Jerzy Grobicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Grobicki
Ilustracja
Jerzy Grobicki (1927)
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 4 stycznia 1891
Piastów k. Grójca
Data i miejsce śmierci 22 września 1972
Toronto
Przebieg służby
Lata służby od 1906
Siły zbrojne cesarska i królewska Armia
Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Trzech Gwiazd III klasy (Łotwa)
Jerzy Grobicki w stopniu majora (przed 1934)

Jerzy Grobicki (ur. 4 stycznia 1891 w majątku Piastów, zm. 22 września 1972 w Toronto) – oficer kawalerii cesarskiej i królewskiej Armii, Wojska Polskiego II RP i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, mianowany generałem brygady przez władze RP na uchodźstwie, uczestnik walk o niepodległość Polski w I i II wojnie światowej oraz wojnie z bolszewikami, „zagończyk”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jerzy Grobicki urodził się 4 stycznia 1891 roku w majątku Piastów koło Grójca[1], w rodzinie Aleksandra Grobickiego z Wilkowa i Jadwigi z Grobickich. Uczestniczył w strajku szkolnym i został pozbawiony prawa do matury państwowej. Kontynuował naukę w Akademii Rycerskiej w Legnicy. W latach 1906-1907 był żołnierzem Legii Cudzoziemskiej. W 1908 roku, jako serbski partyzant w Macedonii, walczył przeciwko Turkom.

Był słuchaczem Szkoły Oficerów Kawalerii w Akademii Wojskowej w Wiener Neustadt. Po ukończeniu nauki został oficerem zawodowym kawalerii w armii austriackiej. Dowodził dywizjonem kawalerii w stopniu rotmistrza i był szefem sztabu c. i k. 6 Brygady Górskiej.

W Wojsku Polskim zajmował kolejno stanowiska:

24 lipca 1920 roku został szefem sztabu IV Brygady Jazdy. Od 15 sierpnia 1920 roku do 8 maja 1921 roku dowodził 1 Pułkiem Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. W tym samym roku został attaché wojskowym w Budapeszcie. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 74. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – kawalerii)[2]. W czerwcu 1924 roku został zastępcą dowódcy 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich w Bydgoszczy. Od września 1924 roku do 15 października 1925 roku był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego został przydzielony do Generalnego Inspektoratu Kawalerii w Warszawie. 1 grudnia 1924 roku awansował na podpułkownika ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 roku i 14. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[3]. Od grudnia 1926 roku dowodził 22 Pułkiem Ułanów w Brodach. 1 lipca 1928 został wybrany członkiem sądu koleżeńskiego założonego wówczas Związku Sybiraków[4]. 24 grudnia 1929 roku został mianowany pułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1930 roku i 3. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[5]. Do stycznia 1930 roku pełnił obowiązki dowódcy 6 Samodzielnej Brygady Kawalerii w Stanisławowie, a następnie kierownika katedry taktyki kawalerii w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Z dniem 16 listopada 1931 roku został przeniesiony do dyspozycji szefa Biura Personalnego M.S.Wojsk., a następnie, z dniem 1 lutego 1932 roku do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie, po czym z dniem 31 marca 1932 roku przeniesiony w stan spoczynku[6]. Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski podają, że Jerzy Grobicki w okresie od listopada 1931 do maja 1939 pełnił służbę jako attaché wojskowy w Teheranie, Stambule, Bejrucie, Atenach i Madrycie, co stoi w sprzeczności z ustaleniami Piotra Staweckiego, który nie wymienia płk. Grobickiego wśród oficerów pełniących w latach 1932-1939 funkcję attaché wojskowego. Konrad Bugajak w przypisie redakcyjnym na s. 548 wspomnień Mariana Romeyki wyjaśnia, że usunięcie płk. Grobickiego z WSWoj. i przeniesienie do rezerwy (sic!) pozostaje w bezpośrednim związku z podjęciem przez niego służby w Oddziale II SG oraz zaangażowaniem w ruchu prometejskim na polecenie Piłsudskiego.

