Dyskusja wikiprojektu:Chemia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aktualności w Projekcie
  • 2015-04-08: trwa tworzenie stron i przekierowań ze wzorów sumarycznych do haseł o związkach chemicznych (patrz: dyskusja i szablon).
  • 2015-04-10: powstał {{Białko infobox}}.
  • 2015-08-20: {{Związek chemiczny infobox}} został zmodyfikowany (kilka nowych parametrów), {{Polimer infobox}} i {{Grupa chemiczna infobox}} zostały z nim połączone
Projekt Chemia · dyskusja Projektu · Portal Chemia

Spis treści

Nuvola apps edu science.png
Ta strona dyskusji jest archiwizowana automatycznie przez MalarzBOT. Wątki oznaczone szablonem {{załatwione}} lub {{zrobione}} są po 7 dniach automatycznie przenoszone do archiwum.
Archiwum dyskusji: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14
Artykuły chemiczne zgłoszone do rubryki Czy wiesz... wymagające przejrzenia

(szablony usuwane są automatycznie po zaprezentowaniu hasła na stronie głównej)

Artykuł - kondensacja aldolowa[edytuj kod]

Status: niepodjęte
Wątek założony przed: 21:04, 11 lut 2016 (CET)

Szanowni Państwo, w artykule wystąpił błąd - pomieszano zagadnienia - tworzenie acetali z kondensacją aldolową. W wyniku kondensacji dwóch ketonów lub ketonów z aldehydami nie powstają ketale. Ketale są acetalami ketonów (produktami reakcji ketonów z alkoholami w kwaśnym lub zasadowym środowisku).

Pozdrawiam.

Artykuł w obecnej postaci został napisany dość dawno, bo w 2007 roku, przez nieaktywnego już użytkownika @Michall i został od tego czasu merytorycznie edytowany tylko raz, ostatnio, przez niezalogowanego użytkownika. Nie ulega wątpliwości, że ten artykuł wymaga praktycznie napisania od nowa. Na tę chwilę usunąłem informację o kondensacji ketalowej. Jeśli już, to byłaby to kondensacja ketolowa, aczkolwiek w kilku przejrzanych na szybko polskich książkach nie znalazłem takiej nazwy (a i w angielskich – przejrzałem akurat Organic Chemistry Solomonsa i Fryhle'a – też nie). Dodatkowo, wydaje mi się, że kondensacja aldolowa to addycja aldolowa+dehydratacja, a opisywanie jest tworzenie aldolu i tak jakby dehydratacja nie była częścią definicji. Poza tym, nie za bardzo rozumiem, gdzie miałby się tworzyć ten ketonoaldehyd (ketal)? W każdym razie, artykuł nadaje się jak wspomniałem do napisania od nowa. Wostr (dyskusja) 20:38, 15 lut 2016 (CET)
Tak, kondensacja aldolowa formalnie obejmuje zarówno etap addycji, jak i dehydratacji. Jednak ponieważ często etap dehydratatacji nie przebiega spontanicznie, to w powszechnym użyciu jest także nazywanie tego pierwszego etapu kondensacją aldolową. Pewnie prawie wszędzie, gdzie mowa o otrzymywaniu alkoholu diacetonowego z acetonu, jest mowa o kondensacji aldolowej, a nie o addycji aldolowej (pomimo, że formalnie, to w wyniku kondensacji aldolowej powstawałby tlenek mezytylu). Także biochemicy powszechnie używają określenia kondensacja aldolowa dla etapu addycji katalizowanego przez aldolazy. Jak skończę, to co teraz mam zaplanowane do zrobienia, to postaram się znaleźć jakieś źródła popierające to, co napisałem, i poprawić artykuł tak, aby objaśniał zarówno aspekt formalny, jak i ten występujący w powszechnym użyciu. KamilK7 (dyskusja) 10:34, 30 mar 2016 (CEST)

Standardy źródeł w artykułach dotyczących chemii[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Standardy źródeł dotyczące chemii zostały opisane w [[Wikipedia:Standardy artykułów/związek chemiczny (Artykuły dotyczące chemii powinny być oparte o ...), a czy są one umieszczone gdzieś jeszcze, tak, aby mógł się na nie natknąć ktoś, kto pisze artykuł w tej kategorii, ale nie dotyczy on związku chemicznego? Jeśli nie, to proponuję utworzenie czegoś w stylu Wikipedia:Wiarygodne_źródła_(artykuły_o_tematyce_medycznej) i podlinkowanie do WP:WER. Doprecyzowania wymagałaby przy okazji kwestia używania doniesień medialnych (bo de facto stosujemy je niekiedy, pisząc, że były i konfrontując potem z rzetelnymi źródłami) oraz informacja dotycząca zasad używania źródeł linkujących do wiadomości zamieszczanych na stronach wskazujących na konflikt interesów (np. ekologicznych). KamilK7 (dyskusja) 09:04, 20 wrz 2016 (CEST)

@KamilK7 Obecnie istnieje jedna strona związana ogólnie z wiarygodnością źródeł: WP:Wiarygodne źródła. Od jakiegoś czas staram się napisać propozycję, która łączyłaby kwestie nazewnictwa artykułów chemicznych (głównie związków chemicznych) umieszczonych w standardzie z kwestiami technicznymi zawartymi w Wikiprojekt:Chemia/Wskazówki edycyjne (jako odpowiednik innych stron z WP:Nazewnictwo i interwiki do en:Wikipedia:Naming conventions (chemistry)). Po to głównie, aby w jednym miejscu zawrzeć wszystkie informacje, o które co jakiś czas pojawiają się pytania (typu dlaczego wielka litera, jeśli to nie jest pierwsza litera nazwy itp.). Osobiście nie widzę przeszkód do napisania osobnej strony dot. wiarygodnych źródeł. Jeśli miałbym jednak coś proponować w kwestii osobnej strony dotyczącej wiarygodnych źródeł w chemii to raczej ogólną stronę odpowiadającą en:Wikipedia:Identifying reliable sources (natural sciences) – kwestie doboru źródeł są w naukach przyrodniczych są ogólnie takie same, a ewentualne kwestie szczegółowe (np. dlaczego i jakich źródeł należy użyć dla oznakowania zagrożeń albo dostępne szabloy przy cytowaniu źródeł chemicznych) można by było zawrzeć na podstronie tejże strony. Wostr (dyskusja) 13:58, 20 wrz 2016 (CEST)

Gęstość i stan skupienia (mylące sformułowanie)[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

W infoboksie jest sekcja o nazwie "Gęstość i stan skupienia" - opis ten wprowadza w błąd, gdyż sugeruje, że w tym miejscu opisany jest standardowy stan skupienia, a nie stan skupienia w temperaturze pomiaru gęstości. Proponuję, by sekcję tę nazwać "Gęstość" a dopiski o stanie skupienia umieścić wraz z temperaturą pomiaru lub w osobnym nawiasie w formie przymiotnika lub frazy np.:

1,41 g/ml w 85 st. C (ciekły)

2,9 g/ml w 180 st. C (dla cieczy)

2,2 g/ml w -30 st. C (jako ciało stałe)

Jeżeli ktoś umie dodać to zadanie do listy zadań to proszę to zrobić (mnie się nie udaje). --Synthesium (dyskusja) 00:07, 17 lis 2016 (CET)

  • Jak już wspominałem w innym miejscu: ja nie widzę żadnych mylących sformułowań. Tzw. standardowy stan skupienia podawany być powinien w wygląd, a w gęstość i stan skupienia jest wszystko dość jasne (dodawanie jakichś spójników w, odmiana stanu skupienia przez przypadki, czy podawanie formy przymiotnikowej wprowadza moim zdaniem wyłącznie większe zamieszanie, a nie polepsza niczego). Jedyną rzeczą jaką rzeczywiście można by było usunąć to i stan skupienia z nagłówka, choć nie ze względu na to, że uważam go za mylący, a wyłącznie za zbędny. Wostr (dyskusja) 14:58, 21 lis 2016 (CET)

Strony rozanski.ch; rozanski.li jako źródła[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Te strony co jakiś czas pojawiają się jako źródła w artykułach o różnych substancjach. O ile w przypadku treści medycznych sprawa jest prostsza, bo nie spełniają WP:WER-M, to jednak gdy uźródławiają informacje np. dot. występowania danej substancji w danym gatunku itp. mniej wrażliwych tematów – nie wiem. Nadaje się to w ogóle na źródło i dla mało kontrowersyjnych kwestii zostawiać, czy nie nadaje i wyrzucać starając się znaleźć inne źródło? Wostr (dyskusja) 15:03, 5 gru 2016 (CET)

  • Tak bez przykładów, to trudno ocenić. Myślę, że zrobić listę kilku(nastu) takich przypadków, spróbować zweryfikować, jak się okaże, że większość tego typu rzeczy udaje się znaleźć także gdzie indziej, to znaczy, że w tym zakresie, który podałeś, źródło można uznać za wiarygodne. KamilK7 (dyskusja) 11:33, 12 gru 2016 (CET)

Kategoria:Odmiany alotropowe węgla[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Na podstawie szablonu {{Odmiany alotropowe węgla}}, kategorii Kategoria:Odmiany alotropowe pierwiastków oraz definicji poszczególnych odmian węgla utworzyłem powyższą kategorię. Czy ktoś mógłby spojrzeć, czy te odmiany faktycznie (wszystkie) są alotropowe, ewentualnie przy okazji poprawić opisy? Sławek Borewicz, → odbiór 17:31, 6 gru 2016 (CET)

Ja bym się zastanawiał nad tym ADNR. Jeśli to ma strukturę diamentu to wcale nie byłoby odmianą alotropową. Ale to, to, to i to już by chyba było. Wostr (dyskusja) 19:32, 6 gru 2016 (CET)

Zasadowy ... -awy[edytuj kod]

Status: w trakcie

Mamy Zasadowy azotan bizmutu(III) (w treści bizmutawy) i Zasadowy salicylan bizmutawy. Dla zasadowego galusanu bizmutawego na szczęście istnieje inna nazwa: dermatol. Ale dla tych dwóch pierwszy raczej nie. Dręczą mnie te nazwy ilekroć się na nie natknę, ale ciężko mi cokolwiek z nimi zrobić. Jedyne nazwy, które gdzieś występują to takie z przedrostkiem pod- (podazotan, podsalicylan), ale jest to równie niezadowalające. Da się coś z tymi nazwami zrobić, czy po prostu to olać biorąc pod uwagę, że takie nazwy są stosowane w medycynie? Wostr (dyskusja) 23:07, 26 gru 2016 (CET)

  • @Wostr Zastosowałem w tym wypadku podobny algorytm do tego, który napisałeś dla kwasów tlenowych i ich pochodnych w naszych zaleceniach, tyle, że w odniesieniu do "kationu". I wyszło mi tak: pkt 1) odpada, bo nazwa zwyczajowa nie jest wymieniona przez IUPAC, 2) jest kilka nazw "zwyczajowych" stosowanych dla tego związku w literaturze, między innymi te całe podsalicylany, o których mi wspomniałeś, ale mnie najbardziej spodobała się basic bismuth salicylate (zasadowy salicylan bizmutu, tak po prostu), bo nie kłóci się z regułą 3) tutaj nie ma konieczności pisania zasadowy salicylan bizmutu(III), gdyż związki organiczne z kationem bizmutu(V) nie mogą istnieć. KamilK7 (dyskusja) 10:07, 27 gru 2016 (CET)
  • Nie jestem przekonany, czy są to związki o ściśle zdefiniowanym składzie, więc dokładne nazwy chemiczne są wątpliwe. Ja bym użył nazw z Farmakopei polskiej. Michał Sobkowski dyskusja 12:32, 27 gru 2016 (CET)
  • Myślę, że nazwy używane w medycynie będą ok, tym bardziej, że mamy np. chlorowodorki (chlorowodorek hydroksyloaminy) - nazewnictwo zamierzchłe i nazwa nie oddaje budowy, ale wszyscy wiedzą o co chodzi. Chrumps 01:08, 28 gru 2016 (CET)
  • Prześledziłem trochę literaturę na ten temat. Nasz artykuł jest moim zdaniem źle napisany, ale mając już zebraną literaturę, mogę go poprawić. Jednak zanim go poprawię trzeba podjąć pewną decyzję. Abyście mi mogli pomóc ją podjąć, to muszę wam króciutko streścić to, co znalazłem w literaturze (na razie pobieżna analiza, w razie ewentualnego poprawiania artykułu zapewne pojawią się dodatkowe szczegóły). Zasadowe salicylany bizmutu w preparatach medycznych mogą występować w bardzo różnych formach, zawierających złożone struktury zawierające wiele (zazwyczaj 9 lub 38) atomów bizmutu oraz ligandy organiczne (najczęściej aceton) - zależnie to od metody otrzymywania. Ponadto w literaturze udokumentowane są dwie dość szczegółowe postacie zasadowego salicylanu bizmutu o stosunku molowym grup salicylanowych do liczby atmów bizmutu 1:1 bez ligandów organicznych, są to C
    6
    H
    4
    (OH)COOBiO
    i C
    6
    H
    4
    (OH)COOBi(OH)
    2
    , przy czym było to opisane w dość starej literaturze i musiałbym dokładniej przeanalizować metodykę, aby określić na ile można im ufać (raczej nie za bardzo). W każdym razie pierwsza z wymienionych struktur sumarycznie odpowiada wzorowi C
    7
    H
    5
    BiO
    4
    , który w The United States Pharmacopeia (2003) został przypisany związkowi o numerze CAS 14882-18-9 (czyli takim, jaki mamy w artykule) pod nazwą Bismuth Subsalicylate. W nowszej literaturze opisano sposób otrzymania zasadowego monosalicylanu bizmutu o składzie dość ściśle odpowiadającym wzorowi sumarycznemu C
    7
    H
    5
    BiO
    4
    przez wytrącanie kwasem salicylowym w podwyższonej temperaturze z roztworów nadchloranu bizmutu w kwasie nadchlorowym o odpowiednim pH i o odpowiednich zakresach stężeń składników[1]. Wydzielony związek został dość dobrze scharakteryzowany, jego skład, to: bismuth, 57.6 (calcd., 57.7); salicylate ion, 37.6 (calcd., 37.9); free salicylic acid, at most 0.2%; and n = 1.0. Uzyskano monokryształy, które zbadano metodą rentgenografii strukturalnej. Charakterystyka obejmowała również widma IR oraz badania rozkładu metodą DTA. Autorzy nie odważyli się jednak określić jego struktury bardziej szczegółowo niż jako: BiOC
    7
    H
    5
    O
    3
    . Dodatkowo w literaturze opisane są salicylany o innych składach i nie wszystkie są zasadowymi salicylanami. Po tym przydługim wstępie mam do was pytanie, czy ten artykuł ma być o preparacie medycznym (wtedy opisujemy jeden konkretny preparat i artykuł jest pod jego nazwą), o jednym związku C
    7
    H
    5
    BiO
    4
    (wtedy jako tytuł artykułu proponowałbym stosowaną w nowszej literaturze na ten temat nazwę zasadowy monosalicylan bizmutu, w artykule znalazłaby się tylko krótka informacja o innych salicylanach oraz o tym, że skład preparatów medycznych jest odmienny), czy może o dość wąskiej grupie związków (zasadowe salicylany bizmutu, w którym każda postać stechiometryczna zostanie opisana na tyle szczegółowo, na ile starczy mi czasu, a o obojętnych salicylanach będzie tylko wzmianka), czy też o salicylanach bizmutu ogólnie? KamilK7 (dyskusja) 12:21, 28 gru 2016 (CET)
  1. E. V. Timakova, T. A. Udalova, Yu. M. Yukhin. Precipitation of bismuth(III) salicylates from mineral acid solutions. „Russian Journal of Inorganic Chemistry”. 54 (6), s. 873–880, 2009. DOI: 10.1134/S0036023609060096. 
  • @KamilK7 Podobnie starałem się trochę poszukać informacji, tylko że o zasadowym azotanie bizmutawym. Nie zdążyłem jeszcze przejrzeć wszystkiego, do czego mam dostęp, ale na razie wyłania się obraz taki, że ten zasadowy azotan bizmutawy ma podobne problemy jak salicylan. Przymierzam się do napisania czegoś o tym, ale plan ogólny jest taki że w jednym artykule musi się zmieścić wszystko. I proponuję tak samo przy salicylanach: wyjść od tego jak definiowany jest ten bismuth subsalicylate i że to nie jest jeden konkretny związek o dobrze zdefiniowanej strukturze, opisać jakimi składami opisywano/opisuje się ten związek/mieszaninę (wiadomo przynajmniej, że to na pewno jest jakiś związek, a nie mieszanina różnych związków?; chodzi mi ogólnie o preparat, a nie ten związek z przypisu). W artykule powinno być również info o zastosowaniu medycznym, ale podstawowym tematem jest pewne indywiduum chemiczne, a nie preparat leczniczy. Nazwę artykułu najlepiej wybrać na końcu ;) Wostr (dyskusja) 20:15, 28 gru 2016 (CET)
    • @Wostr W preparatach zasadowego salicylanu bizmutu zaobserwowano dwie postacie krystaliczne [Bi38O44(HSal)26(Me2CO)16(H2O)2] oraz [Bi9O7(HSal)13(Me2CO)5], jednak nie dotarłem jeszcze do źródeł pierwotnych i dlatego nie wiem, czy była to mieszanka, czy też w jednym z preparatów była pierwsza, a w innym druga. Szukam tego. KamilK7 (dyskusja) 08:34, 29 gru 2016 (CET) Dobra, dotarłem do literatury źródłowej i się okazało, że oni chcąc zrozumieć działanie preparatów hodowali sobie kryształki z acetonu i takie dwa rodzaje klastrów otrzymali, a co tam w preparatach jest, to wciąż jeszcze nie wiadomo, znaczy się jeszcze nie znalazłem... KamilK7 (dyskusja) 09:14, 29 gru 2016 (CET)
      • @KamilK7, @Wostr Jak patrzę na ww. struktury w bazie CSD to rzeczywiście w obydwu tych strukturach wbudowane są solwatujące cząsteczki acetonu i jeszcze dyskusyjne cząsteczki wody. Z dużym prawdopodobieństwem struktury niesolwatowane acetonem nie będą się istotnie różniły, jednak nie wiadomo tego na 100%. Z samej wody bez acetonu pewnie nie udała się krystalizacja z powodu hydrolizy. Tak czy inaczej, będąc precyzyjnym, skład związków jest nieco inny, niż tych które stosuje się w medycynie. Chrumps 03:17, 30 gru 2016 (CET)
        • @Chrumps z samej wody się nie da, ale da się uzyskać kryształki niesolwatowane rozpuszczalnikami organicznymi z roztworów w kwasie nadchlorowym lub azotowym o odpowiednim stężeniu. Badania rentgenowskie takich kryształków też zrobili, tylko nie pokusili się jak na razie o narysowanie struktury na tej podstawie i dlatego te solwatowane acetonem są obecnie uważane za najlepszy model tego związku. W przyszłym roku pewnie już sobie zrobię dość porządku w głowie, aby poprawić ten salicylan, a azotanem, to mam nadzieję Wostr się zajmie (ja co najwyżej potem tam coś uzupełnię, bo w literaturze, którą zebrałem, azotan także występuje). KamilK7 (dyskusja) 09:15, 30 gru 2016 (CET)

