Człopa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Człopa
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Urząd Miasta i Gminy
Herb Flaga
Herb Człopy Flaga Człopy
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat wałecki
Gmina Człopa
Prawa miejskie 1245[1]
Burmistrz Zdzisław Kmieć
Powierzchnia 7,4 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2363[2]
376,9 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 67
Kod pocztowy 78-630
Tablice rejestracyjne ZWA
Położenie na mapie gminy Człopa
Mapa lokalizacyjna gminy Człopa
Człopa
Człopa
Położenie na mapie powiatu wałeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wałeckiego
Człopa
Człopa
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Człopa
Człopa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Człopa
Człopa
Ziemia53°05′19″N 16°07′15″E/53,088611 16,120833
TERC (TERYT) 3217024
SIMC 0966808
Urząd miejski
ul. Strzelecka 2
78-630 Człopa
Strona internetowa

Człopa ( łac. Viritrium[3], za czasów okupacji niem. Schloppe, ) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Człopa. Położone na Pojezierzu Południowopomorskim, nad rzeką Cieszynką, na terenie Puszczy Drawskiej.

Według danych z 31 grudnia 2013 r. miasto miało 2342 mieszkańców[4].

Miasto królewskie lokowane przed 1200 rokiem, położone było w XVI wieku w województwie poznańskim[5].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Człopa jest położona w południowo-zachodniej części Pojezierza Wałeckiego[6], będącym mezoregionem Pojezierza Południowopomorskiego.

Miasto znajduje się w południowo-wschodniej części woj. zachodniopomorskiego, w południowo-zachodniej części powiatu wałeckiego.

Przez Człopę przebiega droga krajowa nr 22 prowadząca od przejścia granicznego polsko-rosyjskiego w Grzechotkach do granicy polsko-niemieckiej w Kostrzynie. Jest to ważny atrybut w infrastrukturze miejscowości.

Według danych z 22 lipca 2015 powierzchnia miasta wynosi 7 km²[7].

W latach 1946–50 miasto administracyjnie należało do woj. szczecińskiego, w latach 1950–75 do woj. koszalińskiego, a w latach 1975–1998 do woj. pilskiego.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Człopa jest położona nad 3 jeziorami: Mały Staw, Jezioro Młyńskie Wielkie, Jezioro Racze, które znajdują się w granicach administracyjnych miasta. Przez główną część miasta przepływa rzeka Cieszynka, która płynie z Jeziora Młyńskiego Wielkiego do położonego na wschód jeziora Kamień. Przy południowej granicy miasta płynie rzeka Człopica.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osiedle sprzed II Wojny Światowej

Ptolemeusz w latach 142-147 n.e stworzył mapę na, której na miejscu dzisiejszej Człopy widnieje miejscowość „Viritium”[8]. Sądzi się, że jest to dzisiejsza Człopa. Pierwszy historyczny zapis na temat miasta Człopa pochodzi z X wieku, kiedy to książę Dzierżykraj zaczął panować w księstwie między między Gwdą, Notecią i Drawą, a centralnym miejscem była właśnie Człopa. Gród Człopa w XII wieku należał do ziem polskich. Natomiast w XIII wieku dokładnie w roku 1245 miasto te zostało darowane Sędziwojowi z Czarnkowa[9]. Darczyńcą był książę krakowski Bolesław Wstydliwy. Człopa prawa miejskie otrzymała w roku 1245. W roku 1904 na mapach widniała nazwa Słopanowo. Ostatecznie polską nazwę Człopa ustalono urzędowo w roku 1946 Informacje na ten temat znajdują się w „Germania Manga”, która jest kompendium map.[10] Człopa była starym słowiańskim grodem, który od XII wieku należał do Polski i strzegł jej północnych rubieży. Zachowane do dziś grodzisko stożkowe z VIII w. znajduje się 2 km od Człopy, wśród bagien u ujścia Cieszynki do jeziora Kamień[11]. W roku 1245[12] rycerski ród Czarnkowskich herbu Nałęcz otrzymał posiadłości w okolicach Człopy od księcia wielkopolskiego Przemysła II (według podań miasto było siedzibą księcia pomorskiego Dzierżykraja, od którego wywodzić się mieli Czarnkowscy). Uzyskali też zgodę na wzniesienie tam zamku warownego. Do czasów współczesnych przetrwało grodzisko w pobliżu jeziora Kamień (pot. Kiemień). Człopa została w 75% spalona przez wojsko radzieckie po zakończeniu II wojny światowej. Żołnierze radzieccy podłożyli ogień m.in. w szkole, lecz mieszkańcy ugasili pożar.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

W polskim źródle z 1904 r. podano nazwę Słopanowo[13]. Na polskiej mapie wojskowej z 1938 r. podano polski egzonim Człopa przy oznaczeniu miasta[14]. Ostatecznie polską nazwę Człopa ustalono urzędowo w 1946 roku[15].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Człopy w 2014 roku[2].

Piramida wieku Czlopa.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego po renowacji.

