Coca-Cola

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Coca Cola)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Coca-Cola
napój bezalkoholowy
Ilustracja
Inne nazwy Coke
Data i miejsce wprowadzenia 1886
Atlanta, Stany Zjednoczone
Twórca John Pemberton
Producent The Coca-Cola Company
Odmiany

Caffeine-Free, Cherry, New Coke, with Lemon, Vanilla, Lime, Raspberry, Black Cherry Vanilla, Blāk, Citra, Orange, Zero, Light, Coca Cola Life

Składniki

woda, cukier, dwutlenek węgla, karmel amoniakalno-siarczynowy (E150d), kwas fosforowy (E338), aromaty, kofeina

Uwagi
W projektach Wikimedia
Strona internetowa
Coca-cola

Coca-Cola (w USA, Kanadzie, Australii i Wielkiej Brytanii powszechnie znana jako Coke) – marka napoju gazowanego przedsiębiorstwa The Coca-Cola Company. Powstała pod koniec XIX wieku i jest obecnie jedną z najpopularniejszych marek na świecie. Od 1960 roku charakterystyczny kształt butelki jest także prawnie zastrzeżony. Coca-cola jest jedną z ikon kultury masowej XX wieku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Reklama Coca-Coli z 1900 roku

Receptura coca-coli została opracowana w 1886 roku przez J.S. Pembertona, farmaceutę z Atlanty. Był to jego drugi napój na bazie liści koki i orzechów koli (pierwszy nosił nazwę Pemberton’s French Wine Coca). Początkowo sprzedaż coca-coli nie była rentowna, jednak po przejęciu jej przez Asę Candlera (który w 1893 roku zarejestrował oficjalnie markę) i jego sprawnym zabiegom marketingowym napój stał się hitem, a zyski ze sprzedaży osiągnęły 50 mln USD w 1912 roku. Po śmierci Candlera w 1919 przedsiębiorstwo przeszło w ręce bankiera, Ernesta Woodruffa, a później w ręce jego syna Roberta Woodruffa, który kierował spółką do śmierci w 1985 roku.

W 1906 roku rozpoczęła się ekspansja przedsiębiorstwa poza Stany Zjednoczone. Coca-cola trafiła m.in. na Kubę i do Panamy.

Coca-cola pojawiła się w butelkach w 1894 roku za sprawą dwóch przedsiębiorców, którzy otrzymali od Asy Candlera prawa do rozlewania napoju za cenę symbolicznego jednego dolara. W 1955 roku coca-cola pojawiła się także w puszkach.

Napój trafił nawet do Chińskiej Republiki Ludowej, gdzie w 1978 roku władze państwowe zezwoliły na jego sprzedaż.

W 1985 roku przedsiębiorstwo próbowało zmienić formułę napoju. Po wielu przygotowaniach wprowadzono ją na rynek, jednak na skutek protestów przywrócono poprzednią recepturę coca-coli i sprzedawano równocześnie pod nazwą „Coca-Cola Classic”. Ostatecznie nowa formuła napoju nie przyjęła się i została wycofana przez koncern.

W 2009 roku wprowadzono automat Coca-Cola Freestyle.

Wartość odżywcza[edytuj | edytuj kod]

Wartość odżywcza
(w 100 ml produktu)
Wartość energetyczna 176 kJ (42 kcal)
Białka 0 g
RDA 19–30 31–50 51–70 70+
K 0,0% 0,0% 0,0% 0,0%
M 0,0% 0,0% 0,0% 0,0%
Węglowodany
Przyswajalne 10,6 g
RDA 19–30 31–50 51–70 70+
K 8,2% 8,2% 8,2% 8,2%
M 8,2% 8,2% 8,2% 8,2%
Tłuszcze 0 g
Etanol 0 g
Kofeina 12 mg
Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[1]

Warianty[edytuj | edytuj kod]

Coca-Cola w wersji zwykłej i light w Izraelu

Dostępne[edytuj | edytuj kod]

Źródło: [2]:

Wycofane[edytuj | edytuj kod]

Coca-Cola w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Zakład Coca-Cola w Warszawie
Butelkowanie coca-coli w kanadyjskiej fabryce (1941)

Do Polski napój trafił w 1957 roku. Został wstępnie zaprezentowany na Targach Poznańskich. W tym czasie Coca-Cola była otwarta na uruchomienie produkcji w Polsce. Miała być wytwarzana w przedsiębiorstwie pn. Polskie Zakłady Coca-Coli na Podstawie Oryginalnej Licencji w Gdańsku. Polska miała mieć prawo do eksportu Coca-Coli do innych krajów Bloku Wschodniego, w tym Związku Radzieckiego. Zapłata miałaby następować w eksporcie gotowego produktu, a także w produkcji i eksporcie oryginalnych szklanych butelek Coca-Coli do Stanów Zjednoczonych i krajów Europy Zachodniej. Mimo poparcia władz wojewódzkich i komitetu przeciwalkoholowego, polskie władze centralne zablokowały projekt z różnych przyczyn (np. konieczność ustalania ze stroną zagraniczną osób w zarządzie przedsiębiorstwa).[4]

Dostępność coca-coli była więc ograniczona w następnych latach wyłącznie do sklepów sprzedających za waluty. W 1972 roku dzięki umowie między władzami PRL a koncernem rozpoczęto produkcję w kraju i zwiększono dystrybucję. Coca-cola produkowana była na amerykańskiej licencji przez warszawskie zakłady piwowarskie oraz Górnośląskie Zakłady Piwowarskie w Zabrzu i Tychach. Obecnie produkcja napoju odbywa się w dwóch zakładach: w Staniątkach (koło Niepołomic, kilkanaście kilometrów od Krakowa) i w Radzyminie (koło Warszawy). Do Coca-Cola HBC Polska należy również rozlewnia wód butelkowanych w Tyliczu. Łącznie zakłady zatrudniają ponad 2800 pracowników, a od 1991 roku inwestycje w Polsce przekroczyły 500 mln dolarów.

W kulturze – krytyka Coca-Coli[edytuj | edytuj kod]

W połowie lat 50. polska prasa nazywała Coca-Colę stonką ziemniaczaną w płynie[5].

Polski poeta Adam Ważyk w socrealistycznym okresie swojej twórczości poświęcił coca-coli wiersz Piosenka o Coca-Cola[6]:

Dobrze wam było pić Coca-Cola (…)
Po Coca-Cola błogo, różowo (…)

Krytycznie odnosił się do coca-coli także Julian Tuwim:

Teraz Amerykanie wybierali się na Księżyc i obliczyli już nawet w dolarach, jaki będzie koszt przelotu jednej osoby. Macy’s założy tam filię swego babilońskiego przedsiębiorstwa, a firma Coca-Cola (która rocznie wydaje na reklamę więcej niż przedwojenna Polska na nowe szkoły i szpitale) będzie księżyczanom sprzedawała swoją mdłą lurę[7].
— Tuwim (list do Słonimskiego)

Z kolei Jan Brzechwa w wierszu Głos Ameryki pomieszczonym w zbiorze satyr i humoresek Miejsce dla kpiarza (1967) pisał o coca-coli:

Chwal się gumą do żucia, chwal się coca-colą.
Niektórzy coca-colę od wolności wolą.
— Jan Brzechwa, Głos Ameryki

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)
  2. Coca-Cola Products – Brands Beginning with C | The Coca-Cola Company. [dostęp 2010-09-04].
  3. Coca-cola light sango (fr.). coca-cola.fr.
  4. Kamil Wrotkowski, Odrzucona propozycja produkcji napoju Coca-Cola w Polsce. Przyczynek do badań, „UR Journal of Humanities and Social Sciences”, 5 (4), 2017, s. 116–133, DOI10.15584/johass.2017.4.5, ISSN 2543-8379 [dostęp 2018-07-01].
  5. Stonka w płynie. Newsweek, 29 lipca 2007. [dostęp 23 października 2009].
  6. Tekst wiersza „Coca-Cola” Adama Ważyka.
  7. Marci Shore, Kawior i popiół. Życie i śmierć pokolenia oczarowanych i rozczarowanych marksizmem, Warszawa, 2008.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]