Język tabasarański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Табасаран чIал
Obszar Federacja Rosyjska (Dagestan), Azerbejdżan
Liczba mówiących 96–98 tys.
Pismo/alfabet zmodyfikowana cyrylica
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
UNESCO 2 wrażliwy
Ethnologue 5 rozwojowy
Kody języka
ISO 639-2 cau
Kod ISO 639-3 tab
IETF tab
Glottolog taba1259
Ethnologue tab
GOST 7.75–97 таб 635
WALS tbs
SIL TAB
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Słownik języka tabasarańskiego
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język tabasarański (nazwa własna Табасаран чIал) – jeden z języków kaukaskich, używany przez Tabasaranów w południowym Dagestanie oraz w północnym Azerbejdżanie. Należy do zespołu samurskiego (tzw. języki lezgińskie), tworzącego podgrupę wśród języków dagestańskich w grupie północno-wschodniej (nachsko-dagestańskiej) języków kaukaskich.

Język ten używany, według różnych szacunków, przez ok. 95 tys. osób (1995 r.) do nawet 132 tys. (według spisu powszechnego, przeprowadzonego w 2000 r., który czasami jest kwestionowany jeśli chodzi o metodologię oraz możliwe przekłamania wyników, ze względu na pomijanie drobniejszych narodów i języków).

Język tabasarański wyróżnia się rekordową liczbą przypadków, których, według niektórych źródeł, ma być aż 45, jak również używaniem rzadkiego fonemu: [ɢ].

Wyróżnia się dwa dialekty języka tabasarańskiego: północny i południowy, który stał się podstawą współczesnego języka literackiego. Początki piśmiennictwa w języku tabasarańskim sięgają XVII w., kiedy to zaczęto zapisywać alfabetem arabskim, teksty przeznaczone głównie do celów religijnych. W późniejszym czasie (XVIII–XIX w.) sporadycznie zapisywano także tabasarańskie teksty niereligijne, takie jak np. pieśni ludowe, jednak w związku z niewielkim stopniem alfabetyzacji Tabasaranów teksty te nie były szeroko rozpowszechnione. Ponadto znaczną część twórczości zapisywano w lepiej rozwiniętych językach literackich, arabskim i azerskim. Prace nad stworzeniem współczesnego tabasarańskiego języka literackiego rozpoczęto w latach trzydziestych XX w. Początkowo, od 1932 r. był on zapisywany łacinką, później jednak (1938 r.), na mocy decyzji władz sowieckich wprowadzono jako obowiązujący alfabet cyrylicę, opartą na rosyjskiej. Dziś jest to jeden z lepiej rozwiniętych literackich języków Dagestanu. W języku tabasarańskim ukazuje się prasa codzienna, książki (literatura piękna, dzieła naukowe), pod koniec lat 90. XX w. rozpoczęto nawet przekład Biblii na tabasarański.

Oprócz swego własnego języka, większość Tabasaranów zna także rosyjski, jako język urzędowy Federacji Rosyjskiej, w Azerbejdżanie także język azerski.

Alfabet[edytuj | edytuj kod]

А а Аь аь Б б В в Г г Гъ гъ Гь гь Д д
Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Къ къ
Кь кь КӀ кӀ Л л М м Н н О о П п ПӀ пӀ
Р р С с Т т ТӀ тӀ У у Уь уь Ф ф Х х
Хъ хъ Хь хь Ц ц ЦӀ цӀ Ч ч ЧӀ чӀ Ш ш Щ щ
ъ ы ь Э э Ю ю Я я Ӏ '

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]