W maju 1939 roku został przyjęty do wojska, jako oficer kontraktowy. Powierzono mu organizację i dowództwo Sieradzkiej Brygady Obrony Narodowej w Łodzi. W kampanii wrześniowej dowodził Oddziałem Wydzielonym Nr 2 10 Dywizji Piechoty w składzie Armii „Łódź”. 4 września został dowódcą Kresowej Brygady Kawalerii. Od 27 września 1939 roku do 25 sierpnia 1941 roku przebywał w niewoli sowieckiej, od 1940 był osadzony w obozie jenieckim NKWD w Griazowcu[7][8].

We wrześniu 1941 roku, po uwolnieniu z niewoli, został przyjęty do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR i wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy 5 Dywizji Piechoty w miejscowości Tatiszczewo.

  • oficer Dowództwa Wojska Polskiego na Środkowym Wschodzie I–IV.1942
  • komendant Centrum Wyszkolenia Broni i Służb w Egipcie (od V.1942 w Palestynie) IV – IX.1942
  • dowódca 6 Lwowskiej Brygady Strzelców IX.1942 – III.1943
  • oficer Dowództwa Armii Polskiej na Wschodzie III – XII.1943
  • oficer łącznikowy dowódcy II Korpusu Polskiego przy Korpusie Francuskim XII.1943 – VII.1944
  • oficer Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Wielkiej Brytanii VII.1944 – III.1945

W marcu 1945 roku został przydzielony do Dowództwa Jednostek Wojskowych na Środkowym Wschodzie. Później był attaché wojskowym przy rządzie Czang Kaj-szeka. Do 1947 roku był komendantem obozu Quassasin w Egipcie. Następnie na emigracji w Kanadzie.

Prezydent RP August Zaleski mianował go generałem brygady ze starszeństwem z 19 marca 1963 roku[9][10].

Jerzy Grobicki był żonaty z Anną Harajewicz, z którą miał syna Alexandra[11].

Opinie[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Romeyko: Kawalerzysta, zasłużony, bojowy dowódca pułku, naukowiec i historyk, typ kawaleryjskiego „zagończyka” z dużym temperamentem, należał do znanych postaci w wojsku. Karierę zaczął jeszcze podczas wojny bałkańskiej, w charakterze komitadży. W czasie wielkiej wojny służył w kawalerii austriackiej, był podczas wojny domowej nad Donem, gdzie Kozacy nadali mu tytuł „honorowego atamana”. W WP należał do antyreżimowców, z czym się zbytnio nie krył; pozostał jednak lojalnym oficerem. Mówiono, że przyczyną przejścia tego wybitnego oficera na emeryturę stał się fakt następujący: w WSWoj. w Warszawie bawiła delegacja estońskiej Wyższej Szkoły Wojennej; należało ją rewizytować. Gen. Kutrzeba wyznaczył w skład delegacji płk. Grobickiego, nakazując mu uprzednio porozumieć się z Oddziałem II Sztabu Głównego w celu otrzymania szczegółowych instrukcji. Tam poinformowano go, że ma zabrać ze sobą prezent, i sugerowano popiersie Piłsudskiego. Grobicki natomiast kupił miniaturę pomnika „dowborczyka” i wręczył ją w Tallinnie.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 98.
  2. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 157.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 732.
  4. Ze zjazdu sybiraków. „Kurier Warszawski”. Nr 181, s. 4, 2 lipca 1928. 
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 24 grudnia 1929 roku, s. 438.
  6. Dziennik Personalny MSWojsk. Nr 6 z 23.03.1932 r., s. 257 i 259
  7. Jerzy Turski: Lista jeńców z obozu w Griazowcu. W: Zdzisław Peszkowski: Wspomnienia jeńca z Kozielska. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej, 1989, s. 69. ISBN 83-85015-66-3.
  8. Lista jeńców Kampanii Wrześniowej 1939, umieszczonych w obozie w Griazowcu. raportnowaka.pl. [dostęp 2015-11-20]. s. 10.
  9. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 98 według autorów, