Dyskusja wikiprojektu:Chemia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aktualności w Projekcie
  • 2020-06: parametry numer CAS, PubChem i DrugBank w infoboksach uzupełnia się bez użycia szablonów; dwa ostatnie parametry nie generują już przypisów
Projekt Chemia · dyskusja Projektu · Portal Chemia
Nuvola apps edu science.png
Ta strona dyskusji jest archiwizowana automatycznie przez MalarzBOT. Wątki oznaczone szablonem {{załatwione}} lub {{zrobione}} są po 7 dniach automatycznie przenoszone do archiwum.
Archiwum dyskusji: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15

Artykuł - kondensacja aldolowa[edytuj kod]

Status: niepodjęte
Wątek założony przed: 21:04, 11 lut 2016 (CET)

Szanowni Państwo, w artykule wystąpił błąd - pomieszano zagadnienia - tworzenie acetali z kondensacją aldolową. W wyniku kondensacji dwóch ketonów lub ketonów z aldehydami nie powstają ketale. Ketale są acetalami ketonów (produktami reakcji ketonów z alkoholami w kwaśnym lub zasadowym środowisku).

Pozdrawiam.

Artykuł w obecnej postaci został napisany dość dawno, bo w 2007 roku, przez nieaktywnego już użytkownika @Michall i został od tego czasu merytorycznie edytowany tylko raz, ostatnio, przez niezalogowanego użytkownika. Nie ulega wątpliwości, że ten artykuł wymaga praktycznie napisania od nowa. Na tę chwilę usunąłem informację o kondensacji ketalowej. Jeśli już, to byłaby to kondensacja ketolowa, aczkolwiek w kilku przejrzanych na szybko polskich książkach nie znalazłem takiej nazwy (a i w angielskich – przejrzałem akurat Organic Chemistry Solomonsa i Fryhle'a – też nie). Dodatkowo, wydaje mi się, że kondensacja aldolowa to addycja aldolowa+dehydratacja, a opisywanie jest tworzenie aldolu i tak jakby dehydratacja nie była częścią definicji. Poza tym, nie za bardzo rozumiem, gdzie miałby się tworzyć ten ketonoaldehyd (ketal)? W każdym razie, artykuł nadaje się jak wspomniałem do napisania od nowa. Wostr (dyskusja) 20:38, 15 lut 2016 (CET)
Tak, kondensacja aldolowa formalnie obejmuje zarówno etap addycji, jak i dehydratacji. Jednak ponieważ często etap dehydratatacji nie przebiega spontanicznie, to w powszechnym użyciu jest także nazywanie tego pierwszego etapu kondensacją aldolową. Pewnie prawie wszędzie, gdzie mowa o otrzymywaniu alkoholu diacetonowego z acetonu, jest mowa o kondensacji aldolowej, a nie o addycji aldolowej (pomimo, że formalnie, to w wyniku kondensacji aldolowej powstawałby tlenek mezytylu). Także biochemicy powszechnie używają określenia kondensacja aldolowa dla etapu addycji katalizowanego przez aldolazy. Jak skończę, to co teraz mam zaplanowane do zrobienia, to postaram się znaleźć jakieś źródła popierające to, co napisałem, i poprawić artykuł tak, aby objaśniał zarówno aspekt formalny, jak i ten występujący w powszechnym użyciu. KamilK7 (dyskusja) 10:34, 30 mar 2016 (CEST)

Standardy źródeł w artykułach dotyczących chemii[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Standardy źródeł dotyczące chemii zostały opisane w [[Wikipedia:Standardy artykułów/związek chemiczny (Artykuły dotyczące chemii powinny być oparte o ...), a czy są one umieszczone gdzieś jeszcze, tak, aby mógł się na nie natknąć ktoś, kto pisze artykuł w tej kategorii, ale nie dotyczy on związku chemicznego? Jeśli nie, to proponuję utworzenie czegoś w stylu Wikipedia:Wiarygodne_źródła_(artykuły_o_tematyce_medycznej) i podlinkowanie do WP:WER. Doprecyzowania wymagałaby przy okazji kwestia używania doniesień medialnych (bo de facto stosujemy je niekiedy, pisząc, że były i konfrontując potem z rzetelnymi źródłami) oraz informacja dotycząca zasad używania źródeł linkujących do wiadomości zamieszczanych na stronach wskazujących na konflikt interesów (np. ekologicznych). KamilK7 (dyskusja) 09:04, 20 wrz 2016 (CEST)

@KamilK7 Obecnie istnieje jedna strona związana ogólnie z wiarygodnością źródeł: WP:Wiarygodne źródła. Od jakiegoś czas staram się napisać propozycję, która łączyłaby kwestie nazewnictwa artykułów chemicznych (głównie związków chemicznych) umieszczonych w standardzie z kwestiami technicznymi zawartymi w Wikiprojekt:Chemia/Wskazówki edycyjne (jako odpowiednik innych stron z WP:Nazewnictwo i interwiki do en:Wikipedia:Naming conventions (chemistry)). Po to głównie, aby w jednym miejscu zawrzeć wszystkie informacje, o które co jakiś czas pojawiają się pytania (typu dlaczego wielka litera, jeśli to nie jest pierwsza litera nazwy itp.). Osobiście nie widzę przeszkód do napisania osobnej strony dot. wiarygodnych źródeł. Jeśli miałbym jednak coś proponować w kwestii osobnej strony dotyczącej wiarygodnych źródeł w chemii to raczej ogólną stronę odpowiadającą en:Wikipedia:Identifying reliable sources (natural sciences) – kwestie doboru źródeł są w naukach przyrodniczych są ogólnie takie same, a ewentualne kwestie szczegółowe (np. dlaczego i jakich źródeł należy użyć dla oznakowania zagrożeń albo dostępne szabloy przy cytowaniu źródeł chemicznych) można by było zawrzeć na podstronie tejże strony. Wostr (dyskusja) 13:58, 20 wrz 2016 (CEST)

Strony rozanski.ch; rozanski.li jako źródła[edytuj kod]

Status: stare

Te strony co jakiś czas pojawiają się jako źródła w artykułach o różnych substancjach. O ile w przypadku treści medycznych sprawa jest prostsza, bo nie spełniają WP:WER-M, to jednak gdy uźródławiają informacje np. dot. występowania danej substancji w danym gatunku itp. mniej wrażliwych tematów – nie wiem. Nadaje się to w ogóle na źródło i dla mało kontrowersyjnych kwestii zostawiać, czy nie nadaje i wyrzucać starając się znaleźć inne źródło? Wostr (dyskusja) 15:03, 5 gru 2016 (CET)

  • Tak bez przykładów, to trudno ocenić. Myślę, że zrobić listę kilku(nastu) takich przypadków, spróbować zweryfikować, jak się okaże, że większość tego typu rzeczy udaje się znaleźć także gdzie indziej, to znaczy, że w tym zakresie, który podałeś, źródło można uznać za wiarygodne. KamilK7 (dyskusja) 11:33, 12 gru 2016 (CET)

Kategoria:Odmiany alotropowe węgla[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Na podstawie szablonu {{Odmiany alotropowe węgla}}, kategorii Kategoria:Odmiany alotropowe pierwiastków oraz definicji poszczególnych odmian węgla utworzyłem powyższą kategorię. Czy ktoś mógłby spojrzeć, czy te odmiany faktycznie (wszystkie) są alotropowe, ewentualnie przy okazji poprawić opisy? Sławek Borewicz, → odbiór 17:31, 6 gru 2016 (CET)

Ja bym się zastanawiał nad tym ADNR. Jeśli to ma strukturę diamentu to wcale nie byłoby odmianą alotropową. Ale to, to, to i to już by chyba było. Wostr (dyskusja) 19:32, 6 gru 2016 (CET)

Zasadowy ... -awy[edytuj kod]

Status: w trakcie

Mamy Zasadowy azotan bizmutu(III) (w treści bizmutawy) i Zasadowy salicylan bizmutawy. Dla zasadowego galusanu bizmutawego na szczęście istnieje inna nazwa: dermatol. Ale dla tych dwóch pierwszy raczej nie. Dręczą mnie te nazwy ilekroć się na nie natknę, ale ciężko mi cokolwiek z nimi zrobić. Jedyne nazwy, które gdzieś występują to takie z przedrostkiem pod- (podazotan, podsalicylan), ale jest to równie niezadowalające. Da się coś z tymi nazwami zrobić, czy po prostu to olać biorąc pod uwagę, że takie nazwy są stosowane w medycynie? Wostr (dyskusja) 23:07, 26 gru 2016 (CET)

  • @Wostr Zastosowałem w tym wypadku podobny algorytm do tego, który napisałeś dla kwasów tlenowych i ich pochodnych w naszych zaleceniach, tyle, że w odniesieniu do "kationu". I wyszło mi tak: pkt 1) odpada, bo nazwa zwyczajowa nie jest wymieniona przez IUPAC, 2) jest kilka nazw "zwyczajowych" stosowanych dla tego związku w literaturze, między innymi te całe podsalicylany, o których mi wspomniałeś, ale mnie najbardziej spodobała się basic bismuth salicylate (zasadowy salicylan bizmutu, tak po prostu), bo nie kłóci się z regułą 3) tutaj nie ma konieczności pisania zasadowy salicylan bizmutu(III), gdyż związki organiczne z kationem bizmutu(V) nie mogą istnieć. KamilK7 (dyskusja) 10:07, 27 gru 2016 (CET)
  • Nie jestem przekonany, czy są to związki o ściśle zdefiniowanym składzie, więc dokładne nazwy chemiczne są wątpliwe. Ja bym użył nazw z Farmakopei polskiej. Michał Sobkowski dyskusja 12:32, 27 gru 2016 (CET)
  • Myślę, że nazwy używane w medycynie będą ok, tym bardziej, że mamy np. chlorowodorki (chlorowodorek hydroksyloaminy) - nazewnictwo zamierzchłe i nazwa nie oddaje budowy, ale wszyscy wiedzą o co chodzi. Chrumps 01:08, 28 gru 2016 (CET)
  • Prześledziłem trochę literaturę na ten temat. Nasz artykuł jest moim zdaniem źle napisany, ale mając już zebraną literaturę, mogę go poprawić. Jednak zanim go poprawię trzeba podjąć pewną decyzję. Abyście mi mogli pomóc ją podjąć, to muszę wam króciutko streścić to, co znalazłem w literaturze (na razie pobieżna analiza, w razie ewentualnego poprawiania artykułu zapewne pojawią się dodatkowe szczegóły). Zasadowe salicylany bizmutu w preparatach medycznych mogą występować w bardzo różnych formach, zawierających złożone struktury zawierające wiele (zazwyczaj 9 lub 38) atomów bizmutu oraz ligandy organiczne (najczęściej aceton) - zależnie to od metody otrzymywania. Ponadto w literaturze udokumentowane są dwie dość szczegółowe postacie zasadowego salicylanu bizmutu o stosunku molowym grup salicylanowych do liczby atmów bizmutu 1:1 bez ligandów organicznych, są to C
    6
    H
    4
    (OH)COOBiO
    i C
    6
    H
    4
    (OH)COOBi(OH)
    2
    , przy czym było to opisane w dość starej literaturze i musiałbym dokładniej przeanalizować metodykę, aby określić na ile można im ufać (raczej nie za bardzo). W każdym razie pierwsza z wymienionych struktur sumarycznie odpowiada wzorowi C
    7
    H
    5
    BiO
    4
    , który w The United States Pharmacopeia (2003) został przypisany związkowi o numerze CAS 14882-18-9 (czyli takim, jaki mamy w artykule) pod nazwą Bismuth Subsalicylate. W nowszej literaturze opisano sposób otrzymania zasadowego monosalicylanu bizmutu o składzie dość ściśle odpowiadającym wzorowi sumarycznemu C
    7
    H
    5
    BiO
    4
    przez wytrącanie kwasem salicylowym w podwyższonej temperaturze z roztworów nadchloranu bizmutu w kwasie nadchlorowym o odpowiednim pH i o odpowiednich zakresach stężeń składników[1]. Wydzielony związek został dość dobrze scharakteryzowany, jego skład, to: bismuth, 57.6 (calcd., 57.7); salicylate ion, 37.6 (calcd., 37.9); free salicylic acid, at most 0.2%; and n = 1.0. Uzyskano monokryształy, które zbadano metodą rentgenografii strukturalnej. Charakterystyka obejmowała również widma IR oraz badania rozkładu metodą DTA. Autorzy nie odważyli się jednak określić jego struktury bardziej szczegółowo niż jako: BiOC
    7
    H
    5
    O
    3
    . Dodatkowo w literaturze opisane są salicylany o innych składach i nie wszystkie są zasadowymi salicylanami. Po tym przydługim wstępie mam do was pytanie, czy ten artykuł ma być o preparacie medycznym (wtedy opisujemy jeden konkretny preparat i artykuł jest pod jego nazwą), o jednym związku C
    7
    H
    5
    BiO
    4
    (wtedy jako tytuł artykułu proponowałbym stosowaną w nowszej literaturze na ten temat nazwę zasadowy monosalicylan bizmutu, w artykule znalazłaby się tylko krótka informacja o innych salicylanach oraz o tym, że skład preparatów medycznych jest odmienny), czy może o dość wąskiej grupie związków (zasadowe salicylany bizmutu, w którym każda postać stechiometryczna zostanie opisana na tyle szczegółowo, na ile starczy mi czasu, a o obojętnych salicylanach będzie tylko wzmianka), czy też o salicylanach bizmutu ogólnie? KamilK7 (dyskusja) 12:21, 28 gru 2016 (CET)
  1. E. V. Timakova, T. A. Udalova, Yu. M. Yukhin. Precipitation of bismuth(III) salicylates from mineral acid solutions. „Russian Journal of Inorganic Chemistry”. 54 (6), s. 873–880, 2009. DOI: 10.1134/S0036023609060096. 
  • @KamilK7 Podobnie starałem się trochę poszukać informacji, tylko że o zasadowym azotanie bizmutawym. Nie zdążyłem jeszcze przejrzeć wszystkiego, do czego mam dostęp, ale na razie wyłania się obraz taki, że ten zasadowy azotan bizmutawy ma podobne problemy jak salicylan. Przymierzam się do napisania czegoś o tym, ale plan ogólny jest taki że w jednym artykule musi się zmieścić wszystko. I proponuję tak samo przy salicylanach: wyjść od tego jak definiowany jest ten bismuth subsalicylate i że to nie jest jeden konkretny związek o dobrze zdefiniowanej strukturze, opisać jakimi składami opisywano/opisuje się ten związek/mieszaninę (wiadomo przynajmniej, że to na pewno jest jakiś związek, a nie mieszanina różnych związków?; chodzi mi ogólnie o preparat, a nie ten związek z przypisu). W artykule powinno być również info o zastosowaniu medycznym, ale podstawowym tematem jest pewne indywiduum chemiczne, a nie preparat leczniczy. Nazwę artykułu najlepiej wybrać na końcu ;) Wostr (dyskusja) 20:15, 28 gru 2016 (CET)
    • @Wostr W preparatach zasadowego salicylanu bizmutu zaobserwowano dwie postacie krystaliczne [Bi38O44(HSal)26(Me2CO)16(H2O)2] oraz [Bi9O7(HSal)13(Me2CO)5], jednak nie dotarłem jeszcze do źródeł pierwotnych i dlatego nie wiem, czy była to mieszanka, czy też w jednym z preparatów była pierwsza, a w innym druga. Szukam tego. KamilK7 (dyskusja) 08:34, 29 gru 2016 (CET) Dobra, dotarłem do literatury źródłowej i się okazało, że oni chcąc zrozumieć działanie preparatów hodowali sobie kryształki z acetonu i takie dwa rodzaje klastrów otrzymali, a co tam w preparatach jest, to wciąż jeszcze nie wiadomo, znaczy się jeszcze nie znalazłem... KamilK7 (dyskusja) 09:14, 29 gru 2016 (CET)
      • @KamilK7, @Wostr Jak patrzę na ww. struktury w bazie CSD to rzeczywiście w obydwu tych strukturach wbudowane są solwatujące cząsteczki acetonu i jeszcze dyskusyjne cząsteczki wody. Z dużym prawdopodobieństwem struktury niesolwatowane acetonem nie będą się istotnie różniły, jednak nie wiadomo tego na 100%. Z samej wody bez acetonu pewnie nie udała się krystalizacja z powodu hydrolizy. Tak czy inaczej, będąc precyzyjnym, skład związków jest nieco inny, niż tych które stosuje się w medycynie. Chrumps 03:17, 30 gru 2016 (CET)
        • @Chrumps z samej wody się nie da, ale da się uzyskać kryształki niesolwatowane rozpuszczalnikami organicznymi z roztworów w kwasie nadchlorowym lub azotowym o odpowiednim stężeniu. Badania rentgenowskie takich kryształków też zrobili, tylko nie pokusili się jak na razie o narysowanie struktury na tej podstawie i dlatego te solwatowane acetonem są obecnie uważane za najlepszy model tego związku. W przyszłym roku pewnie już sobie zrobię dość porządku w głowie, aby poprawić ten salicylan, a azotanem, to mam nadzieję Wostr się zajmie (ja co najwyżej potem tam coś uzupełnię, bo w literaturze, którą zebrałem, azotan także występuje). KamilK7 (dyskusja) 09:15, 30 gru 2016 (CET)

Układ sjaloperoksydazy[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Czy czasem nie jest to dubel arta laktoperoksydaza ? Kpjas φ 22:17, 13 sty 2017 (CET)

Termin sialoperoxidase nie występuje w żadnych enzymatycznych rejestrach. Jest jednak spotykany w publikacjach. Opisana jest natomiast lactoperoxidase (LPO), a jako akronim alternatywny ma czasem podany SPO, co sugeruje sialoperoxidase. To, że obie nazwy odnoszą się do tego samego enzymu znalazłem w książce Dental Caries: Principles and Management (Springer 2015, s. 62). Wolałbym źródło bardziej biochemiczne, ale i tak sądzę, że to to samo. Michał Sobkowski dyskusja 08:27, 14 sty 2017 (CET)

Substancja psychoaktywna[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Chciałbym zgłosić hasło Substancja psychoaktywna do naprawy, brak w nim przypisów i bibliografii, jak też pod względem językowym nie jest najlepiej, np. to zdanie "Tylko jedna teoria popatrzyła wstecz w historie, czy też na dziecięce pragnienia, takie jak chęć huśtania się, aby zobaczyć, że używanie ich jest drogą do zaspokojenia dążenia do zmian stanu umysłu które jest zjawiskiem powszechnym". Nowy15 (dyskusja) 14:11, 14 sty 2017 (CET)

@Nowy15, możesz zgłaszać do naprawy i tutaj, i w sekcji DNU, ale szczerze mówiąc szanse na gruntowną poprawę są marne. Oczywiste błędy i tego rodzaju bełkot możesz usunąć od ręki, ale szansa, że znajdzie się ktoś chętny do poprawy tak ogólnego hasła jest, jak napisałem, bardzo mała. Wostr (dyskusja) 15:02, 14 sty 2017 (CET)
Po zerknięciu na ten artykuł mam wrażenie, że on znajduje się w kategorii chemia, bo w tytule ma "substancja" i być może powinien być w tej kategorii, ale jeśli chodzi o portal opiekujący się (ten podany w dyskusji artykułu), to powinien być medyczny, a nie nasz. KamilK7 (dyskusja) 15:24, 16 sty 2017 (CET)
Jesteśmy jednym z nielicznych projektów, które stosują szablony w dyskusjach artykułów (i jedynym, który nie stosuje durnowatych „ocen” i „klasyfikacji” tych artykułów na różnych skalach jakości i przydatności) @Nedops mnie słusznie skorygował, że to kompletna bzdura ;) Wostr (dyskusja) 19:55, 19 sty 2017 (CET). Medycy nie stosują, bo i ich wikiprojekt jest raczej mało ruchliwy. W każdym razie, szablon IMHO jest wstawiony dobrze, bo część informacji w takim artykule będzie miała związek z tym projektem, a szablon wskazuje jasno, co jest przedmiotem projektu. W dodatku umożliwia to szybkie kontrolowanie zmian na stronach dyskusji, co jest o tyle ważne, że duża część dyskusji jest nieobserwowana przez aktywnych użytkowników i wpisy tam mogłyby pozostać niezauważone. Aczkolwiek co do meritum: rzeczywiście za poprawę problemu powinien wziąć się ktoś z tamtego projektu (ale jak napisałem: są na to bardzo małe szanse). Wostr (dyskusja) 15:35, 16 sty 2017 (CET)

Sestamibi technetu-99m[edytuj kod]

Status: w trakcie

Zmieniłem nazwę z MIBI na obecną, ale wciąż nie jestem przekonany. MIBI jest nazwą zupełnie potoczną i odnoszącą się tylko do ligandu, sestamibi jest stosowaną nazwą potoczną, a INN brzmi: technetium (99mTc) sestamibi. Niektórzy piszą jeszcze sestaMIBI, ale IMHO to zupełnie od czapy (sesta oznacza 6, ale to nie jest żaden oficjalny przedrostek i sestamibi jest raczej nazwą własną, bez potrzeby wyróżniania dużymi literami skrótu MIBI). W każdym razie, nie wiem do końca co począć. Może próbować uwzględnić w nazwie nazwę ligandu zamiast sestamibi? W kilku polskich artykułach, które widziałem to panuje totalny chaos, każdy nazywa i odmienia jak uważa. Wostr (dyskusja) 21:36, 18 mar 2017 (CET)

@Wostr. Ponieważ MIBI to (2-metoksyizobutylo)izonitryl, więc nazwa systematyczna kompleksu z 99mTc+ to będzie chyba heksa[(2-metoksyizobutylo)izonitryl]technet-99m(I) - nie jestem pewien czy liczbę Stocka należy podać przed czy po izotopie. Żeby jakoś nazwę zwyczajową pogodzić z taką nomenklaturą, mogłoby być:
  • bardziej chemicznie: heksa(MIBI)technet-99m(I)
  • bardziej zwyczajowo: sestamibi-technet-99m(I)
Michał Sobkowski dyskusja 08:48, 19 mar 2017 (CET)
Uzupełnię jeszcze, że preparat ten (i podobne z mniejszą liczbą MIBI, w zamian są w nich inne obojętne ligandy) jest otrzymywany jako roztwór, a czysty związek nie jest izolowany. Artykuł dotyczy więc roztworu, w którym znajdują się jednowartościowe kationy heksa(MIBI)technetu-99m(I). Michał Sobkowski dyskusja 09:28, 19 mar 2017 (CET)
Poszukam, gdzie stawia się tę liczbę Stocka – sam jestem ciekaw. A z nazwą, nie wiem czy medycy się nie obrażą jak im walniemy heksa[(2-metoksyizobutylo)izonitryl]technet-99m(I) ;), z sestamibi-technet-99m(I) chyba powinno być nieco lepiej. Wostr (dyskusja) 22:25, 20 mar 2017 (CET)

