Hołdunów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Lędzin Hołdunów
Dzielnica Lędzin
Ilustracja
Widok na osiedle „domków fińskich” i kościół Chrystusa Króla w Hołdunowie
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat bieruńsko-lędziński
Miasto Lędziny
Data założenia 1770
W granicach Lędzin 1991
Tablice rejestracyjne SBL
Położenie na mapie Lędzin
Mapa lokalizacyjna Lędzin
Hołdunów
Hołdunów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Hołdunów
Hołdunów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Hołdunów
Hołdunów
Ziemia 50°08′51,922″N 19°08′12,980″E/50,147756 19,136939
Portal Portal Polska

Hołdunów (niem. Anhalt) – dzielnica Lędzin położona w północno-wschodniej części miasta.

Historia dzielnicy[edytuj]

Centrum dzielnicy, ulica Hołdunowska

Hołdunów został założony jako wieś w 1770 r. przez 300 kalwinów, byłych mieszkańców wsi Kozy, którzy represjonowani i prześladowani religijnie w Rzeczypospolitej[1] przenieśli się na pruski (wtedy) Śląsk. Uciekinierzy założyli wieś nazwaną Hołdunów (Anhalt) na cześć dynastii książąt pszczyńskich[2].

I połowa XIX w. była okresem największego rozwoju gospodarki wydobywczej węgla kamiennego w rejencji opolskiej. W 1842 r. zarządca kopalni węgla kamiennego w Pszczynie nadsztygar Brucker znalazł na terenie między wsią Lędziny a kolonią Anhalt pokład węgla grubości 3 metrów. W 1843 r. na terenach tych powstała kopalnia pol. tłum. „Radość Henryka”, na cześć panującego wówczas w Pszczynie Jana Henryka Hochberga.

20 sierpnia 1920 r. w czasie II powstania śląskiego część wsi została spalona przez polskich powstańców w trakcie walk w bliżej niewyjaśnionych okolicznościach[2]. Według polskich źródeł[3][4], w tym książki Jana Ludygi-Laskowskiego[4], wydanej w 1925 r. i wznowionej w 1973 r.[5], w Hołdunowie doszło do bitwy powstańców śląskich ze znajdującymi się w tej wsi zorganizowanymi i uzbrojonymi Niemcami, a według niemieckich źródeł powstańcy napadli na bezbronną i niestawiającą oporu wieś, po czym w akcie zemsty ją spalili[2]. Również Marek Czapliński, który powołuje się na niemieckie źródło[6], podaje, że wieś spalono w akcie zemsty, ponieważ była w dużej mierze zamieszkała przez Niemców[7]. Wkrótce po spaleniu wsi odwiedził ją Wojciech Korfanty, który przeprosił za jej spalenie i obiecał pomoc finansową na jej odbudowę[2].

W 1921 r. podczas plebiscytu we wsi oddano 294 głosy za Niemcami i 76 za Polską[8].

W okresie międzywojennym była to jedna z jedynie 4 gmin w górnośląskiej (pruskiej) części województwa śląskiego gdzie protestanci stanowili większość mieszkańców (70,6% w 1933)[9].

Po II wojnie światowej w powiecie pszczyńskim została utworzona gmina zbiorowa Lędziny, z siedzibą urzędu w Lędzinach, w której skład weszły jako gromady: Lędziny, Hołdunów i Smardzowice. W 1951 r. zlikwidowano gminę Lędziny, a utworzono gminę Hołdunów z siedzibą w Lędzinach. W 1955 r. Hołdunów i Lędziny zostały przekształcone w oddzielne osiedla, które połączyły się w jedno duże osiedle 15 września 1961 r. W 1975 r. Lędziny, Hołdunów oraz Goławiec, Górki i Smardzowice zostały przyłączone do Tychów i znalazły się w obszarze województwa katowickiego. 2 kwietnia 1991 r. Lędziny ponownie uzyskały prawa miejskie, wtedy to do miasta włączono także Hołdunów, Goławiec, Górki, Smardzowice i Świniowy.

Charakterystyka dzielnicy[edytuj]

W Hołdunowie występuje mieszana zabudowa: oprócz niskich bloków (do czterech pięter) oraz domów jedno- i wielorodzinnych występuje tu unikatowa zabudowa domów jednorodzinnych tzw. „domków fińskich”. Przez Hołdunów przebiega szlak Hołdunowski: wiodący od strony Ławek (dzielnica Mysłowic) przez Hołdunów w kierunku Imielina.

Ważniejsze instytucje[edytuj]

Swoją siedzibę ma tutaj ewangelicka parafia pw. Świętej Trójcy, a także katolicka parafia pw. Chrystusa Króla.

Przypisy

  1. A. Malina, Ewangelickie tradycje Hołdunowa, Didache, Katowice 2004.
  2. a b c d Bartosz Wieliński: Niemcy mordowali, Polacy podpalali. Gazeta Wyborcza, 2011-08-20. [dostęp 2011-08-21].
  3. Encyklopedia Powstań Śląskich, red. Franciszek Hawranek [i in.], Opole 1982, s. 104, 114, 173.
  4. a b Jan Ludyga-Laskowski, Zarys historii trzech powstań śląskich 1919–1920–1921, Warszawa-Wrocław 1973, s. 174.
  5. Jan Ludyga-Laskowski, op. cit., s. 54.
  6. M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, wyd. 2 popr., Wrocław 2007, s. 397, 639, ISBN 978-83-229-2872-1.
  7. M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, Wrocław 2002, s. 361, ISBN 83-229-2213-2.
  8. Wyniki plebiscytu w powiecie pszczyńskim.
  9. Henryk Czembor: Ewangelicki Kościół Unijny na polskim Górnym Śląsku. Katowice: 1993, s. 45. ISBN 83-85572-05-X.

Bibliografia[edytuj]

  • Encyklopedia Powstań Śląskich, red. Franciszek Hawranek [i in.], Opole 1982.
  • Jan Ludyga-Laskowski, Zarys historii trzech powstań śląskich 1919–1920–1921, Warszawa-Wrocław 1973.
  • Jan Ludyga-Laskowski, Materiały do historii powstań górnośląskich. Tom I. Rok 1919-1920, Katowice 1925.