z połowy XIX wieku
  • dom, ul. Mickiewicza 18, szachulcowy, z połowy XIX wieku, nie istnieje
  • domy, ul. Południowa nr 13, nr 17 – szachulcowe, z połowy XIX wieku; nr 38
  • domy, ul. Północna nr 36 szachulcowy, nr 38, z XVIII wieku/XIX wieku
  • spichlerz przy bramie Wschodniej, ul. Wojska Polskiego 1, murowano-szachulcowy, z 1764 roku
  • dom, ul. Wojska Polskiego 4, z połowy XIX wieku

inne zabytki:

  • cmentarz żydowski
  • kościół parafialny pw. św. Franciszka z Asyżu z 1929 r.[9]
  • ratusz, zbudowany został w latach 1870-1872 w stylu neorenesansowym, na miejscu wcześniejszego ratusza. Projekt sporządził Koehler z Frankfurtu nad Odrą oraz Asmund Schulz. Fasadę budynku ozdabia balkon z tralkową balustradą, tondo z herbem miasta oraz maszt flagowy z motywem smoka. Obecnie budynek jest siedzibą Sądu Rejonowego w Strzelcach Krajeńskich.

Edukacja[edytuj]

  • Żłobek Samorządowy
  • Przedszkole Samorządowe Nr 1
  • Przedszkole Samorządowe Nr 2 „Smerfy”
  • Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy
  • Ochotnicze Hufce Pracy
  • Szkoła podstawowa nr 1
  • Publiczne Gimnazjum
  • Zespół Szkół (Liceum Ogólnokształcące im. Macieja Rataja i Technikum Gastronomiczne)
  • Zespół Szkół Centrum Kształcenia Ustawicznego w Strzelcach Krajeńskich im. Stefana Biedrzyckiego – jeden z największych zespołów szkół na terenie miasta. Mieści się w zespole budynków przy al. Wolności 7. Budynek szkoły wzniesiony z czerwonej cegły, powstał na początku XX wieku. Organizowano w nim zajęcia, zakładając w Friedeberg początkowo Seminarium Nauczycielskie, a następnie gimnazjum niemieckie. Po II wojnie światowej, gdy Friedeberg stał się polskim miastem pod nazwą Strzelce Krajeńskie, w budynku zorganizowano szkołę średnią. Biorąc pod uwagę rolniczy charakter Strzelec utworzono szkołę kształcącą kadry dla rolnictwa. Placówka ta była wtedy jedną z nielicznych szkół kształcących pracowników obsługi technicznej dla Państwowych Gospodarstw Rolnych[10].
  • Wydział Szczecińskiej Akademii Rolniczej
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia

Sport[edytuj]

Od 1945 w Strzelcach Krajeńskich działa klub piłkarski Miejski Klub Sportowy „Łucznik” Strzelce Krajeńskie. Zespół swoje domowe mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim[11]. W 2014 roku w leżących nieopodal Strzelcach Klasztornych powstał tor kartingowy, którego pomysłodawcą jest Fundacja Wierczuk Race Promotion, zajmująca się promocją młodych adeptów wyścigów samochodowych.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie:

Urodzeni w Strzelcach Krajeńskich[edytuj]

  • Joanna Słowińska – polska pieśniarka, skrzypaczka, fanom etno i world music znana z repertuaru inspirowanego polską i słowiańską muzyką tradycyjną.

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  2. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  4. Kazimierz Jasiński: Recenzja książki Stanisława Bobińskiego "Urbanistyka polskich miast przedlokacyjnych", Warszawa 1975; Kwartalnik Historii Kultury Materialnej R. 25 (1977) z. 1
  5. Dz.U. 1945 nr 33 poz. 196
  6. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  7. http://www.polskawliczbach.pl/Strzelce_Krajenskie, w oparciu o dane GUS.
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 9.2.13]. s. 62-63.
  9. a b Miejski szlak historyczny (pol.). Strzelec Krajeńskie miasto i gmina. [dostęp 23.01.2011].
  10. strona szkoły.
  11. 90minut.pl: Miejski Klub Sportowy Łucznik Strzelce Krajeńskie (pol.). [dostęp 1 września 2011].
  12. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj]