Kwas siarkawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nie mylić z: kwasem siarkowym.
Kwas siarkawy
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny H2SO3
Inne wzory SO(OH)
2
, SO
2
aq
Masa molowa 82,08 g/mol
Wygląd bezbarwna ciesz o duszącym zapachu dwutlenku siarki[1][2]
Identyfikacja
Numer CAS 7782-99-2
PubChem 1100[3]
Podobne związki
Podobne związki kwas sulfonowy (tautomer kwasu siarkawego)
tlenowe kwasy siarki
Pochodne sole i estry wodorosiarczyny (HSO
3
)
siarczyny (SO2−
3
)
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Kwas siarkawy (nazwa Stocka: kwas siarkowy(IV)), H
2
SO
3
nieorganiczny związek chemiczny nietrwały kwas tlenowy o słabej/średniej mocy[8][9][10].

Występowanie i właściwości[edytuj | edytuj kod]

Jest nieznany w stanie czystym i określany bywa także jako wodny roztwór dwutlenku siarki[1][2][11], jednak w roztworze takim występują liczne indywidua chemiczne, głównie różna hydraty SO
2
·nH
2
O
, a także jony H
3
O+
, HSO
3
, S
2
O2−
5
i śladowe ilości SO2−
3
. W roztworze nie wykryto natomiast cząsteczek H
2
SO
3
i przyjmuje się, że jeśli w ogóle one istnieją, to stała równowagi reakcji SO
2
·nH
2
O ⇄ H
2
SO
3
jest znacznie mniejsza od 10−9. Cząsteczki H
2
SO
3
wykryto natomiast w fazie gazowej w warunkach jonizacji w spektrometrze masowym[12].

Nasycony roztwór ma stężenie ok. 6%[2] i gęstość 1,03 g/cm3[5].

W temperaturze 0°C z roztworu wytrącają się hydraty typu klatratów o przybliżonym składzie SO
2
·6H
2
O
[12]. Z metalami tworzy solewodorosiarczyny i siarczyny; te drugie są stosunkowo trwałe i wiele z nich otrzymano w formie krystalicznej[12].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Powstawanie kwasu siarkawego:

SO2 + H2OH2SO3

Można go także otrzymać działając roztworem mocnego kwasu na siarczyny. Powstały wówczas kwas siarkawy ulega rozpadowi według równania:

SO2−3 + 2H+[H2SO3]SO2↑ + H2O

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Właściwości kwasu siarkawego:

  • nietrwały – rozkłada się podczas ogrzewania,
  • bakteriobójczy,
  • grzybobójczy,
  • ma właściwości bielące,
  • niszczy rośliny,
  • trujący,
  • silnie drażniący,
  • jest elektrolitem.

W przeciwieństwie do swoich soli, siarczynów, zastosowanie wolnego kwasu siarkawego jest znikome. W syntezie laboratoryjnej wykorzystuje się go jako środek redukujący. Stosuje się go do bielenia wełny oraz w przemyśle papierniczym.

Kwaśny deszcz to silnie rozcieńczony kwas siarkawy, który powstaje w wyniku rozpuszczania się w kroplach deszczu dwutlenku siarki, pochodzącego głównie ze spalania zasiarczonych paliw kopalnianych: węgla, gazu ziemnego oraz paliw ropopochodnych.

W warunkach laboratoryjnych kwas siarkawy można otrzymać poprzez spalanie siarki i absorpcję powstających par w wodzie, w wyniku czego powstaje niezbyt stężony roztwór tego kwasu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b R.J. Lewis, Hawley's Condensed Chemical Dictionary, John Wiley & Sons, 2007, s. 1193, ISBN 978-0-471-76865-4 (ang.).
  2. a b c Pradyot Patnaik, Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, s. 902–903, ISBN 0-07-049439-8.
  3. Kwas siarkawy (CID: 1100) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  4. a b Małgorzata Galus: Tablice chemiczne. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2008, s. 170–171. ISBN 978-83-7350-105-8.
  5. a b Kwas siarkawy (ZVG: 5670) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-12-18].
  6. a b Kwas siarkawy (nr 247626) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2011-12-18].
  7. Kwas siarkawy (nr 247626) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych (ze względu na zmianę sposobu wywołania karty charakterystyki, aby pobrać kartę dla obszaru USA, na stronie produktu należy zmienić lokalizację na "United States" i ponownie pobrać kartę). [dostęp 2011-12-18].
  8. Geoff Rayner-Canham, Tina Overton, Descriptive Inorganic Chemistry, Freeman & Co, 2010, s. 435, ISBN 978-1-4292-2434-5 (ang.).
  9. James E. House, Inorganic Chemistry, wyd. 2, Academic Press, 2013, s. 281-282, ISBN 978-0-12-385110-9 (ang.).
  10. Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 5, Warszawa: PWN, 2002, s. 362, ISBN 83-01-13654-5.
  11. Appendix E. Acidity and Basicity Constants for Weak Acids and Bases (25 °C) [w:] A. Blackman i inni, Chemistry, John Wiley & Sons Australia, Ltd., 2012, ISBN 978-1-74246-707-8 (ang.).
  12. a b c Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw, Chemistry of the Elements, wyd. 2, Oxford–Boston: Butterworth-Heinemann, 1997, 700, 717−719, ISBN 0-7506-3365-4.