Układ sjaloperoksydazy[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Czy czasem nie jest to dubel arta laktoperoksydaza ? Kpjas φ 22:17, 13 sty 2017 (CET)

Termin sialoperoxidase nie występuje w żadnych enzymatycznych rejestrach. Jest jednak spotykany w publikacjach. Opisana jest natomiast lactoperoxidase (LPO), a jako akronim alternatywny ma czasem podany SPO, co sugeruje sialoperoxidase. To, że obie nazwy odnoszą się do tego samego enzymu znalazłem w książce Dental Caries: Principles and Management (Springer 2015, s. 62). Wolałbym źródło bardziej biochemiczne, ale i tak sądzę, że to to samo. Michał Sobkowski dyskusja 08:27, 14 sty 2017 (CET)

Substancja psychoaktywna[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Chciałbym zgłosić hasło Substancja psychoaktywna do naprawy, brak w nim przypisów i bibliografii, jak też pod względem językowym nie jest najlepiej, np. to zdanie "Tylko jedna teoria popatrzyła wstecz w historie, czy też na dziecięce pragnienia, takie jak chęć huśtania się, aby zobaczyć, że używanie ich jest drogą do zaspokojenia dążenia do zmian stanu umysłu które jest zjawiskiem powszechnym". Nowy15 (dyskusja) 14:11, 14 sty 2017 (CET)

@Nowy15, możesz zgłaszać do naprawy i tutaj, i w sekcji DNU, ale szczerze mówiąc szanse na gruntowną poprawę są marne. Oczywiste błędy i tego rodzaju bełkot możesz usunąć od ręki, ale szansa, że znajdzie się ktoś chętny do poprawy tak ogólnego hasła jest, jak napisałem, bardzo mała. Wostr (dyskusja) 15:02, 14 sty 2017 (CET)
Po zerknięciu na ten artykuł mam wrażenie, że on znajduje się w kategorii chemia, bo w tytule ma "substancja" i być może powinien być w tej kategorii, ale jeśli chodzi o portal opiekujący się (ten podany w dyskusji artykułu), to powinien być medyczny, a nie nasz. KamilK7 (dyskusja) 15:24, 16 sty 2017 (CET)
Jesteśmy jednym z nielicznych projektów, które stosują szablony w dyskusjach artykułów (i jedynym, który nie stosuje durnowatych „ocen” i „klasyfikacji” tych artykułów na różnych skalach jakości i przydatności) @Nedops mnie słusznie skorygował, że to kompletna bzdura ;) Wostr (dyskusja) 19:55, 19 sty 2017 (CET). Medycy nie stosują, bo i ich wikiprojekt jest raczej mało ruchliwy. W każdym razie, szablon IMHO jest wstawiony dobrze, bo część informacji w takim artykule będzie miała związek z tym projektem, a szablon wskazuje jasno, co jest przedmiotem projektu. W dodatku umożliwia to szybkie kontrolowanie zmian na stronach dyskusji, co jest o tyle ważne, że duża część dyskusji jest nieobserwowana przez aktywnych użytkowników i wpisy tam mogłyby pozostać niezauważone. Aczkolwiek co do meritum: rzeczywiście za poprawę problemu powinien wziąć się ktoś z tamtego projektu (ale jak napisałem: są na to bardzo małe szanse). Wostr (dyskusja) 15:35, 16 sty 2017 (CET)

Sestamibi technetu-99m[edytuj kod]

Status: w trakcie

Zmieniłem nazwę z MIBI na obecną, ale wciąż nie jestem przekonany. MIBI jest nazwą zupełnie potoczną i odnoszącą się tylko do ligandu, sestamibi jest stosowaną nazwą potoczną, a INN brzmi: technetium (99mTc) sestamibi. Niektórzy piszą jeszcze sestaMIBI, ale IMHO to zupełnie od czapy (sesta oznacza 6, ale to nie jest żaden oficjalny przedrostek i sestamibi jest raczej nazwą własną, bez potrzeby wyróżniania dużymi literami skrótu MIBI). W każdym razie, nie wiem do końca co począć. Może próbować uwzględnić w nazwie nazwę ligandu zamiast sestamibi? W kilku polskich artykułach, które widziałem to panuje totalny chaos, każdy nazywa i odmienia jak uważa. Wostr (dyskusja) 21:36, 18 mar 2017 (CET)

@Wostr. Ponieważ MIBI to (2-metoksyizobutylo)izonitryl, więc nazwa systematyczna kompleksu z 99mTc+ to będzie chyba heksa[(2-metoksyizobutylo)izonitryl]technet-99m(I) - nie jestem pewien czy liczbę Stocka należy podać przed czy po izotopie. Żeby jakoś nazwę zwyczajową pogodzić z taką nomenklaturą, mogłoby być:
  • bardziej chemicznie: heksa(MIBI)technet-99m(I)
  • bardziej zwyczajowo: sestamibi-technet-99m(I)
Michał Sobkowski dyskusja 08:48, 19 mar 2017 (CET)
Uzupełnię jeszcze, że preparat ten (i podobne z mniejszą liczbą MIBI, w zamian są w nich inne obojętne ligandy) jest otrzymywany jako roztwór, a czysty związek nie jest izolowany. Artykuł dotyczy więc roztworu, w którym znajdują się jednowartościowe kationy heksa(MIBI)technetu-99m(I). Michał Sobkowski dyskusja 09:28, 19 mar 2017 (CET)
Poszukam, gdzie stawia się tę liczbę Stocka – sam jestem ciekaw. A z nazwą, nie wiem czy medycy się nie obrażą jak im walniemy heksa[(2-metoksyizobutylo)izonitryl]technet-99m(I) ;), z sestamibi-technet-99m(I) chyba powinno być nieco lepiej. Wostr (dyskusja) 22:25, 20 mar 2017 (CET)

Hipotetyczne związki chemiczne[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

W zakładkach znalazłem odnośnik do en:Category:Hypothetical chemical compounds, który sobie jakiś czas temu zapisałem, aby ew. stworzyć odpowiednią kategorię tutaj. Jednak mam pewne wątpliwości: en-wikowcy zaliczają tam jednocześnie związki, które np. zostały wyłącznie przewidziane, ale także np. wodorowęglan wapnia, który o ile nie istnieje w postaci czystej, to (teoretycznie) istnieje w roztworze, oraz do tego wszystkiego odmiany alotropowe pierwiastków jak heksazyna czy penta-grafen. Wydaje mi się, że o ile sama kategoria może mieć sens (jeśli znajdzie się wystarczająca liczba artykułów), to jednak jakie ograniczenia należałoby przyjąć? Odmiany alotropowe pierwiastków też jako związki chemiczne? Wostr (dyskusja) 22:29, 20 mar 2017 (CET)

@Wostr Mówienie o wodorowęglanie wapnia w roztworze, to skrót myślowy. W rzeczywistości w roztworze mamy jony wapniowe, wodorowęglanowe i węglanowe oraz rozpuszczony dwutlenek węgla, wszystko w równowadze zależnej od kilku czynników. Natomiast wpisanie na enwiki go do kategorii związków hipotetycznych to nadużycie - w ich artykule nie ma opisów i źródeł, które by świadczyły na przykład o tym, że obliczono, iż wodorowęglan wapnia mógłby istnieć w postaci wyizolowanej w takich i takich warunkach. Myślę, że to istnienie takich źródeł powinniśmy ewentualnie u nas przyjąć jako kryterium ogólne. KamilK7 16:12, 9 maj 2017 (CEST)

Kategoria Commons związków chemicznych z Wikidanych[edytuj kod]

Status: w trakcie

W tym tygodniu wstępnie planuję wbudować w {{Związek chemiczny infobox}} pobieranie parametru commons z Wikidanych, na podobnej zasadzie jak się to odbywa w {{Pierwiastek infobox}}. We wrześniu zeszłego roku proponował to @Chrumps. Czy ktoś jest przeciwny/ma jakieś wątpliwości? Wostr (dyskusja) 20:45, 21 mar 2017 (CET)

Zmianę wprowadziłem. Bezpośrednie efekty (liczby mogą się jeszcze zmienić, bo możliwe, że kategorie się wciąż zapełniają, natomiast proporcje są widoczne już teraz):
  • W przypadku 487 artykułów wpisana u nas kat. Commons jest taka sam jak w Wikidanych;
  • dla 2338 artykułów dalej nie ma w infoboksach kategorii Commons (bo nie ma jej też w Wikidanych);
natomiast:
W najbliższym czasie przyjrzę się dwóm ostatnim kategoriom: tam, gdzie wpisy się różnią wynikać to będzie najpewniej z czterech przyczyn: (1) wpisana jest u nas galeria, a nie kategoria [galeria na Commons są najczęściej w opłakanym stanie i osobiście nie widzę potrzeby linkowania do nich], (2) nasz artykuł nie odpowiada 1:1 wpisowi w Wikidanych (został tak zaimportowany z interwikami, ale artykuły w różnych wiki opisują nieco coś innego, np. grupę związków a nie związek, grupę związków a nie jon itp.), (3) kategoria Commons została źle dodana w Wikidanych (źle zaimportowana z innej wiki), (4) występują jakieś różnice w dużych/małych literach.
Tam, gdzie dodano wpisy z WD, a nie było ich u nas, trzeba przejrzeć, czy na pewno są poprawne (w większości zapewne będą, mogą się natomiast pojawić problemy opisane wyżej jako 2 i 3). Wostr (dyskusja) 02:58, 25 mar 2017 (CET)
Wostr, bardzo dobre posunięcie!
Pierwsze z góry przypadki różnic między pl: a d:, na jakie trafiłem, to
  • mała litera w "category:"; nie da się tak zrobić w jakiś prosty sposób, żeby wielkość litery "C/c" w "category" nie była brana pod uwagę?
  • link do cienkiej galerii w d:, a u nas poprawnie do kategorii; a więc punkt (1) może być odwrotny.
Natknąłem się przy tym, na dziwną rzecz: w Kwas salicylowy w infoboksie jest podane "commons = Category:Salicylic acid" i jest to to samo co w d:, a jednak to hasło jest w kategorii z różnicami. A teraz najdziwniejsze: wynika to z tego, że wygenerowany w infoboksie link prowadzi do "Category:Salicylates", a nie do "Category:Salicylic acid"! Skąd to się bierze? Michał Sobkowski dyskusja 08:16, 25 mar 2017 (CET)
@Michał Sobkowski, z „category” już powinno być okej; natomiast w WD są małe szanse, aby się trafił link do galerii (właściwość przeznaczona jest tylko na kategorie). Kwas salicylowy poprawiłem: pobierana jest informacja nie z interwiki do Commons (tam było Salicylic acid), tylko z właściwości P373 (kategoria Commons; tam było Salicylates zaimportowane z en.wiki). Wostr (dyskusja) 14:53, 25 mar 2017 (CET)
  • Wostr, czy dobrze widzę, że obecnie wpis w d: jest nadrzędny w stosunku do wpisu w infoboksie? Np. w Alanina mamy wpis "Category:L-alanine", ale wywołuje się "Category:Alanine", tak jak w d:. To chyba nie byłoby dobre, bo uniemożliwia nam jakąkolwiek korektę lokalną, która może być potrzebna, np. gdy wystąpi punkt (2). Michał Sobkowski dyskusja 09:59, 26 mar 2017 (CEST)
    • Tak właśnie jest, ale tymczasowo. Skopiowałem rozwiązanie z {{Pierwiastek infobox}}, gdzie problemem były tylko linki do galerii przypuszczając, że i tutaj będzie podobnie i po poprawieniu, odwróci się nadpisywanie. Postaram się dzisiaj przejrzeć te wszystkie konflikty pomiędzy nami a WD, a potem odwrócić nadpisywanie, aby możliwe było ustawienie lokalne. Wostr (dyskusja) 16:16, 26 mar 2017 (CEST)

Konflikty: wpis lokalny–wpis w WD[edytuj kod]

Po przejrzeniu wszystkich konfliktów (Wikipedysta:Wostr/Wikidane/konflikt) zostało jeszcze 12 artykułów problematycznych:

  • problemy lokalne: Butan – są dwa infoboksy i jeden z nich generuje problem; w tym przypadku i tak konieczne jest rozdzielenie artykułów.
  • konflikty lokalne (artykuł jest o grupie związków, a infoboks o jonie): Nadchlorany, Chlorki, Cyjaniany, Cytryniany, Rodanki, Tiosiarczany
    trzeba się zdecydować do czego powinniśmy linkować: do kategorii o grupie związków, czy o danym jonie? Przy czym często w kategorii o jonie jest odnośnik do kategorii o związkach bądź też są w jakiś sposób powiązane (a nawet jeśli nie są, to można w którejś kategorii na Commons dać taki odnośnik); wpisy w WD są różnie i nie wiem w wielu przypadkach czy element jest o jonie czy o grupie związków;
    propozycja 1: zdecydować się na jeden z wariantów (grupa związków/jon) i tak wpisać wszędzie do infoboksów ; po odwróceniu nadpisywania nasza wersja będzie się i tak wyświetlać; ew. pododawać odnośniki w odpowiednich kategoriach na Commons, aby połączyć tam kategorie o grupach związków z kategoriami o jonach.
    propozycja 2: można spróbować dodać opcję umieszczania dwóch odnośników do Commons w infoboksie.
  • konflikty ogólne:
    • Alanina – kategoria z WD wydaje się być poprawna (dotyczy obu izomerów); artykuł u nas raczej traktuje do izomerze L; w WD próbuję się chyba niepoprawnie zmieścić oba izomery i ich mieszaniną w jednym elemencie
      propozycja 1: uznać, że nasz artykuł traktuje tylko o L i go w tę stronę zmodyfikować dając w treści czerwony link do D
      propozycja 2: uznać, że nasz artykuł jest o obu (wtedy trzeba np. w infoboksie przy wartościach wpisać, którego izomeru dotyczą).
    • Kwas ditionowy – nasz artykuł o kwasie; wszystkie inne interwiki o jonie
      dopiero teraz zauważyłem, że jest też en:Dithionic acid, więc po zapisaniu tej wiadomości poprawnie połączę w Wikidanych te artykuły
    • witamina B12 – artykuł o grupie związków, infoboks tylko o jednym z nich.
      wydaje mi się, że z takich artykułów powinien zniknąć infoboks w ogóle (przenieść do artykułu o danym związku).
    • Glukoza – element z Wikidanych odnosi się do glukozy ogólnie, artykuł lokalny do D-glukozy
      muszę się jeszcze przyjrzeć, czy przypadkiem nie trzeba tutaj czegoś ponaprawiać w WD.
    • Jon wodorotlenkowy – my mamy osobno wodorotlenki, inne wiki najwyraźniej nie; można próbować połączyć oba artykuły albo poprawnie powiązać wodorotlenki z hydroxide, wtedy jon pozostanie bez interwiki.

Wostr (dyskusja) 19:59, 26 mar 2017 (CEST)

Błędy w kategoriach z Wikidanych[edytuj kod]

W tych 641 artykułach, w których nie było wpisanej żadnej kategorii lokalnie a została dodana z WD, wstępnie odsiałem wszystkie te, które z porównania nazw kategorii i artykułu wyglądają na poprawne (tabela 1, tabela 2). Zostały 72 artykuły (~11%), z czego 56 (~8,7%) jest najprawdopodobniej błędna (kategoria dotyczy grupy związków, a nie pojedynczego związku), a pozostałe 16 wymaga weryfikacji (z czego 6 to opisany wyżej problem z artykułem o związkach, a infoboksem o jonie, np. bromki). Wostr (dyskusja) 23:17, 26 mar 2017 (CEST)

Większość poprawiłem, resztę będę poprawiał i weryfikował dzisiaj-jutro. Wostr (dyskusja) 16:36, 28 mar 2017 (CEST)

Śledzenie zmian w zakresie kategorii Commons w Wikidanych[edytuj kod]

Na stronie Wikiprojekt:Chemia/Wikidane/Związek chemiczny infobox/Lista (ogólnie na podstronie /Wikidane zamierzam niedługo zawrzeć wszystkie informacje dot. tego, co jest aktualnie pobierane do naszych infoboksów itd.) znajduje się lista wszystkich elementów, które (1) zawierają kategorię Commons w Wikidanych, (2) mają link do polskiego artykułu. Lista jest aktualizowana raz dziennie (lub na żądanie) i na pewno będzie mogła pełnić jakąś rolę w pilnowaniu zmian w obrębie kategorii Commons, które są pobierane do naszych artykułów. Jak na razie wiele elementów w WD wymaga jeszcze poprawek w zakresie nazwy i opisu, a więc tym samym takie zmiany również będą się pojawiać w diffach, ale przypuszczam, że potem większość zmian to będą tylko zmiany w zakresie kategorii. Wostr (dyskusja) 16:36, 28 mar 2017 (CEST)

Hydroksowęglan ołowiu(II)[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Tytuł jak teraz? Bis(węglan) diwodorotlenek triołowiu? Czy raczej zwyczajowo: biel ołowiana? Osobiście skłaniałbym się do trzeciej opcji, bo nazwa stechiometryczna jest nieco skomplikowana, a i tak wiele pigmentów czy barwników mamy pod tego rodzaju nazwami. Wostr (dyskusja) 13:58, 7 kwi 2017 (CEST)

Biel ołowiana jako tytuł artykułu moim zdaniem też będzie najlepsza, ale czy aby na pewno jako inna nazwa ma być Hydroksowęglan ołowiu(II), a nie Hydroksywęglan ołowiu(II)? KamilK7 15:55, 7 kwi 2017 (CEST)
Zalecenia z 1990 roku (PTChemu) podają dwie nazwy dla ligandu (OH)
: hydrokso (dopuszczony przez IUPAC) i hydroksy (dopuszczony przez Chemical Abstracts). Obecnym odpowiednikiem hydrokso jest hydroksydo. Wostr (dyskusja) 16:23, 7 kwi 2017 (CEST)
Czyli powinno być albo hydroksydowęglan (IUPAC), albo hydroksywęglan (CAS)? KamilK7 08:24, 10 kwi 2017 (CEST)

Pierwsza fabryka sody metodą Solvaja w Polsce.[edytuj kod]

Status: niepodjęte
Wątek założony przed: 21:06, 11 cze 2017 (CET)

Pierwszą fabryką sody na terenie Polski była fabryka w Szczakowej. Istniała w Cesarstwie Austro-Węgierskim już od 1882r. W 1891r przebywał w niej późniejszy laureat nagrody Nobla: Fritz Haber. Jest o niej mowa w dziele "Kronprinzenwerk" w tomie 19,na stronie 871 i 873. Haber wprowadzał produkcję sody metodą amoniakalną. Od 1914 istniała tam huta szkła. Obok istnieją tzw. "wapniówki" czyli "białe morza" - pozostałości po byłej fabryce. Fabryka ta była chlubą cesarstwa i produkowała 30 % całej produkcji w Imperium Austro-węgierskim.Produkty takie jak: soda kalcynowana, kaustyczna, salmiak, kwas solny wysyłano do całej Europy środkowo-wschodniej.

Potrzebne byłyby źródła. KamilK7 15:13, 11 lip 2017 (CEST)

Entalpia[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja
Wątek założony przed: 21:02, 25 cze 2017 (CET)

Hej, przeglądałem właśnie na Wikipedii artykuły Entalpia reakcji, Entalpia swobodna i Entalpia swobodna reakcji. Zauważyłem, że poziom tych artykułów jest średni. Ponadto artykuły Entalpia reakcji i Entalpia swobodna reakcji wyglądają niemal identycznie podczas, gdy są to różne pojęcia. Nie wiem czym mają się niby różnić artykuły "Entalpia" od "Entalpia reakcji" oraz "Entalpia swobodna" od "Entalpia swobodna reakcji". Czy jest ktoś w stanie wytłumaczyć te duble? Do tego artykuł o liczbie postępu reakcji stosuje podwójną notację. Powinien trzymać się jednego oznaczenia - albo λ albo ξ i tylko zaznaczyć fakt, że oznacza się to na różne sposoby, zwłaszcza, że stopień przemiany jest oznaczany o ile dobrze pamiętam przez α, a nie ξ, więc jest to poza podwójną notacją po prostu błąd merytoryczny. Jeśli się mylę to proszę mnie poprawić.

Nie jestem tego na 100% pewny, dlatego piszę tutaj zamiast od razu edytować :)

  • Różnica pomiędzy entalpią reakcji, a entalpią swobodną reakcji (i analogicznie pomiędzy entalpią i entalpią swobodną) jest ewidentna, pierwszy parametr dotyczy wyłącznie ciepła, a drugi zawiera w sobie dodatkowo entropię lub zmianę entropii układu. Natomiast różnica pomiędzy entalpią i entalpią reakcji (a także pomiędzy entalpią swobodną i entalpią swobodną reakcji) polega na tym, że pierwsze spośród wymienionych elementów par dotyczą stanu układu jako takiego, natomiast drugie elementy tych par dotyczą zmian stanu tego układu podczas reakcji chemicznej. Żaden z tych artykułów nie jest więc dublem innego spośród wymienionych. Prawdopodobnie można te artykuły napisać lepiej, ale chyba dobrze by było aby zrobiła to osoba, która rozumie te pojęcia i różnice pomiędzy nimi. KamilK7 09:01, 7 sie 2017 (CEST)

Masy molowe w infoboksie[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

W związku z hasłem kwas cytrynowy oraz moimi i @Synthesium edycjami w nim powstała kwestia tego, czy i jak dodawać do infoboksów masy molowe hydratów. W praktyce dotyczy to wszystkich tego rodzaju przypadków, w których podajemy w infoboksach informacje nie tylko czystej substancji (a więc np. także gdy podajemy chlorowodorki/siarczany/... leków).

Zrobienie tego w sposób, w jaki sam kiedyś to dodawałem (a więc z użyciem br-ów do uzyskania osobnych linii) nie wchodzi w grę z kilku powodów:

  • chcąc nie chcąc musimy starać się, aby infoboks był łatwo edytowalny w VE, a więc najlepiej bez użycia wikikodu, znaczników etc.
  • w planach jest zweryfikowanie za pomocą Wikidanych i modułu w Lua poprawności mas molowych: (a) poprzez porównanie wartości Wiki ↔ WD, (b) poprzez porównanie wpisanej wartości z wartością obliczoną na podstawie wzoru sumarycznego (en:Module:MolarMass).

Jedyną sensowną możliwością jest więc uzupełnienie infoboksu o zestaw parametrów typu X. masa molowa, w podobny sposób, w jaki teraz działają temperatury, gęstość itd. Do rozważenia są więc dwie kwestie:

  1. Czy dodawać masy molowe hydratów itd. do infoboksu
  2. Jeśli tak, to:
    1. czy dać tylko parametry typu X. masa molowa, które należałoby uzupełniać w sposób 200 g/mol (monohydrat);
    2. czy dać dodatkowy parametr (coś na kształt X. masa molowa postać/rodzaj), przez co w pierwszym parametrze podawałoby się tylko wartość liczbową, a w drugim wartość w nawiasie (jednostka, nawiasy dodawane byłyby automatycznie).

Wostr (dyskusja) 10:46, 7 sie 2017 (CEST)

Z góry przepraszam, że nie znam języka, w którym koduje się szablony infoboksów. Wydaje mi się, że najlepiej jest wstawić takie automatyczne pole, które samo uzupełni brakujące informacje. Wikipedysta będzie musiał tylko podać:

  1. ile hydratów ma związek chemiczny (0 oznacza brak hydratów; jeżeli poda się liczbę np. 4 to powstaną 4 osobne wiersze na wpisanie mas molowych)
  2. jakie są znane hydraty (wpisać trzeba liczby, np.: 2, 5, 7, 9)
  3. bot automatycznie przeliczy masę molową dodając odpowiednią masę wód hydratacyjnych

Jest to chyba zbliżone do opcji nr 2, którą podał Użytkownik Wostr. Ja nie potrafię napisać takiego bota. Dodawałbym te informacje właśnie poprzez znacznik BR lub w nawiasie. To samo dotyczy nr CAS (każdy wodzian ma inny CAS). Ponieważ nie wiem jakie możliwości ma język programowania używany do pisania botów obsługujących Wikipedię, więc być może część tych funkcji musiałby na siebie przejąć Wikipedysta, który dodaje informacje.

Dla mnie (i dla większości Czytelników) ważniejsze jest to by Wikipedia zawierała dużo danych, a nie by dane te były ładnie ułożone w tabelkach. Oczywiście, jeśli ktoś potrafi poprawić układ graficzny i rozmieszczenie tych informacji to jest to bardzo pożyteczne. Wydaje mi się, że priorytetem jest dodanie ważnej informacji, a jej późniejsza obróbka, rozmieszczenie na stronie, to są już działania kosmetyczne - ważne, ale jednak nie priorytetowe.--Synthesium (dyskusja) 23:25, 7 sie 2017 (CEST)

  • Hmm, wydaje mi się, że technicznie byłoby możliwe, aby przy masie molowej istniał jeden parametr, w którym wikipedysta wpisywałby np. monohydrat, dihydrat, pentahydrat (potencjalnie pewnie także np. chlorowodorek, siarczan dla leków itp.), a skrypt automatycznie dodawałby odpowiednią masę do wpisanej wartości związku bezwodnego i zaokrąglał do dwóch miejsc po przecinku (+poprawnie formatował). Trzeba by było wykorzystać Lua i poprosić jakiegoś technomagika o pomoc, ale wydaje się to wykonalne. A odnośnie jednego z ostatnich zdań: niestety trzeba jak najbardziej troszczyć się od razu o poprawne technicznie rozwiązanie od samego początku, bo potem najczęściej ktoś musi to ręcznie poprawiać – a ludzi do pracy mamy o wielu, wielu za mało i może być tak, że potem już nikt tego nie poprawi. Wostr (dyskusja) 23:55, 7 sie 2017 (CEST)
  • Zapewne możliwe technicznie, pytanie, czy znajdzie się ktoś, kto to zrobi. Może jednak wprowadzić po prostu po dwa dodatkowe pola dla masy molowej każdej dodatkowej postaci związku, np. postać 1 + masa molowa postaci 1? Nie wiem czy są jakieś ograniczenia liczby postaci, tak minimum 5 by się przydało. Albo zrobić podszablon {{Związek chemiczny infobox/masa postaci}} i wstawiać ich tyle, ile trzeba, analogicznie do {{Pierwiastek infobox/izotop}}. Tylko to pewnie gryzie się z VE. Michał Sobkowski dyskusja 10:11, 8 sie 2017 (CEST)

Moim zdaniem infoboksy należy zostawić dla związków niesolwatowanych. Ewentualne hydraty itp. wraz z ich właściwościami, CAS itd. umieściłbym w treści artykułu. Przeglądając kilka siarczanów zauważyłem, że nie są opisane u nas wszystkie ich znane hydraty. Umieszczenie tylko wybranych nie wydaje się ok, w szczególności jeśli omijamy inne niewodne solwaty - fakt, że zwykle małoistotne, ale większość hydratów CuSO4 również ma znaczenie marginalne. Kryteria wyboru byłyby więc subiektywne. Chrumps 02:14, 12 sie 2017 (CEST)

  • Hydraty, siarczany, chlorowodorki i inne sole to defacto osobne związki chemiczne - mają inny CAS, inną masę molową, inną temperaturę topnienia, rozkładu, wygląd, kolor, postać, krystalizują w innym układzie, inne ciepło molowe, rozpuszczalność, gęstość, w zasadzie wszystko inne, dopiero w roztworze odpowiedniego kwasu zaczynają się zachowywać tak samo, jak związek macierzysty. Dlaczego nie dawać ich w osobnych infoboxach? KamilK7 08:26, 1 gru 2017 (CET)
    • @KamilK7 Siarczan magnezu ma np. co najmniej 6 znanych hydratów + bezwodny → będziemy wstawiać 7 infoboksów? Chrumps 03:13, 13 sty 2018 (CET)
      • @Chrumps (ping @Wostr) - dobry przykład do dyskusji znalazłeś. Nie twierdzę, że znam dobre rozwiązanie. Może spróbuję ten artykuł uzupełnić o znalezione dane dla parametrów, które są wstawiane do infoboxu, abyśmy wtedy na takim przykładzie przemyśleli, jak to powinno być rozwiązane? Tak na szybko, to znalazłem takie dane, dla których pola w infoboksie istnieją:
  1. MgSO
    4
    : CAS: 7487-88-9; M = 120.36 g/mol; kryst.: ortoromb. (α−MgSO
    4
    , β−MgSO
    4
    ) lub tetragon. (δ−MgSO
    4
    , ε−MgSO
    4
    ); ρ = 2.66 g/cm3; trozkł. = 1124 °C; rozp.: 26.9 g/100 cm3 (H
    2
    O
    , 0 °C), 35.1 g/100 cm3 (H
    2
    O
    , 20 °C), 50.2 g/100 cm3 (H
    2
    O
    , 100 °C), 1.16 g/100 cm3 (Et
    2
    O
    , 18 °C), tr. rozp. (EtOH, gliceryna), nie rozp. (aceton); n20D 1.56; moment dipolowy = ?.
  2. MgSO
    4
    ·H
    2
    O
    : CAS: 14168-73-1 (monohydrat), 14567-64-7 (kizeryt), 639819-42-4 (Magnesium, aqua[sulfato(2-​)​-​κO,​κO']​-); M = 138.38 g/mol; kryst.: jednoskośny (kizeryt); ρ = 2.445 g/cm3 (syntet.) lub 2.571 (kizeryt); ttopn. = 150 °C; trozkł. = 200 °C; rozp.: H
    2
    O
    ; n20D: α = 1.520, β = 1.533, γ = 1.584; moment dipolowy = ?.
  3. MgSO
    4
    ·2H
    2
    O
    : CAS: 17830-05-6 (dihydrat), 24492-87-3 (sanderyt), 639819-43-5 (Magnesium, diaqua[sulfato(2-​)​-​κO,​κO']​-​, (T-​4)​-); M = 156.39 g/mol; kryst.: ortoromb.; moment dipolowy = ?.
  4. MgSO
    4
    ·2.5H
    2
    O
    : CAS: 17830-15-8; M = 165.41 g/mol; kryst.: jednoskośny.
  5. MgSO
    4
    ·3H
    2
    O
    : CAS: 15320-30-6 (trihydrat), 639819-45-7 (Magnesium, triaqua[sulfato(2-​)​-​κO,​κO']​-); M = 174.41 g/mol; moment dipolowy = ?.
  6. MgSO
    4
    ·4H
    2
    O
    : CAS: 15244-29-8 (tetrahydrat), 1383811-60-6 (cranswickite), 24378-31-2 (starkejit), 478615-21-3 (Magnesium, tetraaqua[sulfato(2-​)​-​κO,​κO']​-​, (OC-​6-​22)​-); M = 192.43 g/mol; kryst.: jednoskośny (starkejit, cranswickite); ρ = 1.917 g/cm3 (cranswickite), ρ = 2.01 g/cm3 (starkejit); n20D: α = 1.460, β = 1.471, γ = 1.474 (starkejit).
  7. MgSO
    4
    ·6H
    2
    O
    : CAS: 17830-18-1 (Sulfuric acid magnesium salt (1:1)​, hexahydrate (8CI,​9CI)), 13778-97-7 (Hexahydrite ((MgSO
    4
    )·6H
    2
    O
    ) (9CI)); M = 228.46 g/mol; kryst.: ?.
  8. MgSO
    4
    ·7H
    2
    O
    : CAS: 10034-99-8 (heptahydrat), 14457-55-7 (epsomit), 1415567-44-0 (heptahydrat z izotopem 34S); M = 246.47 g/mol; kryst.: ortoromb. (epsomit); ρ: 1.68 g/cm3 (empsomit), 1.67 g/cm3 (syntet.); trozkł. = 150 °C; rozp.: 71 lub 113 (do weryfikacji) g/100 cm3 (H
    2
    O
    , 20 °C); n20D: α = 1.433, β = 1.455, γ = 1.461 (epsomit).
  9. MgSO
    4
    ·8H
    2
    O
    : CAS: 123249-11-6; M = 268.48 g/mol.
  10. MgSO
    4
    ·9H
    2
    O
    : CAS: 410526-52-2; M = 282.50 g/mol.
  11. MgSO
    4
    ·11H
    2
    O
    : CAS: 924887-90-1 (undekahydrat), 1032197-87-7 (meridianiite); M = 318.53 g/mol; trozkł. = 2 °C; kryst.: trósjośny; ρ = 1.512 g/cm3; n20D: α = 1.418, β = ?, γ = 1.448 (?).
Pytajniki oznaczają, że znalazłem literaturę, w której dana jest, ale nie miałem czasu/możliwości do niej zajrzeć. W nazwach kompleksów część znaków "-" powinna być jako indeks górny, ale na razie tego nie poprawiałem, bo nie wiem, czy wogóle takie nazwy będą wykorzystane. Korzystając z tego, że sporo literatury na ten temat już zebrałem, to chętnie bym uzupełnił ten artykuł o siarczanie magnezu, ale na podanym wyżej przykładzie trzeba zadecydować co gdzie i jak. Część danych dotyczy minerałów, więc w zasadzie pełnoprawnie mogą to być osobne artykuły. Ale co zrobić, gdy dane nie uzyskano dla minerału, tylko dla syntezowanego hydratu? Osobny artykuł o hydracie? A może właściwości tylko w tekście artykułu? Dla niektórych danych (jak gęstości, czy temperatury topnienia) mamy wiele pól, więc można próbować je w infoboksie upchać, ale czuję, że i tak nie zawsze się zmieszczą. KamilK7 15:16, 15 sty 2018 (CET)
Teoretycznie infoboks wspiera w tym momencie dodawanie wielu różnych temperatur, gęstości itd., da się również opisać układy krystalograficzne różnych hydratów. Natomiast wydaje mi się, że nie jest to docelowy wygląd. Biorąc pod uwagę rozwój Wikidanych jest możliwe, że za kilka lat (i myślę tutaj raczej o perspektywie >5, a może i więcej) tego rodzaju dane będą w całości generowane z WD. Wtedy biorąc pod uwagę wielość różnych właściwości i wiele różnych danych w ramach jednej właściwości, bardziej rozsądne wydaje mi się generowanie pełnowymiarowych tabel niż tłoczenie tego w infoboksie. W tym przypadku też nie widzę przeszkód, aby tak dużą różnorodność hydratów po prostu opisać w tabeli, a nie infoboksie. Wostr (dyskusja) 16:41, 15 sty 2018 (CET)
Popieram koncepcję osobnej tabeli. Infoboksy zżerają za dużo miejsca w pionie, a efekt jest mało czytelny. Michał Sobkowski dyskusja 19:30, 15 sty 2018 (CET)
@Wostr, @Michał Sobkowski Mnie też wydaje się to rozsądnym podejściem, ale... w takim razie, patrząc na przyszłość, tworząc taką tabelę powinienem od razu wiązać odpowiednie jej pola z elementami Wikidanych (a jeśli takich elementów nie ma, to je tworzyć)? Przyznam, że jeszcze nie patrzyłem jak by to można było zrobić, ale prawdopodobnie poradzę sobie podpatrując, jak to jest zrobione w szablonach. Mam jednak obawy, że to podejście wymagałoby od wikipedystów tworzących artykuły zaawansowanych umiejętności. Można oczywiście to ułatwić tworząc szablon do kreowania takich tabelek, ale i tak wciąż będzie to od piszącego artykuł wymagało niejednokrotnie tworzenia elementów w WD. KamilK7 08:35, 16 sty 2018 (CET)
@KamilK7, na razie z dodawaniem różnych danych w Wikidanych są jeszcze problemy (nie jest wciąż jasne, czym są w ogóle wpisy o związkach chemicznych – substancjami chemicznymi czy pojedynczymi molekułami – tym samym nie jest do końca jasne, czym są hydraty), natomiast:
  • każdy hydrat w Wikidanych będzie miał osobny element i tam będzie miał swoje dane
  • nie wiadomo jeszcze jak to wszystko będzie łączyło się w całość ze związkami (moje zaproponowane rozwiązanie na razie jest jeszcze w fazie propozycji i nie ma jednogłośnego poparcia), natomiast wydaje mi się, że bez względu na sposób połączenia elementów w WD, w Wikipedii i tak wywołanie takiej tabeli będzie musiało zawierać bezpośrednie odwołania do identyfikatorów w Wikidanych, tzn. podajesz w szablonie np. Qxxxxx, Qyyyyy, Qzzzzz, a szablon generuje tabelę z tymi trzema związkami (przy czym... pewnie i tak taki szablon będzie w Lua, aby jakoś sprawnie poradzić sobie ze zmienną liczbą związków).
  • możliwe, że za ileś lat będzie to wymagało od piszącego jedynie zdefiniowania dla jakich związków chce mieć tabelkę — już teraz w WD jest sporo danych zaimportowanych automatycznie (i uźródłowionych) – są to jednak dane, które można było zgodnie z licencją importować. Ew. dodania kilku informacji do już istniejących w WD związków (bo tych związków jest dość sporo... nie wiem dokładnie, ale już teraz trzeba je liczyć w dziesiątkach tysięcy)
  • możesz od razu wpisywać te same dane do WD, ale moim zdaniem nie ma co liczyć, że takie tabele generowane z WD pojawią się na wiki szybko. Wikidane są wciąż zbyt młodym projektem, w którym wiele rzeczy nie zostało ustalonych, a w samej chemii jest tam po prostu zbyt mało osób (a każdy ma swoją wizję oczywiście ;), aby coś mocno ruszyło do przodu. Z tego powodu np. Rosjanie zalewają Wikidane swoimi nieuźródłowionymi danymi z infoboksów (na zasadzie, lepsze coś niż nic) i nie da się im przetłumaczyć, żeby tego nie robili (bo nie ma jasnych zasad WER).
  • jeśli potrzebujesz, mogę Ci rozpisać jak tam się dodaje dane i jak tworzy nowe elementy dla związków.
Wostr (dyskusja) 16:08, 16 sty 2018 (CET)
@Wostr Dziękuję za informacje. Na razie nie rozpisuj, bo i tak będę miał ze 3 tygodnie bardzo mało czasu, Jeśli się potem za coś takiego zabiorę, a nie będzie dla mnie coś jasne, to poproszę o pomoc. KamilK7 08:27, 17 sty 2018 (CET)

hydroksykwasy[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Definicja w tym haśle jest co najmniej nieprecyzyjna - zgodnie z nią do hydroksykwasów zaliczałyby się również np. kwasy fenolowe. Nie mam jednak pod ręką źródła, które by definiowało, że te grupy muszą być połączone z rodnikami lub pochodnymi rodników alkilowych lub cykloalkilowych. Ponadto sam nie wiem, czy na przykład karboksymetylowe pochodne hydroksylohydrazyny są hydroksykwasami, czy nie (spełniają definicję nawet jeśli założyć, że użycie R w tamtej definicji implikuje, że co najmniej po jednej z obu wymaganych grup nie może być podstawiona pod pierścień aromatyczny. Przykład takiego związku, to HOOCCH
2
NHNHOH
. KamilK7 17:06, 17 sie 2017 (CEST)

Nie znalazłem na szybko żadnej dobrej definicji. I jakbym miał sam osądzać to ani nie zaliczyłbym do tej grupy kwasów fenolowych, ani tym bardziej związków, w których któraś z grup funkcyjnych (COOH/OH) jest przyłączona do atomu innego niż węgiel. I o ile w drugim przypadku wydaje mi się, że rzeczywiście tego typu związki nie wchodzą w skład hydroksykwasów, o tyle w pierwszym przypadku... już od razu znalazłem niechcący przykład temu przeczący: The most widely studied aliphatic hydroxy acids are the lower members of the 2-hydroxyalkanoic acids, while studies of aromatic hydroxy acids have often centered on salicylic acid (w Encyclopedia of Inorganic Chemistry R.B. Kinga). Jest jeszcze jedna kwestia w przypadku tej definicji – z góry nie uwzględnia kwasów innych niż karboksylowe (a więc np. −SO
2
OH
przyłączonej do grupy hydroksyalkilowej, np. kwasu izetionowego). Wostr (dyskusja) 21:08, 17 sie 2017 (CEST)
W {{Ullmann}} w rozdziałach Hydroxycarboxylic Acids, Aliphatic i Hydroxycarboxylic Acids, Aromatic znajdują się takie definicje:
  • Quote-alpha.png
    Definition: In contrast to the purely aromatic hydroxycarboxylic acids (phenolic carboxylic acids), which contain phenolic hydroxyl groups on the aromatic nucleus and thus display enhanced acidity, aliphatic hydroxycarboxylic acids are characterized by purely aliphatic alcohol hydroxyl groups. Aliphatic hydroxycarboxylic acids may have one or several hydroxyl groups, together with one or more carboxyl groups. In the simplest case, the monohydroxymonocarboxylic acids, the compounds can be conveniently subdivided into three categories: 1) 2- or α-hydroxycarboxylic acids, 2) 3- or β-hydroxycarboxylic acids, and 3) hydroxycarboxylic acids with the hydroxyl group located in the 4- (i.e., γ-) position, or even more remote from the carboxyl group.
  • Quote-alpha.png
    Aromatic hydroxycarboxylic acids (i.e., hydroxycarboxylic acids with phenolic hydroxyl groups) (...)
Wostr (dyskusja) 21:18, 17 sie 2017 (CEST)
Jeśli to tak wygląda, to wspomniana przeze mnie definicja nie jest taka zła. Ale w takim wypadku powinniśmy zrobić kategorię kwasy fenolowe podkategorią hydroksykwasów. KamilK7 09:16, 18 sie 2017 (CEST)

Artykuł Biotransformacje[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Jest kilka spraw z tym hasłem:

  1. tytuł IMO powinno być Biotransformacja
  2. interwiki najwłaściwsze chyba en:Biotransformation
  3. skrzywienie biotechnologiczne
  4. nie znam się zbytnio na chemii, więc sprawdzenie podanych w arcie przykładów

Dzięki.
Kpjas φ 11:35, 4 lis 2017 (CET)

Punkty 1 i 2 - słusznie, zmieniłem i dodałem IW. Michał Sobkowski dyskusja 20:29, 4 lis 2017 (CET)
Bio- to nie mój krąg zainteresowań i nie mogę obiecać, że coś tu poprawię (głównie z braku czasu obecnie), ale będę się starał coś tam naskrobać, aby przynajmniej szablon można było zdjąć. Wostr (dyskusja) 21:12, 4 lis 2017 (CET)

Szablon:Pierwiastki chemiczne[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Z uwagi na edycje @Ysku w tym szablonie przygotowałem jedną z możliwych wersji uwzględniającą pierwiastki >118: user:Wostr/pierwiastki. Trzeba się jednak zastanowić, czy:

  1. taka zmiana jest zasadna – obecnie szablon uwzględnia wszystkie uznane pierwiastki i spełnia w zasadzie swoją rolę jako szablonu nawigacyjnego
  2. zamiast dodawać pierwiastki do układu okresowego można dodać na dole szablonu pasek z informacją linkującą do pierwiastków 8. okresu
  3. jeśli jednak powiększać układ okresowy w tym szablonie, to:
    1. czy tak jak w przykładzie (tylko pierwiastki, na temat których są artykuły)
    2. wszystkie pierwiastki 8. okresu z czerwonymi linkami (to znowu może doprowadzić do prób pisania artykułów na ich temat, a w większości te pierwiastki nie są encyklopedyczne)
    3. wszystkie pierwiastki 8. okresu, ale bez linkowania do tych bez artykułów (z ew. informacją na pasku u dołu szablonu, że podlinkowane są tylko pierwiastki, które próbowano otrzymać).

Co myślicie? Wostr (dyskusja) 19:04, 21 lis 2017 (CET)

  • Moim zdaniem na razie tylko pierwiastki, których próbę syntezy podjęto, gdyż ich położenie w układzie okresowym nie budzi wątpliwości (w literaturze nie znalazłem zastrzeżeń do tezy, które z nich są one superaktynowcami bloku g). W przypadku całego okresu 8 jest problem. Prosta ekstrapolacja zasady aufbau prowadzi do wniosku, że superaktynowcami bloku g powinny być pierwiastki o liczbach atomowych od 121 do 138 (wtedy 8 okres kończy się na pierwiastku 168). Natomiast obliczenia prowadzone relatywistyczną metodą wielokonfiguracyjną (Diraca-Focka) prowadzą do wniosku, że najprawdopodobniej w bloku g będą pierwiastki od 121 (dziwne, bo orbital g zacznie się wypełniać wtedy od 125., ale nie wnikam w to teraz) do 142 (143), a 8-smy okres będzie się kończył na 172. KamilK7 11:58, 23 lis 2017 (CET)
    • @KamilK7, zerknij raz jeszcze na mój brudnopis, może tak (wcześniej były puste miejsca, które słabo wyglądały). Może też dać info u dołu o tym, że znajdują się podlinkowane tylko te, których próby otrzymania podjęto i że dalsza budowa układu w zakresie 8. okresu jest nieznana i jest obiektem badań teoretycznych? Wostr (dyskusja) 12:31, 23 lis 2017 (CET)
      • @Wostr, może tak być, ale informacja, że podlinkowane są tylko te, których próby syntezy już zostały podjęte, nie jest konieczna. Natomiast objaśnienie, dlaczego nie dajemy całego 8. okresu się przyda. Jednak słowo "nieznana" byłoby nieco zbyt mocne. Raczej po prostu "Budowa 8 okresu pierwiastków jest przedmiotem badań teoretycznych". KamilK7 12:41, 23 lis 2017 (CET)
        • @KamilK7, Wikipedysta:Wostr/pierwiastki? Wostr (dyskusja) 13:01, 23 lis 2017 (CET)
          • @Wostr "może tak być" dotyczyła Wikipedysta:Wostr/pierwiastki, natomiast cała reszta odnosiła się do propozycji, które złożyłeś w niniejszej dyskusji powyżej. KamilK7 13:19, 23 lis 2017 (CET)
            • @KamilK7, no tak :) i tym, dość lakonicznym przyznaję, sposobem chciałem spytać, czy takie wyjaśnienie jak tam zamieściłem i taki ogólny wygląd Cię satysfakcjonują ;) Wostr (dyskusja) 13:33, 23 lis 2017 (CET)
              • @Wostr Jest dobrze lub prawie dobrze, gratuluję wykonanej pracy. Zastanawiam się tylko czy przy kropeczkach sygnalizujących kolejne pierwiastki nie dać odnośnika do "Budowa 8. okresu jest przedmiotem...". KamilK7 13:43, 23 lis 2017 (CET)
  • Dzięki. Dodałem wersję z przypisem w dwóch... wersjach :) Poczekam jeszcze kilka dni z ew. wprowadzeniem na ew. inne komentarze lub uwagi. Wostr (dyskusja) 15:03, 23 lis 2017 (CET)
    • Wikipedysta:Wostr/pierwiastki to bardzo sensowny projekt rozszerzenia, aczkolwiek kolory sugerują, że istnienie Uue i dalszych jest równie pewne co Mt czy Lv. Nie jestem tak przekonany co do konieczności zmian jak Ysku, ale to nie zaszkodzi, o ile będzie jasne, że te z Z≥119 nie zostały wykryte. Możemy poczekać, aż Dubna je zrobi. Szczureq (π?) 13:47, 24 lis 2017 (CET)
      • Te kolory (jeśli o linkowanie chodzi) nic nie sugerują na temat istnienia pierwiastków, tylko na temat istnienia artykułów o nich, a to spora różnica, ponieważ artykuły na temat bytów hipotetycznych są pełnoprawnym elementem Wikipedii. Reszta kolorów też nie dotyczy istnienia, tylko tego, czy udało się, czy nie udało się poznać przynajmniej niektóre ich właściwości. Dodam jeszcze, że Mt lub Lv też nie istnieją, istniały przez krótkie chwile w przeszłości w czasie wybuchów supernowych, w akceleratorach etc., te które masz namyśli też istniały w niektórych gwałtownych procesach gwiazdowych przez moment, w akceleratorach być może też, różnica polega tylko na tym, że jak do tej pory nie udało się ich wykryć. KamilK7 13:13, 30 lis 2017 (CET)

Definiendum[edytuj kod]

W związku z aktualizacją standardu w zakresie formatowania definiendum, poprosiłem o sporządzenie listy artykułów, która może być w jakiś sposób pomocna – widać tam cały/część akapitu wstępnego w 3537 artykułach (nie jest na bieżąco aktualizowana, ale myślę, że co jakiś czas mogę poprosić o aktualizację). Wikipedysta:Wostr/związki. Wcześniej nie udało się przystosować wszystkich (nawet większości) akapitów wstępnych do standardu, mam nadzieję, że teraz nie będą się pojawiały wątpliwości u edytujących tę tematykę i uda się to w jakimś rozsądnym czasie (kilku lat) ujednolicić. Wostr (dyskusja) 22:41, 24 lis 2017 (CET)

  • @Wostr zacząłem to poprawiać i od razu mam dwa pytania:
  1. Czy zrobione można usuwać z twojego brudnopisu?
  2. Co zrobić z: Adenina (gr. ἀδήν aden – gruczoł), 6-aminopuryna? Nie mieści się w obecnym standardzie ponieważ:
    • nazw greckich nie powinno zapisywać się kursywą (a tak nakazywałby standard, bo to nazwa obca), o ile nie jest to ich latynizacja.
    • w obecnym standardzie nie ma nic wspomniane o podawaniu tłumaczeń nazw obcych.

W zakresie drugiego pytania byłbym za uzupełnieniem szablonu o ten przykład (z omówieniem). Jest świetny, gdyż obok nazwy greckiej dodatkowo podana jest jej latynizacja i tłumaczenie. A może to powinno być w definiens? KamilK7 13:42, 30 lis 2017 (CET)

  • /konflikt/ @KamilK7, Wszystkich możliwości nigdy się nie przewidzi, ja sam wyłapałem już m.in. wodorek berylu i LiHe, które ciężko zestandaryzować, jednocześnie pozostawiając wszystkie informacje, więc na razie je zostawiłem, aby się tym martwić w przyszłości. Przykład jak najbardziej moim zdaniem można dodać – choć trzeba też rozważyć, kiedy rzeczywiście ta informacja jest potrzebna w definiendum, kiedy w artykule w jakiejś osobnej sekcji (również nieuwzględnionej w standardzie), kiedy w akapicie wstępnym, ale w stylu „nazwa pochodzi od”, a kiedy po prostu w Wikisłowniku. I jeszcze na marginesie, zastanawiam się czemu {{grc}} nie dodaje automatycznie skrótu języka; latynizacja też powinna być objęta {{j}}, zazwyczaj kod języka to wtedy [kod języka]-Latn. Wostr (dyskusja) 13:58, 30 lis 2017 (CET)
    • No właśnie przez to miałeś konflikt edycji, że się zacząłem zastanawiać, czy w adeninie to pochodzenie z greki, to jeszcze jest definiendum, czy już może definiens. Ale w przypadku artykułów z innych działek powszechnie przyjęto dawać to w definiendum. Z wodorkiem berylu nie miałem problemów, po prostu oddzieliłem przecinkami, a przed BeH
      2
      zastosowałem zapożyczony z wikisłownika skrót uproszcz. (w standardzie jest pokazane użycie „pot.”, „zwycz.”, „daw.” itp. - moje uproszcz. mieści się w owym itp.). Z LiHe jest pewien problem, na razie dodałem przecinek, aby dostosować do standardu, ale nazwa "hel, związek z litem (1:1)" wciąż pozostaje w nawiasie kwadratowym pomimo, że nie jest on elementem jego nazwy (inaczej kolejny przecinek sugerowałby odrębne nazwy). Co do {{grc}}, też się zastanawiam dlaczego nie daje kodu języka, na razie w Adeninie zastosowałem {{gr.|{{grc|ἀδήν}}|}}, co w rezultacie daje: gr. ἀδήν. {{Re}} poprawiam na @Wostr, bo zapomniałem podpisu. KamilK7 14:31, 30 lis 2017 (CET)
      • Miałem teraz ponad godzinną, 5-kilometrową podróż samochodem... więc miałem czas myśleć. Jakoś najbardziej przemawia do mnie, aby w przypadkach takich jak adenina dawać w akapicie wstępnym np. „Nazwa związku pochodzi od greckiego ... oznaczającego ... (...)”, gdzie zamiast (...) możliwe jest także wstawienie przecież dłuższego wyjaśnienia, dlaczego akurat od tego a nie innego słowa pochodzi. Zobaczę jak to jest wyjaśnione w Dictionary of Chemoethymology Elseviera i spróbuję dać przykład, jak bym widział ten konkretny przypadek. Wostr (dyskusja) 15:22, 30 lis 2017 (CET)
  • W adenina umieściłem swoją wersję, tak jak ja widzę większość takich sytuacji. Nie wiem, czy wszędzie się tak da, ale IMHO lepiej próbować dodać zdanie/dwa zdania w tekście niż wstawiać to w nawiasie w definiendum. Wostr (dyskusja) 21:33, 2 gru 2017 (CET)
    • @Wostr Jak ktoś ma akurat czas i chęć rozbudowywać artykuł szukając dodatkowych źródeł, to oczywiście, że tak lepiej. Nie zawsze jednak jesteśmy w tak komfortowej sytuacji. KamilK7 11:36, 4 gru 2017 (CET)
      • @KamilK7, więc proponuję zebrać tutaj wszystkie te artykuły, w których etymologia jest w definiendum; ja postaram się tam coś wymodzić i potem pozostaną ew. tylko nowe artykuły. Oczywiście możemy dodać do standardu wersję z etymologią, tylko trzeba by było ustalić, kiedy jest to dopuszczalne (jest sporo artykułów, gdzie można wstawić np. „z ang. ...”) i pewnie musiałoby być niedopuszczalne umieszczanie wtedy, gdy jest już wyjaśnienie tego w dalszym tekście. Wostr (dyskusja) 15:05, 4 gru 2017 (CET)

Porównanie: infoboks ↔ Wikidane[edytuj kod]

W planach mam stworzenie mechanizmów w infoboksie i odpowiednich kategorii technicznych dot. porównywania danych pomiędzy infoboksem a Wikidanymi. Na pierwszy ogień poszedł DrugBank (bo najłatwiejszy); w przyszłości powstaną pewnie też odnośnie PubChemu, mam nadzieję, że także CAS i masy molowej. Nic nie jest importowane do infoboksu, tylko sprawdzane.

Istnieją cztery kategorie:

Ostatnimi dwiema nie warto się przejmować, ale przy okazji edycji artykułu warto zwrócić uwagę, czy nie jest on w jednej z dwóch pierwszych kategorii: jeśli w pierwszej (brak właściwości wpisanej lokalnie), to znaczy, że w Wikidanych jest numer i warto go skopiować do nas (ew. mogę dodać importowanie z Wikidanych do infoboksu, ale wtedy proszę o wyrażenie zgody na to; ja nie sprawdzałem tych numerów, często są one kopiowane z innych wikipedii i nie mam czasu ich na szybko sprawdzić przed takim importem; a niestety obecnie w WD jest wciąż cała masa błędów, bo wielu użytkowników kopiuje botami dane do WD z infoboksów, aby potem te dane importować do tego samego infoboksu...); jeśli w drugiej (inna niż wpisana lokalnie), to warto sprawdzić, co jest nie tak (część przypadków to będzie numer alternatywny, np. APRDxxxx). Wostr (dyskusja) 22:51, 24 lis 2017 (CET)

Porównywanie identyfikatorów w infoboksach z Wikidanymi[edytuj kod]

W skrócie: istnieją kategorie wyłapujące sytuacje, w których numer CAS/PubChem/DrugBank jest inny w WD niż u nas bądź nie ma go u nas, a jest w WD. Warto więc zwrócić uwagę na te kategorie techniczne przy okazji edycji. Dodatkowo są również listy pozwalające na obserwowanie zmian w tych danych w WD; możliwe jest więc importowanie brakujących danych do infoboksów. Dodatkowo importowane mogą być np. SMILES/InChI.

Pod koniec listopada zacząłem dodawać do {{Związek chemiczny infobox}} kategorie techniczne mające na celu wyłapanie przypadków, w których numer CAS, PubChem lub DrugBank są inne niż w Wikidanych. U nas te identyfikatory mogą być po prostu błędnie wprowadzone, natomiast w Wikidanych były importowane z baz danych (choć mogą być również błędne, jeśli np. były importowane ze rekordu dla innego związku – takie sytuacje też mają czasem miejsce). Sprawdzane są tylko pierwsze numery w parametrach numer CAS i PubChem (więc to dodatkowy powód, aby identyfikatory dla hydratów, izomerów itd. podawać jako drugie i kolejne identyfikatory).

Wszystko co na razie ma związek z Wikidanymi i tym projektem znajduje się na stronie Wikiprojekt:Chemia/Wikidane. Jeśli ktoś ma ochotę coś poprawiać to najważniejsza jest sekcja Import informacji z Wikidanych.

Kategorie techniczne

W skrócie, każdy artykuł mający infoboks ma również jedną z kategorii technicznych:

  • Właściwość P... taka sama jak wpisana lokalnie – oznacza, że najprawdopodobniej wszystko jest w porządku, bo Wikipedia i Wikidane mają takie same informacje.
  • Brak właściwości P... wpisanej lokalnie – w infoboksie nie ma danego parametru (źle w przypadku identyfikatorów, ale okej dla kategorii Commons – kategoria ta jako jedyny parametr jest importowana do infoboksu, a nie tylko sprawdzana); dobrze by było sprawdzić dany identyfikator w WD i skopiować go do nas.
  • Brak właściwości P... w Wikidanych – kategorie są pl.wiki-centryczne, więc nie w tym przypadku właściwość może być u nas, ale nie musi – jeśli ktoś chce to może sprawdzić i ew. dodać info od nas do elementu w WD.
  • Właściwość P... inna niż wpisana lokalnie – prawdopodobnie najważniejsza kategoria, która wskazuje, że informacje w obu projektach się różnią; nie zawsze oznacza, ze są błędne (może się okazać, że element w WD nie odpowiada 1:1 artykułowi albo są źle dodane interwiki).

Przykładowo mamy 248 artykułów, w których numer CAS nie zgadza się z wpisem w WD (w 3074 artykułach się zgadza).

Zacząłem również dodawać sprawdzanie masy molowej, jednak niestety masa w WD jest brana z PubChemu z rekordu 'monoisotopic mass', a nie z głównego parametry dot. masy molowej (a więc 'average mass'). Na razie więc jest to wstrzymane.

Listy weryfikacyjne

Dla każdego parametru dostępne są listy aktualizowane raz dziennie, dzięki którym można niemal na bieżąco sprawdzać, jakie zmiany były robione w zakresie danego parametru. Listy działają od dzisiaj i mam nadzieję nie będzie z nimi żadnego kłopotu. Spis list znajduje się w tabelce tutaj. Niestety nie są to listy obejmujące wszystkie artykuły o związkach chemicznych – nie da się tego zrobić. Są to listy robione na podstawie tego, że w danym elemencie w WD znajduje się właściwość jest to (P31) = związek chemiczny/pierwiastek chemiczny. Dlatego mogą zdarzyć się nieliczne przypadki, gdy jakiegoś artykułu tam nie będzie; bądź też, że będzie artykuł, który nie ma infoboksu. Ale dla zdecydowanej większości artykułów się to sprawdza.

Najłatwiejszym sposobem weryfikacji jest po prostu dodanie list do obserowanych: zmiany na nich nie są codziennie, a tylko wtedy, gdy ktoś coś zmieni. Patrząc na np. Wikiprojekt:Chemia/Wikidane/Związek chemiczny infobox/Lista, która działa od końca marca – zdecydowana większość zmian dotyczy dodania parametru (wtedy pojawia się nowy związek na liście) bądź poprawnych zmian – tylko kilka razy trafiła mi się zmiana w zakresie kategorii Commons, którą należało poprawić, ale z tego co pamiętam nigdy nie był to wandalizm (tylko kategoria Commons nie odpowiadająca dokładnie tematowi elementu w Wikidanych). Biorąc to pod uwagę uważam, że importowanie tego parametru z WD nie sprawia żadnych trudności pod względem albo większej podatności na wandalizmy, albo też długiego czasu potrzebnego na wyłapanie wandalizmu (choć faktem jest, że ew. wandalizm nie zostanie ukryty przez wersje przejrzane i może przez maks. kilkadziesiąt godzin być widoczny).

Listy wszystkich artykułów o związkach chemicznych

Mam nadzieję, że uda mi się uruchomić także listy wszystkich elementów mających artykułów w pl.wiki i będące oznaczone jako związki chemiczne. Pozwoli to na uporanie się z poprawkami etykiet, opisów i innych nazw (w tym ew. na wyłapanie błędnych przekierowań, bo inne nazwy były importowane do WD z istniejących przekierowań). Za pomocą PetScana mam nadzieję uda się wyłapać nieliczne przypadki, w których w WD są niepoprawnie wypełnione właściwości jest to (P31), dzięki czemu wszystkie elementy będą pojawiały się na listach weryfikacyjnych.

Do przedyskutowania
  •  Pytanie istnieje możliwość, żeby w sytuacji, gdy w pl.wiki nie ma CAS/PubChem/DrugBank – informacja taka była dodawana z WD
  •  Pytanie możliwe jest również wprowadzenie importowania takich parametrów jak SMILES (choć trzeba się będzie zdecydować, czy ma być to wersja kanoniczna czy izomeryczna jako podstawowa) oraz InChI (P234) i InChIKey (P235) (te są coraz bardziej popularne, zwłaszcza że firmowane przez IUPAC; a plus będzie taki, że nie będą umieszczane w kodzie infoboksu)
  • w tym miejscu jest większość istniejących właściwości w WD – jeśli ktoś uważa, że coś jeszcze mogłoby być sprawdzane/importowane to proszę o komentarz
  • zamierzam w przyszłości dodać podobne listy i kategorie dot. numeru RTECS; następnie wykonać podobne zmiany dla wszystkich innych infoboksów chemicznych (głównie {{Pierwiastek infobox}}).
  • dodatkowo przymierzam się powoli do zmian w {{Minerał infobox}} – chodzi o to, aby infoboks ten był w większości wypełniany uźródłowionymi informacjami z Wikidanych (bo niestety dane w nim nie są przez nikogo sprawdzane/poprawiane, podobnie jak większość artykułów dot. minerałów).

Wostr (dyskusja) 00:24, 23 gru 2017 (CET)

Gliko...?[edytuj kod]

Mam pewien problem z połączeniem i opisaniem elementu w Wikidanych. W ru.wiki jest bowiem coś takiego jak Гликозеены. Są to jak rozumiem pochodne glikali (Glycal), które mają grupę AcO przy C2. I na tym koniec mojego rozumienia. Jest na to jakaś nazwa po polsku? Jedyne co mi przychodzi do głowy to glukale (ale to po prostu grupa glikali i z jednej strony zawęża do pochodnych glukozy, a z drugiej nie wymusza jakiegokolwiek podstawnika przy C2; a jak rozumiem te ichnie гликозеены to są pochodne różnych cukrów, nie tylko glukozy). Według ru.wiki może to być w Podstawy chemii organicznej, t. 2 Cziczibabina, ale do biblioteki mi w tym momencie zupełnie nie po drodze (ma ktoś może u siebie?). Wostr (dyskusja) 04:54, 30 gru 2017 (CET) Estry 2-hydroksyglikali?? Tylko nie wiem, czy tu koniecznie musi być grupa acylowa, bo definicja samych glikali mówi, tylko o wiązaniu podwójnym pomiędzy C1 i C2, a nie o podstawnikach, więc może z tymi гликозеены chodzi o jakikolwiek podstawnik przy C2? Wostr (dyskusja) 05:03, 30 gru 2017 (CET)

To są pochodne glikali, które przy C2 mają grupę hydroksylową. Czyli w formie wolnej są to 2-hydroksyglikale. Grupa acetylowa czy też dowolna inna w pozycji 2-O to nie wymóg strukturalny tej klasy związków, tylko zwykłe zabezpieczenie przed rozpadem. Jak to przetłumaczyć, to nie bardzo wiem. Xlat: Гликозеены trb. Glikoziejeny trl. Glikozeeny. Nie spotkałem się z tym. W pracy mam na półce jakiegoś starego Cziczibabina, mogę sprawdzić we wtorek. Michał Sobkowski dyskusja 09:36, 30 gru 2017 (CET)
@Wostr, uzupełnienie - przejrzałem reaxys, w publikacjach angielskojęzycznych są to po prostu 2-hydroksyglikale. Nazwa 2-hydroxyglycal gugluje się znakomicie. Zajrzałem do paru publikacji i monografii, nigdzie nie trafiłem na żadną nazwę własną tych związków, więc zapewne te Гликозеены to specyfika rosyjska. Michał Sobkowski dyskusja 10:01, 30 gru 2017 (CET)
Okej, dzięki wielkie ;) Wostr (dyskusja) 15:28, 30 gru 2017 (CET)

Wikidane raz jeszcze[edytuj kod]

Jeśli kogoś to zainteresuje to w Wikidanych (a dokładniej tutaj) toczy się dyskusja dot. zupełnych podstaw klasyfikacji związków w chemii – innymi słowy: jakie pojęcie przyjąć jako najbardziej podstawowe, a jednocześnie jaka jest najmniejsza jednostka klasyfikacji, którą chcemy w Wikidanych opisać.

Pojęcie związku chemicznego jest jednym z dość oczywistych wyborów, jednak problem z tym jest taki, że nie ma on żadnej oficjalnej definicji, a definicje zebrane z wielu źródeł nie zawsze się pokrywają, a czasem nawet wzajemnie wykluczają (tutaj np. kwestia związków niestechiometrycznych oraz tego, czy związek chemiczny musi być elektrycznie obojętny). Dodatkowo w WD istnieje również problem tego, że każdy element musi być jasno zdefiniowany (czyli musi być jasne, co dany element opisuje) – to komplikuje kwestię tego, czy pod woda (Q283) opisana jest cząsteczka wody (nie jakaś konkretna znajdująca się w probówce, ale dowolna pojedyncza cząsteczka), czy też pewna nieokreślona porcja materii złożona z cząsteczek wody (a więc pozwalająca na opisanie jej właściwości fizycznych itd.).

Nie będę się tutaj rozpisywał, jeśli ktoś ma jakieś uwagi dot. tego to zapraszam albo na WD, albo tutaj (z chęcią przekażę komentarze dalej). Wostr (dyskusja) 20:17, 5 sty 2018 (CET)

zła nazwa ksantyny[edytuj kod]

Dzień dobry na początku strony strony https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksantyna znajduje się nieprawidłowa nazwa w nawiasie jest: Ksantyna (2,6-dihydroksypuryna) Błąd polega: 1.na wstawieniu "ksy" - o to jest produkt uwodorniony a nie hydroksylowany 2.nieujęciu dwóch atomów tlenu, Na stronie angielskiej jest nazwa 3,7-dihydropurine-2,6-dione

To jest to samo. 3,7-Dihydropuryno-2,6-dion to (dominująca) forma tautomeryczna 2,6-dihydroksypuryny. Wzór sumaryczny dla obu tautomerów jest oczywiście taki sam, C
5
H
4
N
4
O
2
, różnią się tylko położeniem 2 atomów wodoru i 2 wiązań podwójnych.
N=C−OH ⇄ NH−C=O
W PubChemie pierwszą nazwą alternatywną do ksantyny jest właśnie 2,6-dihydroxypurine. Tak więc dzięki za czujność, ale błędu nie ma. Michał Sobkowski dyskusja 17:30, 9 sty 2018 (CET)

Drobne podsumowanie[edytuj kod]

Z początkiem roku pozwolę sobie na małe podsumowanie (a raczej — na drobne wskazanie na kilka rzeczy, na które również warto zwrócić uwagę przy edytowaniu artykułów ;)

  • w przypadku nieuźródłowionych danych w infoboksach – zostało już mniej niż 1800 takich przypadków (od 2012 opróżnione zostało ponad 66% tych kategorii; niestety czasem wiązało się to z usuwaniem informacji)
  • do wstawienia oznakowania GHS zostało już mniej niż 700 artykułów (od 2012 wykonane zostało ponad 65% całej pracy; niestety najłatwiejsze przypadki – gdzie nie ma źródeł na oznakowanie – już zostały zrobione ;)
  • zostało jeszcze ponad 400 artykułów ze źródłem do bazy University of Akron (Kategoria:Hasła chemiczne ze źródłem Akron), które trzeba zamienić (jeśli ktoś się nie orientuje: strona została usunięta, a dodatkowo część informacji z niej okazuje się być wątpliwa bądź niemożliwa do potwierdzenia w jakichkolwiek innych źródłach).
  • w związku z tym, że przez wiele lat dodawaliśmy karty charakterystyki do infoboksów bez daty dostępu... jest prawie 1600 takich infoboksów do uzupełnienia (choć w większości przypadków cała praca to sprawdzenie, czy oznakowanie się zgadza i dodanie daty dostępu)

Przy okazji dodam jeszcze kilka rzeczy, które w różnych miejscach pojawiały się jako wymagające zrobienia (a sam po prostu nie miałem jeszcze czasu) – może kogoś zainteresują:

  • Zgłoszono, że należy rozróżnić gramorównoważnik i wal - bez żadnego uzasadnienia. Encyklopedia chemiczna podaje jednak, że to synonimy, więc tu wygląda OK. Michał Sobkowski dyskusja 22:04, 15 sty 2018 (CET)
  • 2-Nitroaminopirydyna (2-(nitroamino)pirydyna, CAS: 26482-54-2) – były próby napisania, są jakieś podstawowe informacje w Reaxysie
  • jednocześnie jest jeszcze sporo innych propozycji tematów

Jednocześnie zbieram ewentualne uwagi na temat {{Minerał infobox}} – z uwagi na znikomą aktywność w tej dziedzinie (a jednak podchodzącą w pewnym zakresie także pod nasz wikiprojekt) będę starał się wprowadzić do tego infoboksu zasysanie niektórych danych z Wikidanych. Wostr (dyskusja) 03:48, 15 sty 2018 (CET)

Wostr, dzięki za fajne podsumowanie! :-) Jeśli chodzi o {{Minerał infobox}}, to proponuję dodać Klasyfikacja minerałów Strunza i wypełniać z WD. Michał Sobkowski dyskusja 22:04, 15 sty 2018 (CET)
Tak, w Wikidanych jest nie tylko ta klasyfikacja (i to w 3 wersjach), ale również według Dana'ego, a także numer IMA i status IMA. To rzeczywiście będzie mało inwazyjne, bo w żaden sposób nie będzie dotyczyło istniejących parametrów i sądzę, że będzie mogło być dodane nawet wcześniej niż ew. pobieranie parametrów już istniejących w infoboksie. Wostr (dyskusja) 22:07, 15 sty 2018 (CET)

Metyloheksanamina[edytuj kod]

Może ktoś z uczestników Wikiprojektu mógłby stworzyć hasło o metyloheksanaminie. Pojawia się ona wielokrotnie przy stwierdzeniu stosowania środków dopingujących u sportowych, skutkującym dyskwalifikacjami. Lowdown (dyskusja) 11:26, 20 sty 2018 (CET)

W ten weekend ja nie, ale być może w przyszłym tygodniu coś napiszę. A i w razie czego metyloheksanoamina (w takich przypadkach opuszczanie „o” jest błędne), więc pewnie pod metyloheksanoamina albo pod nazwą nieco bardziej systematyczną. Wostr (dyskusja) 14:03, 20 sty 2018 (CET)
Ok, dzięki! Sprawa nie jest nagląca. Pomyślałem, że warto to opisać. Lowdown (dyskusja) 14:55, 20 sty 2018 (CET)

Kategoria:Związki wielofunkcyjne[edytuj kod]

Dawno temu pewien ktoś utworzył Kategorię:Związki wielofunkcyjne i tak sobie ona istnieje (zresztą bez żadnych interwików). Mam spore wątpliwości czy słusznie i czy taka kategoria jest w ogóle do czegokolwiek potrzeba. Brak jasnych kryteriów, są tam np. węglowodany z grupami –OH i –CHO, ale nie ma większości hormonów i peptydów. Po prostu zbiór związków, których w zasadzie nic sensownego nie łączy. Najchętniej bym to wywalił, ale wypada spytać społeczność o zdanie. Chrumps 21:43, 30 sty 2018 (CET)

Jest co najmniej wątpliwa; zawsze miałem z nią taki problem, że nie wiedziałem, czy warto coś tam dodać, czy lepiej żeby była to kategoria tzw. kontenerowa – a jak już dodać, to setki haseł, bo nie zawsze da się dodać całą podkategorię (a czasem nie wiadomo, czy funkcyjność rozpatrywać tylko biorąc pod uwagę grupy funkcyjne zawierające atomy inne niż węgla i wodoru, czy np. związek z grupą allilową i jakąś jeszcze też będzie wielofunkcyjny). Mam wątpliwości też co do związki wielofunkcyjne – czy nie lepiej byłoby zrobić przekierowanie do grupa funkcyjna i tam napisać, że związki zawierające więcej niż jedną grupę funkcyjną nazywa się wielofunkcyjnymi. Wostr (dyskusja) 01:16, 31 sty 2018 (CET)

Dentność[edytuj kod]

Czy ma ktoś dostęp do Kompendium terminologii chemicznej PTChemu z 2005 roku lub wie jak PTChem oficjalnie przetłumaczył denticity? W jednym z nowszych tłumaczeń PTChemu jest dentność, ale to nie jest oficjalnie wydana publikacja, więc może w oficjalnym tłumaczeniu Gold Book figuruje coś bardziej polskiego jak np. kleszczowość? Wostr (dyskusja) 02:25, 6 lut 2018 (CET)

Wostr, niestety nie mam Kompendium.... Określenie "kleszczowość" znalazłem w pracy habilitacyjnej z 1992 roku. Przynajmniej potwierdza to, że nie jest to pomysł własny, ale termin stosowany w polskiej literaturze. Moim zdaniem można stosować wymiennie z "dentnością". Michał Sobkowski dyskusja 09:16, 24 lut 2018 (CET)
Kleszczowość jest nawet w którejś z Nomenklatur PTChemu z lat 90. (i to w takiej postaci, nie w znacznie częstszej typu jedno/dwu/...kleszczowy), tyle że z tego co pamiętam coś mi tam nie grało do końca (muszę to jeszcze raz sprawdzić, bo mi wyleciało z głowy, o co chodziło). Wostr (dyskusja) 21:43, 24 lut 2018 (CET)
No ja tak rozumiem, że pytasz o wolny rzeczownik "kleszczowość"/"dentność", bo określenia Xkleszczowy/Xdentny są powszechne. Tak patrząc ogólnie, to naturalnymi rzeczownikami odprzymiotnikowymi od kleszczowy/dentny są kleszczowość/dentność (por. wierny - wierność), więc można takich słów po prostu używać bez oglądania się na definicje. Michał Sobkowski dyskusja 23:25, 25 lut 2018 (CET)
Sprawdziłem, co mi tam nie pasowało. Generalnie wychodziło na to, że najpierw haptyczność = kleszczowość, aby zaraz okazało się, że ...kleszczowy = ...dentny, więc wychodziło, że to wszystko synonimy, a IUPAC jednak to odróżnia (haptyczność/dentność). Wostr (dyskusja) 14:50, 2 mar 2018 (CET)
A, i jeszcze jest dentatność... też z PTChemu. Wostr (dyskusja) 18:54, 9 mar 2018 (CET)

Linus Pauling - propozycja do medalu[edytuj kod]

Artykuł Linus Pauling związany z tym Wikiprojektem został zgłoszony do medalu (ku uwadze @Chrumps, @Wostr, @KamilK7, @ptjackyll, @LukaszKatlewa). Michał Sobkowski dyskusja 12:47, 11 lut 2018 (CET)

Aromatyczność[edytuj kod]

Artykuł aromatyczność wraz z jej „definicją” od lat wisiał w formie dramatycznie beznadziejnej. Zgrubnie przebudowałem, ale wymaga dalszej rozbudowy, do czego zachęcam, sam niestety nie mam w tej chwili za dużo czasu. Chrumps 11:01, 12 lut 2018 (CET)

Sedymentacja[edytuj kod]

Czy może ktoś dodać źródła do tego artykułu - Sedymentacja? Jest tam również lekki nieład, pomieszanie zagadnień z dziedziny geologii, chemii. --|'''|''|'''|Rosewood (dyskusja) 11:58, 14 lut 2018 (CET)

Czy wiesz... związki endokrynnie czynne[edytuj kod]

Wostr (dyskusja) 14:30, 2 mar 2018 (CET)

DNU: Kategoria:Związki wielofunkcyjne[edytuj kod]

Wostr (dyskusja) 14:39, 2 mar 2018 (CET)

Sequence-controlled polymer[edytuj kod]

Czy zna ktoś jakikolwiek ugruntowany odpowiednik w j.pol.? Wostr (dyskusja) 16:21, 11 mar 2018 (CET) PS No chyba, że polimery o kontrolowanej sekwencji, ale się nie googluje za bardzo. Wostr (dyskusja) 16:25, 11 mar 2018 (CET)

IMHO jedynie opisowe polimery o kontrolowanej sekwencji. Jakieś tam wyniki w Googlach są: [1]. Michał Sobkowski dyskusja 18:32, 11 mar 2018 (CET)
Okej, dzięki. Wostr (dyskusja) 20:14, 11 mar 2018 (CET)

InChI[edytuj kod]

Biorąc pod uwagę, że jest to standard dość powszechnie wykorzystywany, oficjalny IUPAC-owski, w dodatku jest wciąż rozszerzany (w zeszłym roku RInChI dla reakcji chemicznych; w przyszłości także wersja dla mieszanin) i ja sam coraz częściej z niego korzystam – chciałbym dodać dodatkowe dwa parametry do infoboksu (InChI i InChIKey) obok SMILES. Oba byłyby wyłącznie pobierane z Wikidanych bez potrzeby utrzymywania tego po stronie pl.wiki.

Problem jaki widzę od razu jest taki, że czasem elementy w Wikidanych nie odpowiadają 1:1 temu, co jest w naszym infoboksie. Z tego względu wydaje mi się, że w miarę dobrym zabezpieczeniem byłoby sprawdzanie numeru PubChem przed importem InChI do infoboksu (numery u nas i w Wikidanych są takie same: InChI jest pobierane; są inne – nie jest pobierane [a że już jest kategoria sprawdzająca zgodność numerów PubChem, to żadnych dodatkowych kategorii technicznych nie trzeba]).

Za? Przeciw? Uwagi? Oczywiście najpierw będę musiał napisać InChI. Wostr (dyskusja) 00:09, 1 kwi 2018 (CEST)

Oczywiście  Za. Michał Sobkowski dyskusja 08:22, 2 kwi 2018 (CEST)
Ja również  Za. KamilK7 14:13, 6 kwi 2018 (CEST)
I ja  Za. Chrumps 14:23, 7 kwi 2018 (CEST)
  • Okej, w takim razie wersja testowa jest tutaj: Szablon:Związek chemiczny infobox/temp. Można zobaczyć działanie zmieniając w kodzie (np. w flukloksacylina) Związek chemiczny infobox na Związek chemiczny infobox/temp i podejrzeć wygląd artykułu po takiej zmianie. Jednocześnie zmieniłem trochę umiejscowienie SMILES i InChI do Identyfikacji (nie wiem, czy słusznie?). [zmienia się również sposób łamania wiersza w SMILES: teraz powinno zostawać mniej pustego miejsca niż wcześniej; obecnie jest tak, że przeglądarka stara się przenosić „słowa” do następnego wiersza, zamiast je łamać; w nowej wersji będzie po prostu łamać kod tam, gdzie się kończy tabela, bo szukanie jakichkolwiek „słów” w SMILES/InChI jest bezzasadne]. Potestuję jeszcze na różnych przypadkach, na dniach mam nadzieję napiszę coś w InChI i ostatecznie dodam to do szablonu. Wostr (dyskusja) 18:10, 12 kwi 2018 (CEST)

Odkrywca lutetu[edytuj kod]

Jest pewne zamieszanie bo

Kpjas φ 19:46, 2 kwi 2018 (CEST)

Szkło akrylowe[edytuj kod]

Artykuł był częściowo uźródłowiony przypisem do strony komercyjnej. Czy jest ktoś w stanie znaleźć lepsze źródło? Gdarin dyskusja 15:04, 8 maj 2018 (CEST)

Mamy zapewne dziesiątki tysięcy haseł uźródłowionych stronami komercyjnymi i nie jesteśmy w stanie tego uniknąć. Problem był inny - w nowej wersji strony zlikwidowano sekcję z właściwościami fiz-chem i przypis stał się bezsensowny. Przywróciłem wersję archiwalną. Ale oczywiście źródło naukowe byłoby o niebo lepsze. Michał Sobkowski dyskusja 21:06, 8 maj 2018 (CEST)

Przemiany fazowe[edytuj kod]

Wklejam wiadomość, którą dostałem od Sławka Borewicza:

Quote-alpha.png
Jest takie hasło Przemiana fizyczna, gdzie są wyróżnione 3 rodzaje (przykłady) takich przemian: Przemiana fazowa, alotropowa i polimorficzna. Hasło Desorpcja też jest definiowane jako przemiana fizyczna, ale sorpcja ("Desorpcja – przemiana fizyczna odwrotna do sorpcji") już nie. Każde z tych haseł wisi też w innych kategoriach, a tu wydawałoby się, że wszystkie powinny wisieć w kat. Przemiany fizyczne, której nie ma. Jest tylko Kategoria:Przemiany fazowe. Być może definicje w hasłach nie są najszczęśliwsze. Gdybyś jednak mógł rzucić okiem i jakoś to uporządkować...

Nie mam ostatnio i nie będę miał w najbliższej przyszłości zbyt dużo czasu na cokolwiek tutaj, dlatego wklejam, bo być może ktoś coś tutaj pomoże. Generalnie, bez zaglądania co czegokolwiek, wydaje mi się, że chyba raczej od zjawisk fizycznych jakakolwiek kategoryzacja powinna się zaczynać, natomiast przemiana fizyczna to chyba takie chemiczne określenie przeciwstawne reakcji chemicznej (i w takim sensie pojawiające się przez cały okres dydaktyki chemii w szkołach). Wostr (dyskusja) 21:37, 15 maj 2018 (CEST)

Tlen[edytuj kod]

Patrzę na sekcję historia, a tam od razu na ostro: odkrywcą tlenu jest Michał Sędziwój z źródłem w popularnej pracy dziennikarskiej. Ten fragment koniecznie trzeba poprawić, a sam tego nie zrobię, bo na historii chemii (jak i na chemii) się nie znam. Jeżeli by ktoś chciał się za to zabrać (a moim zdaniem to bardzo ważny artykuł i w obecnej postaci wprowadza w błąd), to dodarłem do artykułu Romana Bugaja, historyka alchemii i wydawcy pism Sędziwoja, który analizował ten temat. Z tego co czytam, Sędziwój rzeczywiście sformułował oryginalną ideę o czynniku niezbędnym do życia, zawartym w powietrzu i saletrze potasowej (i o tym warto wspomnieć), ale była to koncepcja jeszcze osadzona w alchemii i nie miała raczej charakteru atomistycznego. Tomasz Raburski (dyskusja) 00:35, 21 maj 2018 (CEST)

@Tomasz Raburski Przeformułowałem tak, aby nie było tak kontrowersyjnego słowa "odkrył". Nie dodałem (na razie) informacji o tym, że nie zdawał sobie sprawy z faktu, że to pierwiastek chemiczny (w tym celu potrzebowałbym od ciebie przypis do konkretnej strony w Bugaju) - koncepcja pierwiastka chemicznego była tak samo znana w czasach Sędziwoja, jak i Scheelego i Priesleya, gdyż zostałą ona sformułowana przez Arystotelesa, natomiast z obecnej definicji tego pojęcia nie zdawał sobie sprawy żaden z nich, gdyż nie znali koncepcji protonu ani liczby atomowej. Sam opis powinien pozostać, przecież w artykułach dotyczących złota i żelaza także opisywane są okresy, w których nawet koncepcja pierwiastka nie była jeszcze znana, a Sędziwój, jakby nie było, tlen otrzymał. KamilK7 12:07, 25 maj 2018 (CEST)
W książce Bugaja "Michał Sędziwój - Traktat o Kamieniu Filozoficznym" znalazłem informacje, że Sędziwój znał prace Arystotelesa, że zawarty w powietrzu "pokarm życia" określał mianem pierwiastka, że badał procesy rozkładu saletry prowadzące do powstania tlenu, oraz podsumowanie, że "Opierając się na przedstawionych faktach mamy pełne prawo uważać Sędziwoja za właściwego odkrywcę tlenu..." (str. 83-84), a jest to praca naukowa, a nie jakieś wydawnictwo dziennikarskie, więc może moja edycja była przedwczesna? Poczekam kilka dni na opinię innych uczestników projektu. KamilK7 13:00, 25 maj 2018 (CEST)
  • Cały problem (moim zdaniem) dotyczy tego, jak rozumiał pierwiastek, czy w sposób atomistyczny, czy (tak jak arystoteles) jako esencje (które mogą się przenikać. To jest zasadnicza (zgodnie z moją wiedzą) różnica między nowożytną (naukową) koncepcją pierwiastka a przednowożytną (pierwiastek/element/żywioł). Tomasz Raburski (dyskusja) 14:37, 25 maj 2018 (CEST)
  • Arystoteleska koncepcja pierwiastka odnosiła się do substancji, której nie da się rozłożyć na prostsze. Sędziwój na pewno nie znał "koncepcji atomistycznej" pierwiastków (dziwnej nazwy używasz, nie wiem, czy mówimy o tym samym), ale nie znali jej także Scheele i Priesley. Zarówno Sędziwój, jak i oni nie wiedzieli, że tlen jest cząsteczką i da się go rozłożyć na jeszcze prostsze dwa atomy (tlen atomowy). Jak już pisałem, definicja pierwiastka oparta na liczbach atomowych pojawiła się znacznie później. KamilK7 15:30, 25 maj 2018 (CEST)
  • No właśnie dlatego sam nie edytuję, bo nie znam konwencji językowej, a historię chemii tylko mniej więcej i łatwo o błędy. Proponuję zrobić tak: najpierw akapit o Sheelem (z przypisem), bo tak podaje główny nurt historii nauki. Roman Bugaj wskazuje, że tlen mógł być odkryty już przez Michała Sędziwoja. I wtedy cały akapit o sędziwoju. Tomasz Raburski (dyskusja) 15:47, 25 maj 2018 (CEST)
  • Poprawiłem tak jak to opisałem powyżej. Sprawdźcie proszę, czy tak może zostać. Tomasz Raburski (dyskusja) 02:56, 1 cze 2018 (CEST)
  • Gdy wprowadzałem korekty w naszym artykule, dodałem też informację o Sędziwoju w angielskiej wersji artykułu i nikt nie zamieniał kolejności, ale niech ci będzie. :-) KamilK7 09:17, 6 cze 2018 (CEST)

Atomy egzotyczny vs atomy[edytuj kod]

W definicji atomu mamy na początku:

  • Atom egzotycznyatom, w którym jedna lub więcej cząstek zostały zastąpione innymi cząstkami o tym samym ładunku.” (swoją drogą niejasna, bo nie określa „inne niż co...”. Potem jest co prawda przykład, ale mogłoby być chyba lepiej). Tak czy inaczej są to atomy (?).