Hipotetyczne związki chemiczne[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

W zakładkach znalazłem odnośnik do en:Category:Hypothetical chemical compounds, który sobie jakiś czas temu zapisałem, aby ew. stworzyć odpowiednią kategorię tutaj. Jednak mam pewne wątpliwości: en-wikowcy zaliczają tam jednocześnie związki, które np. zostały wyłącznie przewidziane, ale także np. wodorowęglan wapnia, który o ile nie istnieje w postaci czystej, to (teoretycznie) istnieje w roztworze, oraz do tego wszystkiego odmiany alotropowe pierwiastków jak heksazyna czy penta-grafen. Wydaje mi się, że o ile sama kategoria może mieć sens (jeśli znajdzie się wystarczająca liczba artykułów), to jednak jakie ograniczenia należałoby przyjąć? Odmiany alotropowe pierwiastków też jako związki chemiczne? Wostr (dyskusja) 22:29, 20 mar 2017 (CET)

@Wostr Mówienie o wodorowęglanie wapnia w roztworze, to skrót myślowy. W rzeczywistości w roztworze mamy jony wapniowe, wodorowęglanowe i węglanowe oraz rozpuszczony dwutlenek węgla, wszystko w równowadze zależnej od kilku czynników. Natomiast wpisanie na enwiki go do kategorii związków hipotetycznych to nadużycie - w ich artykule nie ma opisów i źródeł, które by świadczyły na przykład o tym, że obliczono, iż wodorowęglan wapnia mógłby istnieć w postaci wyizolowanej w takich i takich warunkach. Myślę, że to istnienie takich źródeł powinniśmy ewentualnie u nas przyjąć jako kryterium ogólne. KamilK7 16:12, 9 maj 2017 (CEST)

Hydroksowęglan ołowiu(II)[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Tytuł jak teraz? Bis(węglan) diwodorotlenek triołowiu? Czy raczej zwyczajowo: biel ołowiana? Osobiście skłaniałbym się do trzeciej opcji, bo nazwa stechiometryczna jest nieco skomplikowana, a i tak wiele pigmentów czy barwników mamy pod tego rodzaju nazwami. Wostr (dyskusja) 13:58, 7 kwi 2017 (CEST)

Biel ołowiana jako tytuł artykułu moim zdaniem też będzie najlepsza, ale czy aby na pewno jako inna nazwa ma być Hydroksowęglan ołowiu(II), a nie Hydroksywęglan ołowiu(II)? KamilK7 15:55, 7 kwi 2017 (CEST)
Zalecenia z 1990 roku (PTChemu) podają dwie nazwy dla ligandu (OH)
: hydrokso (dopuszczony przez IUPAC) i hydroksy (dopuszczony przez Chemical Abstracts). Obecnym odpowiednikiem hydrokso jest hydroksydo. Wostr (dyskusja) 16:23, 7 kwi 2017 (CEST)
Czyli powinno być albo hydroksydowęglan (IUPAC), albo hydroksywęglan (CAS)? KamilK7 08:24, 10 kwi 2017 (CEST)

Pierwsza fabryka sody metodą Solvaja w Polsce[edytuj kod]

Status: niepodjęte
Wątek założony przed: 21:06, 11 cze 2017 (CET)

Pierwszą fabryką sody na terenie Polski była fabryka w Szczakowej. Istniała w Cesarstwie Austro-Węgierskim już od 1882r. W 1891r przebywał w niej późniejszy laureat nagrody Nobla: Fritz Haber. Jest o niej mowa w dziele "Kronprinzenwerk" w tomie 19,na stronie 871 i 873. Haber wprowadzał produkcję sody metodą amoniakalną. Od 1914 istniała tam huta szkła. Obok istnieją tzw. "wapniówki" czyli "białe morza" - pozostałości po byłej fabryce. Fabryka ta była chlubą cesarstwa i produkowała 30 % całej produkcji w Imperium Austro-węgierskim.Produkty takie jak: soda kalcynowana, kaustyczna, salmiak, kwas solny wysyłano do całej Europy środkowo-wschodniej.

Potrzebne byłyby źródła. KamilK7 15:13, 11 lip 2017 (CEST)

Entalpia[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja
Wątek założony przed: 21:02, 25 cze 2017 (CET)

Hej, przeglądałem właśnie na Wikipedii artykuły Entalpia reakcji, Entalpia swobodna i Entalpia swobodna reakcji. Zauważyłem, że poziom tych artykułów jest średni. Ponadto artykuły Entalpia reakcji i Entalpia swobodna reakcji wyglądają niemal identycznie podczas, gdy są to różne pojęcia. Nie wiem czym mają się niby różnić artykuły "Entalpia" od "Entalpia reakcji" oraz "Entalpia swobodna" od "Entalpia swobodna reakcji". Czy jest ktoś w stanie wytłumaczyć te duble? Do tego artykuł o liczbie postępu reakcji stosuje podwójną notację. Powinien trzymać się jednego oznaczenia - albo λ albo ξ i tylko zaznaczyć fakt, że oznacza się to na różne sposoby, zwłaszcza, że stopień przemiany jest oznaczany o ile dobrze pamiętam przez α, a nie ξ, więc jest to poza podwójną notacją po prostu błąd merytoryczny. Jeśli się mylę to proszę mnie poprawić.

Nie jestem tego na 100% pewny, dlatego piszę tutaj zamiast od razu edytować :)

  • Różnica pomiędzy entalpią reakcji, a entalpią swobodną reakcji (i analogicznie pomiędzy entalpią i entalpią swobodną) jest ewidentna, pierwszy parametr dotyczy wyłącznie ciepła, a drugi zawiera w sobie dodatkowo entropię lub zmianę entropii układu. Natomiast różnica pomiędzy entalpią i entalpią reakcji (a także pomiędzy entalpią swobodną i entalpią swobodną reakcji) polega na tym, że pierwsze spośród wymienionych elementów par dotyczą stanu układu jako takiego, natomiast drugie elementy tych par dotyczą zmian stanu tego układu podczas reakcji chemicznej. Żaden z tych artykułów nie jest więc dublem innego spośród wymienionych. Prawdopodobnie można te artykuły napisać lepiej, ale chyba dobrze by było aby zrobiła to osoba, która rozumie te pojęcia i różnice pomiędzy nimi. KamilK7 09:01, 7 sie 2017 (CEST)

Masy molowe w infoboksie[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

W związku z hasłem kwas cytrynowy oraz moimi i @Synthesium edycjami w nim powstała kwestia tego, czy i jak dodawać do infoboksów masy molowe hydratów. W praktyce dotyczy to wszystkich tego rodzaju przypadków, w których podajemy w infoboksach informacje nie tylko czystej substancji (a więc np. także gdy podajemy chlorowodorki/siarczany/... leków).

Zrobienie tego w sposób, w jaki sam kiedyś to dodawałem (a więc z użyciem br-ów do uzyskania osobnych linii) nie wchodzi w grę z kilku powodów:

  • chcąc nie chcąc musimy starać się, aby infoboks był łatwo edytowalny w VE, a więc najlepiej bez użycia wikikodu, znaczników etc.
  • w planach jest zweryfikowanie za pomocą Wikidanych i modułu w Lua poprawności mas molowych: (a) poprzez porównanie wartości Wiki ↔ WD, (b) poprzez porównanie wpisanej wartości z wartością obliczoną na podstawie wzoru sumarycznego (en:Module:MolarMass).

Jedyną sensowną możliwością jest więc uzupełnienie infoboksu o zestaw parametrów typu X. masa molowa, w podobny sposób, w jaki teraz działają temperatury, gęstość itd. Do rozważenia są więc dwie kwestie:

  1. Czy dodawać masy molowe hydratów itd. do infoboksu
  2. Jeśli tak, to:
    1. czy dać tylko parametry typu X. masa molowa, które należałoby uzupełniać w sposób 200 g/mol (monohydrat);
    2. czy dać dodatkowy parametr (coś na kształt X. masa molowa postać/rodzaj), przez co w pierwszym parametrze podawałoby się tylko wartość liczbową, a w drugim wartość w nawiasie (jednostka, nawiasy dodawane byłyby automatycznie).

Wostr (dyskusja) 10:46, 7 sie 2017 (CEST)

Z góry przepraszam, że nie znam języka, w którym koduje się szablony infoboksów. Wydaje mi się, że najlepiej jest wstawić takie automatyczne pole, które samo uzupełni brakujące informacje. Wikipedysta będzie musiał tylko podać:

  1. ile hydratów ma związek chemiczny (0 oznacza brak hydratów; jeżeli poda się liczbę np. 4 to powstaną 4 osobne wiersze na wpisanie mas molowych)
  2. jakie są znane hydraty (wpisać trzeba liczby, np.: 2, 5, 7, 9)
  3. bot automatycznie przeliczy masę molową dodając odpowiednią masę wód hydratacyjnych

Jest to chyba zbliżone do opcji nr 2, którą podał Użytkownik Wostr. Ja nie potrafię napisać takiego bota. Dodawałbym te informacje właśnie poprzez znacznik BR lub w nawiasie. To samo dotyczy nr CAS (każdy wodzian ma inny CAS). Ponieważ nie wiem jakie możliwości ma język programowania używany do pisania botów obsługujących Wikipedię, więc być może część tych funkcji musiałby na siebie przejąć Wikipedysta, który dodaje informacje.

Dla mnie (i dla większości Czytelników) ważniejsze jest to by Wikipedia zawierała dużo danych, a nie by dane te były ładnie ułożone w tabelkach. Oczywiście, jeśli ktoś potrafi poprawić układ graficzny i rozmieszczenie tych informacji to jest to bardzo pożyteczne. Wydaje mi się, że priorytetem jest dodanie ważnej informacji, a jej późniejsza obróbka, rozmieszczenie na stronie, to są już działania kosmetyczne - ważne, ale jednak nie priorytetowe.--Synthesium (dyskusja) 23:25, 7 sie 2017 (CEST)

  • Hmm, wydaje mi się, że technicznie byłoby możliwe, aby przy masie molowej istniał jeden parametr, w którym wikipedysta wpisywałby np. monohydrat, dihydrat, pentahydrat (potencjalnie pewnie także np. chlorowodorek, siarczan dla leków itp.), a skrypt automatycznie dodawałby odpowiednią masę do wpisanej wartości związku bezwodnego i zaokrąglał do dwóch miejsc po przecinku (+poprawnie formatował). Trzeba by było wykorzystać Lua i poprosić jakiegoś technomagika o pomoc, ale wydaje się to wykonalne. A odnośnie jednego z ostatnich zdań: niestety trzeba jak najbardziej troszczyć się od razu o poprawne technicznie rozwiązanie od samego początku, bo potem najczęściej ktoś musi to ręcznie poprawiać – a ludzi do pracy mamy o wielu, wielu za mało i może być tak, że potem już nikt tego nie poprawi. Wostr (dyskusja) 23:55, 7 sie 2017 (CEST)
  • Zapewne możliwe technicznie, pytanie, czy znajdzie się ktoś, kto to zrobi. Może jednak wprowadzić po prostu po dwa dodatkowe pola dla masy molowej każdej dodatkowej postaci związku, np. postać 1 + masa molowa postaci 1? Nie wiem czy są jakieś ograniczenia liczby postaci, tak minimum 5 by się przydało. Albo zrobić podszablon {{Związek chemiczny infobox/masa postaci}} i wstawiać ich tyle, ile trzeba, analogicznie do {{Pierwiastek infobox/izotop}}. Tylko to pewnie gryzie się z VE. Michał Sobkowski dyskusja 10:11, 8 sie 2017 (CEST)

