Grzegorz Aleksander Ghica (zm. 1777)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grzegorz Aleksander Ghica
hospodar Mołdawii
Okres panowania od 1764
do 1767
Poprzednik Grzegorz Callimachi
Następca Grzegorz Callimachi
hospodar Wołoszczyzny
Okres panowania od 1768
do 1769
hospodar Mołdawii
Okres panowania od 1774
do 1777
Następca Konstantyn Moruzi
Dane biograficzne
Data śmierci 12 października 1777

Grzegorz Aleksander Ghica III (Grzegorz Ghica III, rum. Grigore III Ghica; zm. 12 października 1777) – hospodar Mołdawii w latach 1764-1767 i 1774-1777 oraz hospodar Wołoszczyzny w latach 1768-1769 z rodu Ghica.

Był bratankiem hospodara wołoskiego i mołdawskiego Grzegorza Ghica II. Jego ojciec Aleksander został ścięty w 1741 z rozkazu sułtańskiego. Mianowany na stanowisko hospodara Mołdawii w 1764 był typowym przedstawicielem hospodarów fanariockich otaczających się Grekami, podejmował jednak działania w celu unowocześnienia kraju. Odmawiał posiadaczom ziemskim podniesienia maksymalnego wymiaru pańszczyzny dla chłopów, a w 1766 wręcz zmniejszył ilość dni pańszczyzny. W tym samym roku przeprowadził też reformę szkoły wyższej w Jassach unowocześniając program jej nauczania (przy okazji jednak jako jedyne języki wykładowe wprowadzając grecki i francuski.

Podczas pierwszego panowania Grzegorza w Mołdawii nawiązał on kontakty z Rosją, planującą ekspansję na terenie księstw naddunajskich - został jednak przez Turków usunięty z tronu. Po wybuchu wojny rosyjsko-tureckiej został mianowany hospodarem wołoskim (jesień 1768), ale już w roku następnym cała Wołoszczyzna została zajęta przez wojska rosyjskie. Rosyjska okupacja księstw naddunajskich trwała aż do 1774. Wtedy dopiero wojnę zakończył traktat w Küczük Kajnardży, a Rosjanie wycofali się z Mołdawii i Wołoszczyzny. Grzegorz został wówczas ponownie hospodarem mołdawskim. Rok później, w 1775 Turcja zdecydowała się odstąpić Austrii (jako "podziękowanie za neutralność" podczas wojny z Rosją) Bukowinę, północną część Mołdawii. Wywołało to oburzenie w Mołdawii, do protestów przyłączył się także i Grzegorz. To, oraz niechęć bojarów do hospodara i ich intrygi na dworze sułtańskim wywołało efekt w postaci zamordowania Grzegorza z rozkazu tureckiego. Został pochowany w Jassach.

Literatura: J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.