W definicji atomu mamy, że atom składa się z dodatnio naładowanego jądra, które z kolei zbudowane jest z nukleonów, czyli protonów i neutronów, ale już nie np. antymionów, które mogą być jądrami atomów egzotycznych. Wg mnie jest to niespójne i albo atom egzotyczny to nie atom, albo definicja nukleonu jest nieprecyzyjna, albo należy zostawić tak jak jest i się nie przejmować :) Chrumps 09:57, 5 cze 2018 (CEST)

Opcja trzecia: art. atom ma "medal" sprzed dobrych kilku lat i wcale nie jest taki super. W jądrach, czy powłokach "elektronowych" nie musi koniecznie być ani elektronów ani nukleonów. Ciężko o dostatecznie szeroką (lecz nie nazbyt szeroką) definicję jeśli uwzgl. at.egzotyczne, które są egzotyczne nie tylko z nazwy ;) Mithoron (pedo mellon) 02:12, 6 cze 2018 (CEST)

Discovery Studio Visualizer[edytuj kod]

Co jakiś czas trafiam w artykułach wiki na grafiki modeli cząsteczek w 3D wygenerowane za pomocą programu Discovery Studio Visualizer i innych bazujących na SMILES. Problem w tym, że takie cząsteczki mają bardzo często inne lub zupełnie inne konformacje niż te określone za pomocą badań rentgenostrukturalnych, które jako jedyne dają realny obraz cząsteczki (w krysztale). Np. w kurkumina pokazana jest jako cząsteczka płaska, a w rzeczywistości pierścienie benzenowe obrócone są w stosunku do siebie o kąt 140° (rzeczywista budowa), podobnie 1,2-dimetoksybenzen wstawiony na trzech wiki wygląda inaczej itd. itd. Kategoria Commons Created with Discovery Studio Visualizer liczy 6249 plików... Niestety darmowy i dostępny dla wszystkich Discovery Studio Visualizer sprawdzi się tylko dla prostych cząsteczek o wymuszonej konformacji albo czasem do białek, ale nie dla większości związków w Wikipedii. Zgłaszałem już ten problem na Commons, ale odpowiedź była mniej więcej taka, że lepiej taka struktura niż żadna, to nic że często błędna! Robimy z tym coś u nas? Chrumps 01:22, 14 cze 2018 (CEST)

Od jakiegoś czasu ja w ogóle usuwam większość grafik 3d z infoboksów i to nie tylko z powodu tego, że jest coś źle bądź wydaje mi się, że jest coś źle (bo często po prostu nie wiem, czy jest dobrze, czy źle); dla mnie większość tych grafik 3d nie wnosi nic do artykułu, a jest jedynie ozdobnikiem. Najczęściej pozostawiam te grafiki właśnie dla małych cząsteczek. Zdarzają się grafiki, w których podane jest źródło danych wykorzystanych do stworzenia jej, ale jest to raczej rzadkość.
Co do Commons: to niestety jest bardzo częsta odpowiedź osób pochodzących z innych wiki; na Wikidanych często można przeczytać, że lepsza jakakolwiek informacja niż żadna. Wydaje się, że jedyną możliwością jest po prostu żmudne zgłaszanie tych grafik do ichniego DNU (pamiętam, że jest jakaś podstrona wikiprojektu chemicznego właśnie przeznaczona do zgłaszania do usunięcia grafik chemicznych) i opisywanie za każdym razem, co jest źle. Wostr (dyskusja) 11:19, 14 cze 2018 (CEST)

Izotopy[edytuj kod]

Mam kilka pytań na temat artykułów o izotopach - chyba jeszcze nikt nie podjął na poważnie tego tematu.

  1. W jakiej formie powinny być artykuły o izotopach (mówię tu o izotopach bez żadnych ciekawych własności)? W postaci artykułów (Tal-204), list (Izotopy talu), rozdziałów (Tal#Tal-204), czy wystarczy to, co już jest w infoboxach?
  2. Czy jak już jest (lub będzie) jakiś artykuł o konkretnym izotopie (np. Kobalt-60), jaki infobox do niego pasuje? Bardziej {{Pierwiastek infobox}} czy potrzebne jest coś nowego na kształt en:Template:Isotope infobox?

Grawiton hej 16:21, 30 cze 2018 (CEST)

  1. Jeżeli o izotopie nie da się nic ciekawego napisać – poza faktem, że jest/jego właściwościami – to osobnego artykułu nie powinno być. Chyba najbardziej odpowiednim rozwiązaniem w ogóle dla wszystkich pierwiastków jest:
    • lista wszystkich izotopów (i pewnie raczej w formie tabelarycznej niż opisowej, przynajmniej w większości przypadków)
    • osobne artykuły o izopotach, które z jakiegoś powodu się wyróżniają (np. mają dość ważne zastosowanie)
    • sekcja w artykule o pierwiastku opisująca pokrótce izotopy danego pierwiastka i odsyłająca do odpowiedniej listy + ew. do artykułach o izotopach (jeśli istnieją)
  2. Nie ma odpowiedniego infoboksu; raczej nie byłoby korzystne dodawanie {{Pierwiastek infobox}} w takim przypadku. A czy jest potrzebny, to nie wiem – do tej pory takiego zapotrzebowania nie było, więc i infoboksu nie ma. Jeśli jest potrzebny, trzeba by było najpierw przedyskutować, jak ma wyglądać.
Wostr (dyskusja) 18:07, 30 cze 2018 (CEST)
Odkryłem, że istnieje coś takiego: Izotopy pierwiastków siódmego okresu. Trochę tłumaczenia z enwiki i pozostałe okresy też dorobię. Grawiton hej 21:21, 3 lip 2018 (CEST)
Można chyba i w tej formie, skoro już coś takiego istnieje. Tylko trzeba dobrze uźródłowić, bo podlinkowana lista jest dość słaba w tym temacie. Wostr (dyskusja) 00:09, 4 lip 2018 (CEST)

Tak z nieco innej beczki. Sądzę, że w artykułach o pierwiastkach radioaktywnych, bez choćby umiarkowanie stabilnych izotopów, powinno być *wyraźnie* podkreślone że wszelkie przewidywania stanu skupienia, temp. topnienia itp. zakładają milcząco, że taki izotop jednak się znajdzie. Np. nie sposób zrobić próbki czystego astatu o masie choćby miligrama, bo wyparowałby wcześniej. Mithoron (pedo mellon) 23:13, 3 lip 2018 (CEST)

  • A mamy takie przypadki? Tzn. takie, gdzie są tego rodzaju dane bez dopisku np. „przewidywane” itp.? Wostr (dyskusja) 00:09, 4 lip 2018 (CEST)

W międzyczasie utworzyłem artykuł Izotopy pierwiastków pierwszego okresu (miało być na wczoraj). Grawiton hej 22:29, 5 lip 2018 (CEST)

    • @Wostr Chodzi mi o to, że „przewidywane” nie jest zbyt precyzyjnym określeniem. Np. w Roentgen (pierwiastek) jest co kawałek "przypuszczalnie", "powinien" ale nie jest w ogóle wspomniany problem z emisją ciepła a jedynie szybkość rozpadu vs czas potrzebny na badanie, a i to na końcu. Myślę że dobrze by było stwierdzić kiedy faktycznie można by np. zobaczyć jego kolor. Mithoron (pedo mellon) 22:19, 6 lip 2018 (CEST)

Nazwa pochodnych kwasu kawowego[edytuj kod]

Pochodne kwasu kawowego to będą? Jest tutaj jakaś nazwa zwyczajowa? Np. dla methyl caffeate? Z rozpędu uznałem, że to będzie kofeinian, ale zaraz nabrałem wątpliwości. Raz, że ze źródłami raczej kiepsko; dwa, że przecież bliżej tej nazwie do kofeiny niż kwasu kawowego. Czy może nie ma ugruntowanej nazwy w języku polskim? A jeśli jednak kofeinian, to anion kofeinianowy? kofeinowy? Podobnie: aldehyd kawowy na caffeic aldehyde? Źródeł brak. Czy najlepiej wszystko jako 3,4-dihydroksycynamonian i odpowiednio inne? Wostr (dyskusja) 22:26, 16 lip 2018 (CEST)

Wostr, na mój gust kofeinian to byłaby sól kwasu kofeinowego, natomiast sól kwasu kawowego to powinien być kawian (-owy wymienia się na -ian lub -an). Nie mam źródła nomenklaturowego, ale tu tak właśnie jest. Michał Sobkowski dyskusja 23:23, 16 lip 2018 (CEST)
@Michał Sobkowski, rzeczywiście... dzięki :) nie wpadłem w ogóle na to. A i kilka źródeł na to się znajdzie, więc to w zupełności wystarczy. Wostr (dyskusja) 23:39, 16 lip 2018 (CEST)

Fluorescencja a fosforescencja, zła definicja[edytuj kod]

Wątek założony przed: 21:02, 26 sie 2018 (CET)

Zjawisko uznaje się za fluorescencję, gdy po zaniku czynnika pobudzającego następuje szybki zanik emisji w czasie około 10−8 s. Gdy czas zaniku jest znacznie dłuższy, to zjawisko jest uznawane za fosforescencję.

Fluorescencja to przejście cząsteczki ze stanu wzbudzonego singletowego do stanu podstawowego połączone z emisją kwantu światła. Fosforescencja to przejście wzbudzonej cząsteczki w stan tripletowy (zabroniony zakazem Pauliego) i emisja kwantu światła połączona z przejściem cząsteczki ze stanu tripletowego do podstawowego. Długość fali światła pochodzącego z fosforescencji jest zawsze nieco dłuższa (przesunięta w stronę podczerwieni) niż dla fluorescencji. Ma to związek z przejściem wzbudzonej cząsteczki w kwantowy stan zabroniony.

Nie ma znaczenia czas życia stanu wzbudzonego.

Akwametria[edytuj kod]

Sierotka bez źródeł.Xx236 (dyskusja) 08:57, 29 sie 2018 (CEST)

Fosforyny[edytuj kod]

Brak źródeł, bardzo krótki artykuł.Xx236 (dyskusja) 13:14, 5 wrz 2018 (CEST)

Różanecznik żółty[edytuj kod]

W artykule wstawiałem za źródłem anglojęzycznym informację o 8 flawonoidach i prowizorycznie wpisałem dwa, dla których nie znalazłem nazwy polskiej – bardzo proszę o korektę. Chodzi o polystachoside (wpisałem: polistachozyd) i myricitrin (wpisałem jak w źródle). Kenraiz (dyskusja) 21:52, 8 paź 2018 (CEST)

  • @Kenraiz, z mirycytryną problemu raczej nie ma, nawet się googluje (w tym jeden wynik w pl.wiki) + nazwa analogiczna jak w parze kwercetyna—kwercytryna. Z tym polistachozydem jest większy problem, wydaje się, że nazwa przekalkowana na polski tak by właśnie brzmiała, ale: numer CAS dostępny m.in. z Sigma-Aldrich kieruje w PubChemie do gwajaweryny, a nazwa polystachoside do awikularyny. Może tutaj, DOI10.1007/BF00570842. by coś było, ale nie mam dostępu. Obstawiałbym sytuację, że jest to jedna z nazw, rzadziej stosowana, a w polskojęzycznej literaturze stosowana jest inna (możliwe że właśnie chodzi o gwajawerynę. Nie ma tam jakichkolwiek szczegółów dot. tego związku, jest tylko nazwa polystachoside? Wostr (dyskusja) 22:26, 8 paź 2018 (CEST)
  • Awikularyna jest wymieniona obok po przecinku, więc to na pewno nie są synonimy w ujęciu autora. Dla Polystachoside na www.chemicalbook.com podają synonim Quercetin 3-arabinofuranoside, taki sam jak dla Guaiaverin w podanym wyżej linku, czyli wychodziłoby na to, że chodzi o gwajawerynę. Kenraiz (dyskusja) 22:35, 8 paź 2018 (CEST)
  • Zgadza się z publikacją wskazaną przez Wostra. Wprawdzie we wstępie piszą tam: We have obtained the PMR spectra of a number of natural flavonoid O-arabinosides and O-xylosides, [...] three isomeric quercetin 3-glycosides [3]: guaiaverin (III) {the α-L-arabinopyranoside), polystachoside (IV) [the β-L-arabinopyranoside (some authors consider it to be the β-L-arabinofuranoside [4]), and avicularin (V) (the α-L-arabinofuranoside) [...].
    Konkluzja brzmi jednak: Polystachoside and guaiaverin have been shown to be identical (quercetin 3-O-α-L-arabinopyranoside). Michał Sobkowski dyskusja 23:01, 8 paź 2018 (CEST)

Europejskie sympozjum chemii fluoru[edytuj kod]

Przeglądając nowe nieprzejrzane artykuły, znalazłem tenże. Nie znam się na chemii, dlatego chciałbym zasięgnąć rady - Czy powyższy artykuł na temat tego sympozjum jest encyklopedyczny? Czy są przesłanki, aby takim się stał? Nowy15 (dyskusja) 19:16, 13 paź 2018 (CEST)