Moim zdaniem infoboksy należy zostawić dla związków niesolwatowanych. Ewentualne hydraty itp. wraz z ich właściwościami, CAS itd. umieściłbym w treści artykułu. Przeglądając kilka siarczanów zauważyłem, że nie są opisane u nas wszystkie ich znane hydraty. Umieszczenie tylko wybranych nie wydaje się ok, w szczególności jeśli omijamy inne niewodne solwaty - fakt, że zwykle małoistotne, ale większość hydratów CuSO4 również ma znaczenie marginalne. Kryteria wyboru byłyby więc subiektywne. Chrumps 02:14, 12 sie 2017 (CEST)

  • Hydraty, siarczany, chlorowodorki i inne sole to defacto osobne związki chemiczne - mają inny CAS, inną masę molową, inną temperaturę topnienia, rozkładu, wygląd, kolor, postać, krystalizują w innym układzie, inne ciepło molowe, rozpuszczalność, gęstość, w zasadzie wszystko inne, dopiero w roztworze odpowiedniego kwasu zaczynają się zachowywać tak samo, jak związek macierzysty. Dlaczego nie dawać ich w osobnych infoboxach? KamilK7 08:26, 1 gru 2017 (CET)
    • @KamilK7 Siarczan magnezu ma np. co najmniej 6 znanych hydratów + bezwodny → będziemy wstawiać 7 infoboksów? Chrumps 03:13, 13 sty 2018 (CET)
      • @Chrumps (ping @Wostr) - dobry przykład do dyskusji znalazłeś. Nie twierdzę, że znam dobre rozwiązanie. Może spróbuję ten artykuł uzupełnić o znalezione dane dla parametrów, które są wstawiane do infoboxu, abyśmy wtedy na takim przykładzie przemyśleli, jak to powinno być rozwiązane? Tak na szybko, to znalazłem takie dane, dla których pola w infoboksie istnieją:
  1. MgSO
    4
    : CAS: 7487-88-9; M = 120.36 g/mol; kryst.: ortoromb. (αMgSO
    4
    , βMgSO
    4
    ) lub tetragon. (δMgSO
    4
    , εMgSO
    4
    ); ρ = 2.66 g/cm3; trozkł. = 1124 °C; rozp.: 26.9 g/100 cm3 (H
    2
    O
    , 0 °C), 35.1 g/100 cm3 (H
    2
    O
    , 20 °C), 50.2 g/100 cm3 (H
    2
    O
    , 100 °C), 1.16 g/100 cm3 (Et
    2
    O
    , 18 °C), tr. rozp. (EtOH, gliceryna), nie rozp. (aceton); n20D 1.56; moment dipolowy = ?.
  2. MgSO
    4
    ·H
    2
    O
    : CAS: 14168-73-1 (monohydrat), 14567-64-7 (kizeryt), 639819-42-4 (Magnesium, aqua[sulfato(2-​)​-​κO,​κO']​-); M = 138.38 g/mol; kryst.: jednoskośny (kizeryt); ρ = 2.445 g/cm3 (syntet.) lub 2.571 (kizeryt); ttopn. = 150 °C; trozkł. = 200 °C; rozp.: H
    2
    O
    ; n20D: α = 1.520, β = 1.533, γ = 1.584; moment dipolowy = ?.
  3. MgSO
    4
    ·2H
    2
    O
    : CAS: 17830-05-6 (dihydrat), 24492-87-3 (sanderyt), 639819-43-5 (Magnesium, diaqua[sulfato(2-​)​-​κO,​κO']​-​, (T-​4)​-); M = 156.39 g/mol; kryst.: ortoromb.; moment dipolowy = ?.
  4. MgSO
    4
    ·2.5H
    2
    O
    : CAS: 17830-15-8; M = 165.41 g/mol; kryst.: jednoskośny.
  5. MgSO
    4
    ·3H
    2
    O
    : CAS: 15320-30-6 (trihydrat), 639819-45-7 (Magnesium, triaqua[sulfato(2-​)​-​κO,​κO']​-); M = 174.41 g/mol; moment dipolowy = ?.
  6. MgSO
    4
    ·4H
    2
    O
    : CAS: 15244-29-8 (tetrahydrat), 1383811-60-6 (cranswickite), 24378-31-2 (starkejit), 478615-21-3 (Magnesium, tetraaqua[sulfato(2-​)​-​κO,​κO']​-​, (OC-​6-​22)​-); M = 192.43 g/mol; kryst.: jednoskośny (starkejit, cranswickite); ρ = 1.917 g/cm3 (cranswickite), ρ = 2.01 g/cm3 (starkejit); n20D: α = 1.460, β = 1.471, γ = 1.474 (starkejit).
  7. MgSO
    4
    ·6H
    2
    O
    : CAS: 17830-18-1 (Sulfuric acid magnesium salt (1:1)​, hexahydrate (8CI,​9CI)), 13778-97-7 (Hexahydrite ((MgSO
    4
    )·6H
    2
    O
    ) (9CI)); M = 228.46 g/mol; kryst.: ?.
  8. MgSO
    4
    ·7H
    2
    O
    : CAS: 10034-99-8 (heptahydrat), 14457-55-7 (epsomit), 1415567-44-0 (heptahydrat z izotopem 34S); M = 246.47 g/mol; kryst.: ortoromb. (epsomit); ρ: 1.68 g/cm3 (empsomit), 1.67 g/cm3 (syntet.); trozkł. = 150 °C; rozp.: 71 lub 113 (do weryfikacji) g/100 cm3 (H
    2
    O
    , 20 °C); n20D: α = 1.433, β = 1.455, γ = 1.461 (epsomit).
  9. MgSO
    4
    ·8H
    2
    O
    : CAS: 123249-11-6; M = 268.48 g/mol.
  10. MgSO
    4
    ·9H
    2
    O
    : CAS: 410526-52-2; M = 282.50 g/mol.
  11. MgSO
    4
    ·11H
    2
    O
    : CAS: 924887-90-1 (undekahydrat), 1032197-87-7 (meridianiite); M = 318.53 g/mol; trozkł. = 2 °C; kryst.: trósjośny; ρ = 1.512 g/cm3; n20D: α = 1.418, β = ?, γ = 1.448 (?).
Pytajniki oznaczają, że znalazłem literaturę, w której dana jest, ale nie miałem czasu/możliwości do niej zajrzeć. W nazwach kompleksów część znaków "-" powinna być jako indeks górny, ale na razie tego nie poprawiałem, bo nie wiem, czy wogóle takie nazwy będą wykorzystane. Korzystając z tego, że sporo literatury na ten temat już zebrałem, to chętnie bym uzupełnił ten artykuł o siarczanie magnezu, ale na podanym wyżej przykładzie trzeba zadecydować co gdzie i jak. Część danych dotyczy minerałów, więc w zasadzie pełnoprawnie mogą to być osobne artykuły. Ale co zrobić, gdy dane nie uzyskano dla minerału, tylko dla syntezowanego hydratu? Osobny artykuł o hydracie? A może właściwości tylko w tekście artykułu? Dla niektórych danych (jak gęstości, czy temperatury topnienia) mamy wiele pól, więc można próbować je w infoboksie upchać, ale czuję, że i tak nie zawsze się zmieszczą. KamilK7 15:16, 15 sty 2018 (CET)
Teoretycznie infoboks wspiera w tym momencie dodawanie wielu różnych temperatur, gęstości itd., da się również opisać układy krystalograficzne różnych hydratów. Natomiast wydaje mi się, że nie jest to docelowy wygląd. Biorąc pod uwagę rozwój Wikidanych jest możliwe, że za kilka lat (i myślę tutaj raczej o perspektywie >5, a może i więcej) tego rodzaju dane będą w całości generowane z WD. Wtedy biorąc pod uwagę wielość różnych właściwości i wiele różnych danych w ramach jednej właściwości, bardziej rozsądne wydaje mi się generowanie pełnowymiarowych tabel niż tłoczenie tego w infoboksie. W tym przypadku też nie widzę przeszkód, aby tak dużą różnorodność hydratów po prostu opisać w tabeli, a nie infoboksie. Wostr (dyskusja) 16:41, 15 sty 2018 (CET)
Popieram koncepcję osobnej tabeli. Infoboksy zżerają za dużo miejsca w pionie, a efekt jest mało czytelny. Michał Sobkowski dyskusja 19:30, 15 sty 2018 (CET)
@Wostr, @Michał Sobkowski Mnie też wydaje się to rozsądnym podejściem, ale... w takim razie, patrząc na przyszłość, tworząc taką tabelę powinienem od razu wiązać odpowiednie jej pola z elementami Wikidanych (a jeśli takich elementów nie ma, to je tworzyć)? Przyznam, że jeszcze nie patrzyłem jak by to można było zrobić, ale prawdopodobnie poradzę sobie podpatrując, jak to jest zrobione w szablonach. Mam jednak obawy, że to podejście wymagałoby od wikipedystów tworzących artykuły zaawansowanych umiejętności. Można oczywiście to ułatwić tworząc szablon do kreowania takich tabelek, ale i tak wciąż będzie to od piszącego artykuł wymagało niejednokrotnie tworzenia elementów w WD. KamilK7 08:35, 16 sty 2018 (CET)
@KamilK7, na razie z dodawaniem różnych danych w Wikidanych są jeszcze problemy (nie jest wciąż jasne, czym są w ogóle wpisy o związkach chemicznych – substancjami chemicznymi czy pojedynczymi molekułami – tym samym nie jest do końca jasne, czym są hydraty), natomiast:
  • każdy hydrat w Wikidanych będzie miał osobny element i tam będzie miał swoje dane
  • nie wiadomo jeszcze jak to wszystko będzie łączyło się w całość ze związkami (moje zaproponowane rozwiązanie na razie jest jeszcze w fazie propozycji i nie ma jednogłośnego poparcia), natomiast wydaje mi się, że bez względu na sposób połączenia elementów w WD, w Wikipedii i tak wywołanie takiej tabeli będzie musiało zawierać bezpośrednie odwołania do identyfikatorów w Wikidanych, tzn. podajesz w szablonie np. Qxxxxx, Qyyyyy, Qzzzzz, a szablon generuje tabelę z tymi trzema związkami (przy czym... pewnie i tak taki szablon będzie w Lua, aby jakoś sprawnie poradzić sobie ze zmienną liczbą związków).
  • możliwe, że za ileś lat będzie to wymagało od piszącego jedynie zdefiniowania dla jakich związków chce mieć tabelkę — już teraz w WD jest sporo danych zaimportowanych automatycznie (i uźródłowionych) – są to jednak dane, które można było zgodnie z licencją importować. Ew. dodania kilku informacji do już istniejących w WD związków (bo tych związków jest dość sporo... nie wiem dokładnie, ale już teraz trzeba je liczyć w dziesiątkach tysięcy)
  • możesz od razu wpisywać te same dane do WD, ale moim zdaniem nie ma co liczyć, że takie tabele generowane z WD pojawią się na wiki szybko. Wikidane są wciąż zbyt młodym projektem, w którym wiele rzeczy nie zostało ustalonych, a w samej chemii jest tam po prostu zbyt mało osób (a każdy ma swoją wizję oczywiście ;), aby coś mocno ruszyło do przodu. Z tego powodu np. Rosjanie zalewają Wikidane swoimi nieuźródłowionymi danymi z infoboksów (na zasadzie, lepsze coś niż nic) i nie da się im przetłumaczyć, żeby tego nie robili (bo nie ma jasnych zasad WER).
  • jeśli potrzebujesz, mogę Ci rozpisać jak tam się dodaje dane i jak tworzy nowe elementy dla związków.
Wostr (dyskusja) 16:08, 16 sty 2018 (CET)
@Wostr Dziękuję za informacje. Na razie nie rozpisuj, bo i tak będę miał ze 3 tygodnie bardzo mało czasu, Jeśli się potem za coś takiego zabiorę, a nie będzie dla mnie coś jasne, to poproszę o pomoc. KamilK7 08:27, 17 sty 2018 (CET)

hydroksykwasy[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Definicja w tym haśle jest co najmniej nieprecyzyjna - zgodnie z nią do hydroksykwasów zaliczałyby się również np. kwasy fenolowe. Nie mam jednak pod ręką źródła, które by definiowało, że te grupy muszą być połączone z rodnikami lub pochodnymi rodników alkilowych lub cykloalkilowych. Ponadto sam nie wiem, czy na przykład karboksymetylowe pochodne hydroksylohydrazyny są hydroksykwasami, czy nie (spełniają definicję nawet jeśli założyć, że użycie R w tamtej definicji implikuje, że co najmniej po jednej z obu wymaganych grup nie może być podstawiona pod pierścień aromatyczny. Przykład takiego związku, to HOOCCH
2
NHNHOH
. KamilK7 17:06, 17 sie 2017 (CEST)

Nie znalazłem na szybko żadnej dobrej definicji. I jakbym miał sam osądzać to ani nie zaliczyłbym do tej grupy kwasów fenolowych, ani tym bardziej związków, w których któraś z grup funkcyjnych (COOH/OH) jest przyłączona do atomu innego niż węgiel. I o ile w drugim przypadku wydaje mi się, że rzeczywiście tego typu związki nie wchodzą w skład hydroksykwasów, o tyle w pierwszym przypadku... już od razu znalazłem niechcący przykład temu przeczący: The most widely studied aliphatic hydroxy acids are the lower members of the 2-hydroxyalkanoic acids, while studies of aromatic hydroxy acids have often centered on salicylic acid (w Encyclopedia of Inorganic Chemistry R.B. Kinga). Jest jeszcze jedna kwestia w przypadku tej definicji – z góry nie uwzględnia kwasów innych niż karboksylowe (a więc np. SO
2
OH
przyłączonej do grupy hydroksyalkilowej, np. kwasu izetionowego). Wostr (dyskusja) 21:08, 17 sie 2017 (CEST)
W {{Ullmann}} w rozdziałach Hydroxycarboxylic Acids, Aliphatic i Hydroxycarboxylic Acids, Aromatic znajdują się takie definicje:

Definition: In contrast to the purely aromatic hydroxycarboxylic acids (phenolic carboxylic acids), which contain phenolic hydroxyl groups on the aromatic nucleus and thus display enhanced acidity, aliphatic hydroxycarboxylic acids are characterized by purely aliphatic alcohol hydroxyl groups. Aliphatic hydroxycarboxylic acids may have one or several hydroxyl groups, together with one or more carboxyl groups. In the simplest case, the monohydroxymonocarboxylic acids, the compounds can be conveniently subdivided into three categories: 1) 2- or α-hydroxycarboxylic acids, 2) 3- or β-hydroxycarboxylic acids, and 3) hydroxycarboxylic acids with the hydroxyl group located in the 4- (i.e., γ-) position, or even more remote from the carboxyl group.

Aromatic hydroxycarboxylic acids (i.e., hydroxycarboxylic acids with phenolic hydroxyl groups) (...)

Wostr (dyskusja) 21:18, 17 sie 2017 (CEST)
Jeśli to tak wygląda, to wspomniana przeze mnie definicja nie jest taka zła. Ale w takim wypadku powinniśmy zrobić kategorię kwasy fenolowe podkategorią hydroksykwasów. KamilK7 09:16, 18 sie 2017 (CEST)

Artykuł Biotransformacje[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Jest kilka spraw z tym hasłem:

  1. tytuł IMO powinno być Biotransformacja
  2. interwiki najwłaściwsze chyba en:Biotransformation
  3. skrzywienie biotechnologiczne
  4. nie znam się zbytnio na chemii, więc sprawdzenie podanych w arcie przykładów

Dzięki.
Kpjas φ 11:35, 4 lis 2017 (CET)

Punkty 1 i 2 - słusznie, zmieniłem i dodałem IW. Michał Sobkowski dyskusja 20:29, 4 lis 2017 (CET)
Bio- to nie mój krąg zainteresowań i nie mogę obiecać, że coś tu poprawię (głównie z braku czasu obecnie), ale będę się starał coś tam naskrobać, aby przynajmniej szablon można było zdjąć. Wostr (dyskusja) 21:12, 4 lis 2017 (CET)

Metyloheksanamina[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Może ktoś z uczestników Wikiprojektu mógłby stworzyć hasło o metyloheksanaminie. Pojawia się ona wielokrotnie przy stwierdzeniu stosowania środków dopingujących u sportowych, skutkującym dyskwalifikacjami. Lowdown (dyskusja) 11:26, 20 sty 2018 (CET)

W ten weekend ja nie, ale być może w przyszłym tygodniu coś napiszę. A i w razie czego metyloheksanoamina (w takich przypadkach opuszczanie „o” jest błędne), więc pewnie pod metyloheksanoamina albo pod nazwą nieco bardziej systematyczną. Wostr (dyskusja) 14:03, 20 sty 2018 (CET)
Ok, dzięki! Sprawa nie jest nagląca. Pomyślałem, że warto to opisać. Lowdown (dyskusja) 14:55, 20 sty 2018 (CET)

Dentność[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Czy ma ktoś dostęp do Kompendium terminologii chemicznej PTChemu z 2005 roku lub wie jak PTChem oficjalnie przetłumaczył denticity? W jednym z nowszych tłumaczeń PTChemu jest dentność, ale to nie jest oficjalnie wydana publikacja, więc może w oficjalnym tłumaczeniu Gold Book figuruje coś bardziej polskiego jak np. kleszczowość? Wostr (dyskusja) 02:25, 6 lut 2018 (CET)

Wostr, niestety nie mam Kompendium.... Określenie "kleszczowość" znalazłem w pracy habilitacyjnej z 1992 roku. Przynajmniej potwierdza to, że nie jest to pomysł własny, ale termin stosowany w polskiej literaturze. Moim zdaniem można stosować wymiennie z "dentnością". Michał Sobkowski dyskusja 09:16, 24 lut 2018 (CET)
Kleszczowość jest nawet w którejś z Nomenklatur PTChemu z lat 90. (i to w takiej postaci, nie w znacznie częstszej typu jedno/dwu/...kleszczowy), tyle że z tego co pamiętam coś mi tam nie grało do końca (muszę to jeszcze raz sprawdzić, bo mi wyleciało z głowy, o co chodziło). Wostr (dyskusja) 21:43, 24 lut 2018 (CET)
No ja tak rozumiem, że pytasz o wolny rzeczownik "kleszczowość"/"dentność", bo określenia Xkleszczowy/Xdentny są powszechne. Tak patrząc ogólnie, to naturalnymi rzeczownikami odprzymiotnikowymi od kleszczowy/dentny są kleszczowość/dentność (por. wierny - wierność), więc można takich słów po prostu używać bez oglądania się na definicje. Michał Sobkowski dyskusja 23:25, 25 lut 2018 (CET)
Sprawdziłem, co mi tam nie pasowało. Generalnie wychodziło na to, że najpierw haptyczność = kleszczowość, aby zaraz okazało się, że ...kleszczowy = ...dentny, więc wychodziło, że to wszystko synonimy, a IUPAC jednak to odróżnia (haptyczność/dentność). Wostr (dyskusja) 14:50, 2 mar 2018 (CET)
A, i jeszcze jest dentatność... też z PTChemu. Wostr (dyskusja) 18:54, 9 mar 2018 (CET)

Aromatyczność[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Artykuł aromatyczność wraz z jej „definicją” od lat wisiał w formie dramatycznie beznadziejnej. Zgrubnie przebudowałem, ale wymaga dalszej rozbudowy, do czego zachęcam, sam niestety nie mam w tej chwili za dużo czasu. Chrumps 11:01, 12 lut 2018 (CET)

Sedymentacja[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Czy może ktoś dodać źródła do tego artykułu - Sedymentacja? Jest tam również lekki nieład, pomieszanie zagadnień z dziedziny geologii, chemii. --|'''|''|'''|Rosewood (dyskusja) 11:58, 14 lut 2018 (CET)

Szkło akrylowe[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Artykuł był częściowo uźródłowiony przypisem do strony komercyjnej. Czy jest ktoś w stanie znaleźć lepsze źródło? Gdarin dyskusja 15:04, 8 maj 2018 (CEST)

Mamy zapewne dziesiątki tysięcy haseł uźródłowionych stronami komercyjnymi i nie jesteśmy w stanie tego uniknąć. Problem był inny - w nowej wersji strony zlikwidowano sekcję z właściwościami fiz-chem i przypis stał się bezsensowny. Przywróciłem wersję archiwalną. Ale oczywiście źródło naukowe byłoby o niebo lepsze. Michał Sobkowski dyskusja 21:06, 8 maj 2018 (CEST)

Przemiany fazowe[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Wklejam wiadomość, którą dostałem od Sławka Borewicza:

Jest takie hasło Przemiana fizyczna, gdzie są wyróżnione 3 rodzaje (przykłady) takich przemian: Przemiana fazowa, alotropowa i polimorficzna. Hasło Desorpcja też jest definiowane jako przemiana fizyczna, ale sorpcja ("Desorpcja – przemiana fizyczna odwrotna do sorpcji") już nie. Każde z tych haseł wisi też w innych kategoriach, a tu wydawałoby się, że wszystkie powinny wisieć w kat. Przemiany fizyczne, której nie ma. Jest tylko Kategoria:Przemiany fazowe. Być może definicje w hasłach nie są najszczęśliwsze. Gdybyś jednak mógł rzucić okiem i jakoś to uporządkować...

Nie mam ostatnio i nie będę miał w najbliższej przyszłości zbyt dużo czasu na cokolwiek tutaj, dlatego wklejam, bo być może ktoś coś tutaj pomoże. Generalnie, bez zaglądania co czegokolwiek, wydaje mi się, że chyba raczej od zjawisk fizycznych jakakolwiek kategoryzacja powinna się zaczynać, natomiast przemiana fizyczna to chyba takie chemiczne określenie przeciwstawne reakcji chemicznej (i w takim sensie pojawiające się przez cały okres dydaktyki chemii w szkołach). Wostr (dyskusja) 21:37, 15 maj 2018 (CEST)

Atomy egzotyczny vs atomy[edytuj kod]

Status: niepodjęte

W definicji atomu mamy na początku:

  • Atom egzotycznyatom, w którym jedna lub więcej cząstek zostały zastąpione innymi cząstkami o tym samym ładunku.” (swoją drogą niejasna, bo nie określa „inne niż co...”. Potem jest co prawda przykład, ale mogłoby być chyba lepiej). Tak czy inaczej są to atomy (?).

W definicji atomu mamy, że atom składa się z dodatnio naładowanego jądra, które z kolei zbudowane jest z nukleonów, czyli protonów i neutronów, ale już nie np. antymionów, które mogą być jądrami atomów egzotycznych. Wg mnie jest to niespójne i albo atom egzotyczny to nie atom, albo definicja nukleonu jest nieprecyzyjna, albo należy zostawić tak jak jest i się nie przejmować :) Chrumps 09:57, 5 cze 2018 (CEST)

Opcja trzecia: art. atom ma "medal" sprzed dobrych kilku lat i wcale nie jest taki super. W jądrach, czy powłokach "elektronowych" nie musi koniecznie być ani elektronów ani nukleonów. Ciężko o dostatecznie szeroką (lecz nie nazbyt szeroką) definicję jeśli uwzgl. at.egzotyczne, które są egzotyczne nie tylko z nazwy ;) Mithoron (pedo mellon) 02:12, 6 cze 2018 (CEST)

Discovery Studio Visualizer[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Co jakiś czas trafiam w artykułach wiki na grafiki modeli cząsteczek w 3D wygenerowane za pomocą programu Discovery Studio Visualizer i innych bazujących na SMILES. Problem w tym, że takie cząsteczki mają bardzo często inne lub zupełnie inne konformacje niż te określone za pomocą badań rentgenostrukturalnych, które jako jedyne dają realny obraz cząsteczki (w krysztale). Np. w kurkumina pokazana jest jako cząsteczka płaska, a w rzeczywistości pierścienie benzenowe obrócone są w stosunku do siebie o kąt 140° (rzeczywista budowa), podobnie 1,2-dimetoksybenzen wstawiony na trzech wiki wygląda inaczej itd. itd. Kategoria Commons Created with Discovery Studio Visualizer liczy 6249 plików... Niestety darmowy i dostępny dla wszystkich Discovery Studio Visualizer sprawdzi się tylko dla prostych cząsteczek o wymuszonej konformacji albo czasem do białek, ale nie dla większości związków w Wikipedii. Zgłaszałem już ten problem na Commons, ale odpowiedź była mniej więcej taka, że lepiej taka struktura niż żadna, to nic że często błędna! Robimy z tym coś u nas? Chrumps 01:22, 14 cze 2018 (CEST)

Od jakiegoś czasu ja w ogóle usuwam większość grafik 3d z infoboksów i to nie tylko z powodu tego, że jest coś źle bądź wydaje mi się, że jest coś źle (bo często po prostu nie wiem, czy jest dobrze, czy źle); dla mnie większość tych grafik 3d nie wnosi nic do artykułu, a jest jedynie ozdobnikiem. Najczęściej pozostawiam te grafiki właśnie dla małych cząsteczek. Zdarzają się grafiki, w których podane jest źródło danych wykorzystanych do stworzenia jej, ale jest to raczej rzadkość.
Co do Commons: to niestety jest bardzo częsta odpowiedź osób pochodzących z innych wiki; na Wikidanych często można przeczytać, że lepsza jakakolwiek informacja niż żadna. Wydaje się, że jedyną możliwością jest po prostu żmudne zgłaszanie tych grafik do ichniego DNU (pamiętam, że jest jakaś podstrona wikiprojektu chemicznego właśnie przeznaczona do zgłaszania do usunięcia grafik chemicznych) i opisywanie za każdym razem, co jest źle. Wostr (dyskusja) 11:19, 14 cze 2018 (CEST)

Izotopy[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Mam kilka pytań na temat artykułów o izotopach - chyba jeszcze nikt nie podjął na poważnie tego tematu.

  1. W jakiej formie powinny być artykuły o izotopach (mówię tu o izotopach bez żadnych ciekawych własności)? W postaci artykułów (Tal-204), list (Izotopy talu), rozdziałów (Tal#Tal-204), czy wystarczy to, co już jest w infoboxach?
  2. Czy jak już jest (lub będzie) jakiś artykuł o konkretnym izotopie (np. Kobalt-60), jaki infobox do niego pasuje? Bardziej {{Pierwiastek infobox}} czy potrzebne jest coś nowego na kształt en:Template:Isotope infobox?

Grawiton hej 16:21, 30 cze 2018 (CEST)

  1. Jeżeli o izotopie nie da się nic ciekawego napisać – poza faktem, że jest/jego właściwościami – to osobnego artykułu nie powinno być. Chyba najbardziej odpowiednim rozwiązaniem w ogóle dla wszystkich pierwiastków jest:
    • lista wszystkich izotopów (i pewnie raczej w formie tabelarycznej niż opisowej, przynajmniej w większości przypadków)
    • osobne artykuły o izopotach, które z jakiegoś powodu się wyróżniają (np. mają dość ważne zastosowanie)
    • sekcja w artykule o pierwiastku opisująca pokrótce izotopy danego pierwiastka i odsyłająca do odpowiedniej listy + ew. do artykułach o izotopach (jeśli istnieją)
  2. Nie ma odpowiedniego infoboksu; raczej nie byłoby korzystne dodawanie {{Pierwiastek infobox}} w takim przypadku. A czy jest potrzebny, to nie wiem – do tej pory takiego zapotrzebowania nie było, więc i infoboksu nie ma. Jeśli jest potrzebny, trzeba by było najpierw przedyskutować, jak ma wyglądać.
Wostr (dyskusja) 18:07, 30 cze 2018 (CEST)
Odkryłem, że istnieje coś takiego: Izotopy pierwiastków siódmego okresu. Trochę tłumaczenia z enwiki i pozostałe okresy też dorobię. Grawiton hej 21:21, 3 lip 2018 (CEST)
Można chyba i w tej formie, skoro już coś takiego istnieje. Tylko trzeba dobrze uźródłowić, bo podlinkowana lista jest dość słaba w tym temacie. Wostr (dyskusja) 00:09, 4 lip 2018 (CEST)

Tak z nieco innej beczki. Sądzę, że w artykułach o pierwiastkach radioaktywnych, bez choćby umiarkowanie stabilnych izotopów, powinno być *wyraźnie* podkreślone że wszelkie przewidywania stanu skupienia, temp. topnienia itp. zakładają milcząco, że taki izotop jednak się znajdzie. Np. nie sposób zrobić próbki czystego astatu o masie choćby miligrama, bo wyparowałby wcześniej. Mithoron (pedo mellon) 23:13, 3 lip 2018 (CEST)

  • A mamy takie przypadki? Tzn. takie, gdzie są tego rodzaju dane bez dopisku np. „przewidywane” itp.? Wostr (dyskusja) 00:09, 4 lip 2018 (CEST)

W międzyczasie utworzyłem artykuł Izotopy pierwiastków pierwszego okresu (miało być na wczoraj). Grawiton hej 22:29, 5 lip 2018 (CEST)

    • @Wostr Chodzi mi o to, że „przewidywane” nie jest zbyt precyzyjnym określeniem. Np. w Roentgen (pierwiastek) jest co kawałek "przypuszczalnie", "powinien" ale nie jest w ogóle wspomniany problem z emisją ciepła a jedynie szybkość rozpadu vs czas potrzebny na badanie, a i to na końcu. Myślę że dobrze by było stwierdzić kiedy faktycznie można by np. zobaczyć jego kolor. Mithoron (pedo mellon) 22:19, 6 lip 2018 (CEST)

Fluorescencja a fosforescencja, zła definicja[edytuj kod]

Status: niepodjęte
Wątek założony przed: 21:02, 26 sie 2018 (CET)

Zjawisko uznaje się za fluorescencję, gdy po zaniku czynnika pobudzającego następuje szybki zanik emisji w czasie około 10−8 s. Gdy czas zaniku jest znacznie dłuższy, to zjawisko jest uznawane za fosforescencję.

Fluorescencja to przejście cząsteczki ze stanu wzbudzonego singletowego do stanu podstawowego połączone z emisją kwantu światła. Fosforescencja to przejście wzbudzonej cząsteczki w stan tripletowy (zabroniony zakazem Pauliego) i emisja kwantu światła połączona z przejściem cząsteczki ze stanu tripletowego do podstawowego. Długość fali światła pochodzącego z fosforescencji jest zawsze nieco dłuższa (przesunięta w stronę podczerwieni) niż dla fluorescencji. Ma to związek z przejściem wzbudzonej cząsteczki w kwantowy stan zabroniony.

Nie ma znaczenia czas życia stanu wzbudzonego.

Akwametria[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Sierotka bez źródeł.Xx236 (dyskusja) 08:57, 29 sie 2018 (CEST)

Fosforyny[edytuj kod]

Status: wykonane

Brak źródeł, bardzo krótki artykuł.Xx236 (dyskusja) 13:14, 5 wrz 2018 (CEST)

Proch chloranowy[edytuj kod]

Status: niepodjęte

W tekście artykułu występuje "do miotania szelek". Można prosić o rozszerzenie tej informacji?

Akapit z tą informacją został dodany przez IP w 2014 r. Anulowałem edycję. Michał Sobkowski dyskusja 11:35, 28 lut 2019 (CET)
Szelki to potoczne określenie konkretnych wyrobów pirotechnicznych. Ale oczywiście informacja nieuźródłowiona, więc do kosza. Jeśli nie zapomnę, to postaram się w czasie weekendu dodać jakieś informacje z zakresu tych, które zostały usunięte, na podstawie źródeł. Wostr (dyskusja) 19:32, 28 lut 2019 (CET)

nowa definicja mola od 20.05.2019[edytuj kod]

Status: niepodjęte
Wątek założony przed: 6:17, 17 maj 2019 (CET)

Zachęcam do pochylenia się nad tematem. Od 20 maja obowiązywać będzie nowa definicja mola. Polecam informację Głównego Urzędu Miar. Redefinicja SI dotyczy nie tylko tej jednostki, ale dla chemików tego dnia zmienia się wszystko.

Artykuł - Stała dysocjacji[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Widzę, że w sekcji Prawo rozcieńczeń Ostwalda było dużo zmian odnośnie założenia do upraszczania wzoru. Skoro było ich tyle to sądzę, że będą w przyszłości pojawiać się kolejne edycje np. np. niezalogowanych licealistów, którzy uczeni są w szkołach, że alfa należy przyjmować < 5%, zupełnie nie rozumiejąc przyczyny takiego uproszczenia. Powoływanie się na Bielańskiego jest drogą na skróty i skłania do myślenia, że autor artykułu ślepo przepisał z podręcznika, co skutkuje kolejnymi śmiałkami edytującymi to założenie itd. W związku z tym proponuję:

  1. na stronie Stała dysocjacji wskazać, że wyprowadzenie i wyjaśnienie założenia znajduje się na stronie "Prawo rozcieńczeń Ostwalda";
  2. na stronie Stała dysocjacji wskazać, że przyjmowana wartość alfa (0.1, 0.05, 0.01) zależy wyłącznie od pożądanej przez użytkownika wzoru/badacza/analityka dokładności (odpowiednio 10%, 5%, 1%);
  3. na stronie Stała dysocjacji dodać informację, że podstawa programowa z chemii nie przewiduje konkretnego przybliżenia jakie należy przyjąć czy to 5% czy 1% (http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20180000467/O/D20180467.pdf str. 238, 252), natomiast zasady oceniania matur wskazują tylko "odpowiednią dokładność" (https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2015/Arkusze_egzaminacyjne/2019/formula_od_2015/Zasady_oceniania/MCH-R1_1P-192_model.pdf str. 2) wiem że Wiki to nie informator maturalny, ale to może ukrócić poprawki ludzi, którzy myślą, że alfa << 1 jest źle;
  4. na stronie Prawo rozcieńczeń Ostwalda dać proste wyprowadzenie wzoru, które dowodzi, że alfa jest jednocześnie dokładnością:

    (Kdokładne - Kprzybliżone)/Kdokładne = (a^2C/(1-a) - a^2C/1)/(a^2C/(1-a)) = (a^2C-a^2C(1-a))/(1-a)*(1-a)/(a^2C) = (a^2C)(1-(1-a))/(1-a)*(1-a)/(a^2C) = /skraca się/ = 1-(1-a) = 1-1+a = a = 100*a [%] dokładności;