Zabytki chronione prawem w Człopie:

  • cmentarz żydowski
  • zespół obiektów mostowych zlikwidowanej linii kolejowej Człopa-Wałcz, w skład którego wchodzi:
    • wiadukt drogowy w ciągu drogi wojewódzkiej nr 177
    • most kolejowy nad rzeką Cieszynką
    • kładka dla pieszych (pomiędzy boiskiem szkolnym a strzelnicą)

Oświata[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się przedszkole publiczne, szkoła podstawowa, gimnazjum oraz liceum ogólnokształcące.

Człopianie[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Człopie istnieje założony w 1948 roku klub sportowy Korona Człopa mający siedzibę na ulicy Strzeleckiej (tam także rozgrywa swe mecze), który uzyskał awans do V ligi zachodniopomorskiej w sezonie 2012/2013. Istnieje też klub Unia Człopa grający w A klasie. W miejscowości znajduje się także hala widowiskowo-sportowa, która jest najnowocześniejszym tego typu obiektem w powiecie.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Człopy wybierają do swojej rady miejskiej 7 radnych (7 z 15). Pozostałych 8 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Człopa. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest budynek przy ul. Strzeleckiej 2.

Burmistrzowie Człopy:

  • Henryk Pogorzelski (do 1998)
  • Halina Ewa Rakowska (1998–2010)[16][17]
  • Zdzisław Kmieć (od 2010)[18]

Mieszkańcy Człopy wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 40 (siedziba Koszalin), senatora z okręgu nr 99 (siedziba Koszalin), a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Hala Widowiskowo - Sportowa przy Polsko - Niemieckim Centrum Kultury i Sportu w Człopie.

Miasto Człopa, począwszy od roku 2005 rozwija partnerskie kontakty z niemiecką Gminą Neuenkirchen. Początkowo były to oficjalne wizyty w celu poznania partnera, a od 2006 roku zakres współpracy systematycznie się poszerzał. W dniu 27 czerwca 2008 roku podpisana została umowa współpracy między Gminą Neuenkirchen i Gminą Człopa. Współpraca ta obejmuje m.in. wymianę uczniów szkół, integracyjne warsztaty muzyczne oraz taneczne, spotkania seniorów, wymianę doświadczeń władz samorządowych.

W roku 2008 rozpoczęły się również starania o dofinansowanie budowy hali sportowo-widowiskowej Polsko-Niemieckiego Centrum Kultury i Sportu jako elementu infrastruktury potrzebnej do realizacji transgranicznych spotkań w partnerami z Niemiec. Podpisując wniosek o dofinansowanie Gmina Człopa wzięła na siebie ciężar utrzymania obiektu wraz z realizacją różnorodnych spotkań obu krajów w oparciu o nowo powstały budynek.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Centrum miasta i pomnik Jana Pawła II

Na terenie miasta działalność religijną prowadzi Parafia św. Antoniego w Człopie oraz Zbór Świadków Jehowy z własną Salą Królestwa[19].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia Powiatu Wałeckiego. [dostęp 2012-04-18].
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Czlopa, w oparciu o dane GUS.
  3. Dawid Kaczmarek, Historia Człopy - Ułańska zagroda – Konie i agroturystyka zachodniopomorskie, ulanskazagroda.eu [dostęp 2018-05-01] (pol.).
  4. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. (Stan w dniu 31 XII 2013 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-06-05. ISSN 1734-6118.
  5. Mariusz Mróz 067 2582401, POWIAT WAŁECKI, www.powiatwalecki.com.pl [dostęp 2017-12-30].
  6. Jerzy Kondracki, A. Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2015-r-,7,12.html
  8. Dawid Kaczmarek, Historia Człopy - Ułańska zagroda – Konie i agroturystyka zachodniopomorskie, ulanskazagroda.eu [dostęp 2018-05-01] (pol.).
  9. Dawid Kaczmarek, Historia Człopy - Ułańska zagroda – Konie i agroturystyka zachodniopomorskie, ulanskazagroda.eu [dostęp 2018-05-01] (pol.).
  10. Dawid Kaczmarek, Historia Człopy - Ułańska zagroda – Konie i agroturystyka zachodniopomorskie, ulanskazagroda.eu [dostęp 2018-05-01] (pol.).
  11. Miasto i gmina Człopa, Partnerstwo Drawy z Liderem Wałeckim - kwartalnik społeczny nr 1/2016, str. 6
  12. Na Ziemi Ojców, Rocznik Ziem Zachodnich i Północnych, 1962, Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich, s. 182.
  13. Aleksander Czechowski: Opis ziem zamieszkanych przez Polaków. T. 1: Ziemie polskie w Prusach. Warszawa: „Gazeta Polska”, 1904, s. 311.
  14. Arkusz 42 Stettin (Szczecin). Mapa operacyjna 1:300 000. Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa: 1938.
  15. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262, s. 7).
  16. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 11 listopada 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2002 r., Nr 81, poz. 1653, s. 9436).
  17. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 27 listopada 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2006 r., Nr 115, poz. 2229, s. 16808).
  18. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r., Nr 130, poz. 2621, s. 17168).
  19. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 7 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]