  5. Są trzy artykuły o tym samym: stopień dysocjacji, stała dysocjacji i prawo rozcieńczeń Ostwalda - może by to połączyć w jeden i dodać przekierowania dla wyszukań pozostałych dwóch artykułów? -- niepodpisany komentarz użytkownika Wojtek Mazi (dyskusja) 14:15, 25 cze 2019
Dziękuję za zauważenie problemu i podjęcie dyskusji, choć nie do kończ się zgadzam z przynajmniej niektórymi uwagami. Twój wstęp ("Powoływanie się na Bielańskiego jest drogą na skróty i skłania do myślenia, że autor artykułu ślepo przepisał z podręcznika") świadczy, że chyba nie bardzo rozumiesz zasady tu obowiązujące. Wikipedia jest serwisem, który relacjonuje informacje podane w wiarygodnych źródłach. A więc przekazanie, jak możliwość uproszczenia wzoru określa AB jest w pełni poprawne. Nie można wprawdzie wykluczyć, że Bielański w swojej monografii popełnił jakieś błędy, ale akurat przyjęcie, że dla α « 1 wzór Ostwalda można z małym błędem uprościć, nie budzi raczej kontrowersji i nie widzę powodu, aby to kontestować. Nie ma jednak przeszkód, aby wskazać, że inni autorzy podają inne kryteria (z podaniem źródeł).
Jeśli chodzi o niepoprawne edycje, to są one nie do uniknięcia, tak jak np. wklejanie do Wikipedii skopiowanych tekstów czy niepodpisywanie swoich wypowiedzi czterema tyldami na stronach dyskusji Wikipedii. ;->
A teraz po kolei:
Ad. 1: Przecież link do prO jest podany. Wystarczy kliknąć.
Ad. 2: Wyliczenie, jaki błąd popełnia się we wzorze uproszczonym w stosunku do pełnego, to proste operacje matematyczne, więc wg mnie spokojnie możesz uzupełnić hasło o takie informacje nawet bez podania źródeł.
Ad. 3: Skrajny polonocentryzm. Polskie podstawy programowe nie mają żadnego znaczenia dla opisywania stałej dysocjacji w encyklopedii. Anulowanie kilku błędnych edycji nie jest problemem. Ewentualnie można coś na ten temat napisać w formie uwagi.
Ad. 4. Wątpię, aby takie wyprowadzenie powstrzymało uczniów od poprawek, ale też nie zaszkodziłoby (choć mam pewne wątpliwości, czy nie byłby to WP:OR).
Ad. 5. IMHO to nie najlepszy pomysł, to są jednak odrębne pojęcia, które powinny być osobno zdefiniowane w encyklopedii. Michał Sobkowski dyskusja 22:53, 25 cze 2019 (CEST)

mieszanina wybuchowa[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Cześć. Chciałem zgłosić do projektu chemia hasło mieszaniny wybuchowe. w hasle jest sporo błędów, poprawiałem część ale niestety moje zmiany zostały cofnięte (jestem przeciwnikiem wojen, dlatego zostawiam informacje tu):

1. Definicja jest zła i sprzeczna z dqlszą częscią hasła, zawiefa babol językowy: "jest sporządzana" a w dalszej części jest informacja o mieszaninach tworzących się przypadkowo (czyli nie mieszaninach bo nikt ich nie sporządza).

2. lepsza topliowość?? topliwość to cecha mw polegająca na tym że temperatura topnienie jest mniejsza niż temp. rozkładu. ale w czym lepsza jest lepsza topliwość? może chodzi o niższą temp. topnienia lub mniejsze ciepło topnienia?? dla mnie kolejny babol językowy.

3. azotan amonowy

4. mieszanina wodoru i tlenu nie materiałem wybuchowym a przynajmniej nie zawsze jest zdolna do wybuchu, (podobnie jak Al z powietrzem) ponieważ w reakcji spalania powstaje mniej produktów gazowych niż jest substratów (dopiero w dużych objętościach ciepło reakcji podgrzewa powstające produkty lub azot atmosferyczny i powstaje jakieś konkretne ciepło wybuchu).

5. W 1967 Urbański stosuje słowo "wybuch" jako synonim deflagracji, detonacji lub innej gwałtownej przemiany. w encyklopedii, ale i w xxi wieku, chyba wypada stosować bardziej jednoznaczne określenia, o ile to oczywiście możliwe.

Pozdrawiam Someone in peru (dyskusja) 18:47, 16 sie 2019 (CEST)

  • Korzun jest źródłem bardzo słabym, Urbański najlepiej gdyby był uzupełniony współczesnymi pozycjami (Maranda, Cudziło, Trzciński, Włodarczyk – w niektórych pozycjach na pewno znalazło by się coś o mieszaninach wybuchowych; jak również innymi niż polskojęzyczne). Zdecydowanie brakuje wyraźnego podziału: w praktyce materiały wybuchowe są mieszaninami często z dodatkami zmieniającymi właściwości (np. flegmatyzator, substancje zapachowe), inne są mieszaninami paliwa i utleniacza (ale mas pirotechnicznych mających własny artykuł bym tutaj nie włączał), przy czym mogą to być mieszaniny celowo wytworzone, ale i tworzące się spontanicznie. Na pewno przed jutrzejszą ekspozycją nie poszerzy się hasła, a i potem niczego obiecać nie mogę – sprawy zawodowe zabierają mi zbyt dużo czasu. Wostr (dyskusja) 21:46, 16 sie 2019 (CEST)
  • Someone in peru, nie bardzo rozumiem ten wpis w kontekście "niestety moje zmiany zostały cofnięte". Zmiana Twoich edycji wyglądała tak: [1]. Jak widać, ten częściowy rewert nie dotyczy problemów, które tu zgłaszasz, więc śmiało edytuj, o żadnej wojnie edycyjnej nie może być mowy. Michał Sobkowski dyskusja 21:53, 16 sie 2019 (CEST)

@Michał Sobkowski cześć. ad2. poprawiłem "materiału o lepszej odpowiedniej topliwości" na "materiał topliwy". częściowy rewert przywrócił "lepszą odpowiednią topliwość". ad5. zmieniłem "co grozi jego wybuchem" na "co grozi jego rozkładem" częściowy rewert przywrócił wybuch. Jestem w stanie dobrze poprawić to hasło, ale na pewno trochę musiałbym zanegować Urbańskiego i Korzunia. Parokrotnie się przekonałem, że niektórzy bardzo emocjonalnie reagują na takie negowanie.Poza tym dziękuję Michale. Someone in peru (dyskusja) 19:42, 18 sie 2019 (CEST)

Someone in peru, co Ty z tą "lepszą topliwością"? W haśle była i jest "odpowiednia topliwość". Co do rozkładu vs. wybuchu - powinno być tak, jak w źródle. Jeśli Urbański podaje "rozkład", to Twoja edycja była poprawna i należy ją przywrócić, podając w opisie edycji, że tak jest w źródle. Jeśli natomiast Urbański podaje "wybuch", to wybuch powinien pozostać. Michał Sobkowski dyskusja 23:33, 18 sie 2019 (CEST)

@Michał Sobkowski ad2. niech zostanie. (mój bład. oczywiście chodziło o "odpowiednią topliwość" co Urbański używa w znaczeniu "obniżonej temperatury topnienia") ad5. niech będzie wybuch bo w Urbańskim jest "wybuch". (choć moim zdaniem tu Urbański nie doczytał lub zastosował skrót myślowy. tt=122 degC, tpobudzenia= 300 deg C. przegrzany czysty kwas pikrynowy nie powinien zdetonować, chyba że jest zanieczyszony solami (ołowiu, sodu). Napisałem "nie doczytał" ponieważ informacje za Smurzyńskim z 1963 roku.)Someone in peru (dyskusja) 12:34, 19 sie 2019 (CEST)

Enoate/Ynoate ester, enoic/ynoic acid[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Ma ktoś pomysł, w jaki sposób najlepiej to przetłumaczyć? Ester enonianowy/ynonianowy, kwas enowy/ynowy? Łącznie obie grupy można określić jako estry α,β-nienasyconego kwasu (karboksylowego), kwasy (karboksylowe) α,β-nienasycone. Ale obie podgrupy? Wostr (dyskusja) 16:26, 1 lis 2019 (CET)

  • @Wostr niestety tego typu nazewnictwo nie weszło do języka polskiego w publikacjach naukowych, tłumaczenie musi być opisowe. BTW, dlaczego tylko α,β-nienasyconego? KamilK7 20:35, 5 lis 2019 (CET)
    „BTW, dlaczego tylko α,β-nienasyconego?” — jest to część klasyfikacji wg ChEBI. W taki sposób postanowili podzielić grupę kwasów/estrów α,β-nienasyconych. Oczywiście ogólnie można by było rozszerzyć definicję do prostych kwasów karboksylowych/estrów zawierających wiązanie wielokrotne dalej od grupy karboksylowej/estrowej, teoretycznie nawet do wszystkich związków zawierających wiązanie wielokrotne pomiędzy atomami węgla i grupę karboksylową/estrową. Jednak w tym drugim przypadku zupełnie nie miałoby to sensu (po co klasyfikować w taki sposób bardzo rozbudowaną strukturalnie/funkcjonalnie cząsteczkę, która akurat ma wiązanie wielokrotne gdzieś na jednym końcu i grupę karboksylową na drugim), a w pierwszym nie można w prosty sposób określić, co jeszcze należałoby klasyfikować w ten sposób, a co już nie (co jest jeszcze prostym kwasem/estrem, co nie; jak daleko od grupy karboksylowej/estrowej może być wiązanie wielokrotne itp. itd.). Stąd też prawdopodobnie taki układ klasyfikacji, w którym definicja jest maksymalnie prosta – tylko α,β-nienasycenie jest brane pod uwagę. Wostr (dyskusja) 20:21, 6 lis 2019 (CET)
  • Wg mnie Twoja propozycja Ester enonianowy/ynonianowy, kwas enowy/ynowy jest zgodna ze standardowymi zasadami tłumaczenia nazw chemicznych i ja bym to zastosował. Dla wielu nazw chemicznych nie ma przyjętych polskich tłumaczeń i trzeba je tworzyć na zasadzie transkrypcji chemicznej. Michał Sobkowski dyskusja 22:10, 5 lis 2019 (CET)
    Dzięki, możliwe, że właśnie tak zrobię – bo jak do tej pory każde określenie opisowe, które wymyśliłem jest tak rozbudowane, że starcza od razu za definicję. Wostr (dyskusja) 20:21, 6 lis 2019 (CET)

Planowane zgłoszenia do poczekalni[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

W najbliższym roku rozważać będę zgłoszenie do poczekalni haseł ze względu na brak źródeł i niewiele treści. Najpierw te, które liczą poniżej 500 bajtów, a szablon {Dopracować} został w nich umieszczony przed 2015. Poniżej znajduje się lista takich haseł uszeregowana od najkrótszych:

Korozja jądrowaRdzeń atomowyGlukozydazyReduktazyAdrenodoksynaPudlingarniaOdtłuszczarkaSymportPanklastytAmplikonCytokiny prozapalneOscylometriaWisfatynaAntygen nominalnyProteinoidyCoduraErytrokruorynaPółspalanieUrogastronPirożelNeurohormonyStopień suchości paryEkstrahentCekasySekwencja RGDSubstytucja rodnikowaAdaptorTellurkiPrzemysł szklarskiKanał wapniowyHeteroantygenOksyhemoglobinaŚrodek gaśniczyEumelaninaEfekt KirkeReceptory śmierciKokarcynogenPerminwarWyciszacz transkrypcjiReplikacja RNANikazyIntegraza

Ponieważ zaleca się, aby najpierw zgłosić problem do odpowiedniego wikiprojektu, niniejszym to czynię. W przypadku podstawowych terminów pewnie da się szybko znaleźć źródła (na co liczę) i nie będę musiał tych haseł zgłaszać. Sławek Borewicz, → odbiór 08:16, 26 gru 2019 (CET)

Tak jak napisałem w analogicznym wątku w Dyskusja wikiprojektu:Genetyka i biologia molekularna#Planowane zgłoszenia do poczekalni, jestem przeciwny temu pomysłowi. Michał Sobkowski dyskusja 17:05, 7 sty 2020 (CET)
Również jestem przeciwny takiemu pomysłowi. Hasła z czasów, gdy źródeł nie wymagano, powinny być zgłaszane do poczekalni, gdy ich treść budzi wątpliwości. Jeśli znalezienie źródeł jest proste, a ktoś ma czas, to lepiej uzupełnić źródła niż wstawiać do DNU. KamilK7 01:36, 8 mar 2020 (CET)

Izotopy promieniotwórcze[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Duży artykuł na ważny temat, istnieje od 2002, ale nie ma ani jednego źródła, pomimo że porusza także zagadnienia medyczne, gdzie weryfikowalność jest szczególnie ważna. ~CybularnyNapisz coś ✉ 19:05, 27 sty 2020 (CET)

Szczerze to niewielkie szanse na uźródłowienie; brak źródeł od dawna, jak w przypadku wielu artykułów chemicznych. Prędzej ktoś napisze od nowa, choć o tyle trudniejsze, że materiał z kilku dziedzin. Wostr (dyskusja) 03:26, 17 lut 2020 (CET)

Spalanie[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Ma ktoś może pomysł, w jaki sposób ogarnąć artykuły spalanie całkowite, półspalanie, spalanie niecałkowite? Tego rodzaju definicje znajdują zastosowanie głównie w nauczaniu chemii i to w konkretnym zastosowaniu przy okazji węglowodorów. Tego typu uproszczenia są oczywiście stosowane też w innym zastosowaniach (choćby przy obliczeniach termochemicznych mat. wybuchowych czy paliw), ale ani nie z takimi nazwami, ani nie sprawia to, żeby zasługiwały na osobny artykuł. Wostr (dyskusja) 03:24, 17 lut 2020 (CET)

  • Na oddzielne artykuły faktycznie się nie nadają, może po prostu wspomnieć o nich w artykule spalanie? Chrumps 20:41, 20 lut 2020 (CET)
  • Każdy to zna ze szkoły. Parę lat temu chciałem poprawić te hasła zgodnie z jakimiś solidniejszymi źródłami, ale nic nie znalazłem. Propozycja Chrumpsa nie jest zła. Przerobić na przekierowania do spalania, a tam podać, że są takie pojęcia w dydaktyce chemii na poziomie szkolnym. Tylko to też należałoby jakoś uźródłowić. Michał Sobkowski dyskusja 23:24, 21 lut 2020 (CET)

Potrzeba uzupełnienia[edytuj kod]

Status: niepodjęte

Popełniłem biogram pewnej pani, dzięki której mamy znacznie mniej prasowania (przynajmniej niektórzy). Niestety, nie mogę opisać w jaki sposób tego dokonała, bo słownictwo użyte mnie przerasta (wiem, że jak tam piszą o halogenach, to nie mają na myśli lamp halogenowych, ale co?). Czy zechciałby ktoś spojrzeć w źródła (więcej w en-Wiki) i dopisać? Ciacho5 (dyskusja) 10:11, 24 lut 2020 (CET)

Kategoria:Stopy metali nieżelaznych[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Mamy artykuł Metale nieżelazne, określający technicznie takie metale jako „inne niż żelazo i stopy metali niezawierających żelaza”. Czyli stopy metali nieżelaznych to stopy metali innych niż żelazo i stopy stopów? - kategoria powinna więc nazywać się Metale nieżelazne, bo z definicji takie metale to również stopy. Ale na dodatek zrobił się bałagan, bo wiele stopów, np. supermaloj, jest zarówno w tej kategorii, jak i w kategorii Stopy żelaza, co jest bez sensu. W interwikach nie ma odpowiednika takiej kategorii, natomiast en:Category:Copper_alloys ma aż 36 interwiki. Może więc warto pogrupować stopy wg metali (wg ustalonych kryteriów). Jakie jest Wasze zdanie? Chrumps 20:00, 10 mar 2020 (CET)

Stopy według pierwiastka jak najbardziej. Może Kategoria:Stopy metali nieżelaznych miała być przeciwieństwem Kategoria:Stopy żelaza w momencie, gdy artykułów było mało, aby tworzyć podkategorie? Na chwilę obecną najwłaściwsze byłoby pogrupowanie po pierwiastkach i wstawienie Metale nieżelazne także do Kategoria:Stopy z usunięciem Kategoria:Stopy metali nieżelaznych. Wostr (dyskusja) 20:58, 10 mar 2020 (CET)

Ilość danych w infoboksach[edytuj kod]

Status: nowe

Parę lat temu infoboks został wyposażony w dużo pól z rodziny X. właściwość, aby nie próbować z palca wstawiać łamania linii itd. Pytanie na obecną chwilę mam takie: ile informacji powinniśmy mieć w infoboksie? Czy potrzebne nam są dane dla lepkości dla pięciu różnych temperatur itp.? Pytam w kontekście Wikidanych: uzupełniając nasze infoboksy najczęściej dodaje te same dane w Wikidanych.

  1. Czy dane powinno się ograniczyć do tych w warunkach zbliżonych do standardowych + uzasadnione przypadki (czyli albo dane, które są dostępne przy braku danych dla war. std., albo też dane, które w uzasadniony sposób mogą być przydatne: duża rozbieżność w źródłach, temperatura wrzenia pod obniżonym ciśnieniem, zwł. dla związków rozkładających się przed pkt wrzenia przy std. ciśnieniu itp. itd. + ew. dla jakiegoś hydratu, dla obu stereoizomerów)
  2. Czy też mając do dyspozycji sporo (wiarygodnych) danych – umieścić je w infoboksie, o ile jest na nie miejsce (por. lepkość dynamiczną i ciśnienie pary nasyconej w Alkohol benzylowy vs Anizol)

Jeśli #1, to czy należałoby odsyłać do Wikidanych, jeśli wiemy, że znajduje się tam więcej wartościowych danych niż mamy u nas w infoboksie. Por. Anizol i dane w anizol (Q312244). Dokładnej propozycji takiego odsyłacza z infoboksu do Wikidanych nie mam (bo nie wiem, czy jest to właściwa droga), ale myślałem nad informacją w jednym stałym miejscu, że w WD znajduje się więcej danych dla tej substancji (teoretycznie można by przy konkretnej właściwości w infoboksie odsyłać do konkretnej właściwości w WD, ale to chyba kupa żmudnej i niepotrzebnej roboty, a i wynik wizualny niepewny). Wostr (dyskusja) 00:42, 15 mar 2020 (CET)

Mikroanaliza[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Czy w chemii analiza kroplowa to synonim mikroanalizy, czy tylko jedna z jej metod? Nie jestem pewien, czy zawartość utworzonego przeze mnie disambiga jest prawidłowa. IOIOI2 16:39, 15 mar 2020 (CET)

IOIOI, to zdecydowanie nie synonimy, mikroanaliza jest pojęciem bardzo ogólnym, już poprawiłem. Encyklopedia PWN podaje, że dotyczy analiz poniżej 10 mg substancji, natomiast wg Hawleys Condensed Chemical Dictionary próbki są mikrogramowe. Zazwyczaj jednak pisze się o mikroanalizie nie definiując skali. Michał Sobkowski dyskusja 20:19, 15 mar 2020 (CET)

Ceruleum - Cerulean[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Ceruleum to hasło chemiczne. Natomiast jest odpowiednikiem angielskiego hasła en:Cerulean, gdzie jest to głównie hasło koloru, a drugorzędnie substancji chemicznej. W ten sposób zagubiono podstawową polską nazwę koloru "cerulean" (gdzie takie tłumaczenie występuje zwłaszcza w biologii i nazwach gatunkowych): MODRY. Albo rozbić na 2 hasła albo "ceruleum" dać jako podakapit. Chciałem wyedytować, ale są blokady.Lunar190 (dyskusja) 12:56, 3 maj 2020 (CEST)

  • @Lunar190, hasło nie jest zablokowane, edytuj śmiało, pamiętając o dodaniu źródeł, których do tej pory niestety brakowało. Jeśli czegoś nie możesz sam zrobić, to pisz tutaj, w czym problem. Samo hasło nie za bardzo jest o substancji, ani infoboksu nie ma, ani kategorii. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby rozbudować hasło w kierunku koloru z odesłaniem do nieistniejącego artykułu o pigmencie (nie mam źródeł żadnych dostępnych, nie wiem, czy to będzie tylko cynian kobaltu(II), czy mieszanina różnych związków – wtedy albo odesłanie do cynian kobaltu(II), albo do błękit ceruleum? czy jak ten pigment się nazywa?). Wostr (dyskusja) 20:10, 3 maj 2020 (CEST)

Niezałatwione zgłoszenia na stronach dyskusji[edytuj kod]

Status: trwa dyskusja

Przejrzałem pobieżnie strony dyskusji artykułów zawierających Wikiprojekt:Chemia/info. Okazało się, że na prawie 3 tys. stronach dyskusji znajdują się wpisy o brakach/błędach bądź szablony informujące o problemach z artykułem (głównie dot. martwych linków; szacuję, że odpowiadają za ok. 1-1,5 tys. wyników). Prośba – i jednocześnie propozycja – do osób, które czasem zaglądają na strony dyskusji artykułów chemicznych:

  1. jeśli jakieś zgłoszenie na stronie dyskusji jest załatwione bądź też jest błędne – prośba o wykorzystanie {{status zgłoszenia}} (najlepiej, aby każde zgłoszenie było w osobnej sekcji)
  2. jeśli jakiś wpis jest stary, dotyczy nieaktualnej wersji artykułu i jest nikła szansa, że problem może pojawić się ponownie; bądź też jeśli wpis zupełnie nie dotyczy tworzenia encyklopedii – usunąć taki wpis (i tak wszystko zostaje w historii; strony dyskusji artykułów chemicznych nie są usuwane, bo zawsze jest na nich szablon wikiprojektu)
  3. jeśli zgłoszenie jest zasadne, ale nie jest rozwiązane – oznaczyć też {{status zgłoszenia}} („niepodjęte”, „dyskusja” itp.) oraz ręcznie dodać od Kategoria:Wikiprojekt Chemia – niezałatwione zgłoszenia. Prawdopodobnie zgłoszenia stricte chemiczne będą przez większość uczestników projektu rozwiązywane bez dodawania tej kategorii, ale już np. zgłoszenia dot. aspektów medycznych mogą nie być możliwe do poprawy na szybko. Nie mamy żadnego systemu śledzenia tych zgłoszeń, a trafiam na zgłoszenia, w których ktoś zaczął działać (np. powiadomił inny wikiprojekt), ale po X latach nic nie zostało poprawione.

Nie jest to sprawa priorytetowa, raczej przy okazji edycji w danym artykule. Natomiast może przynajmniej część starych wpisów uda się uporządkować. Wostr (dyskusja) 23:18, 22 lip 2020 (CEST)

Przy okazji: trwa walka, aby liczba martwych linków w artykułach chemicznych nie przekroczyła 2 tys. Jeszcze 4 lata temu było ich prawie dwa razy mniej. Wostr (dyskusja) 23:18, 22 lip 2020 (CEST)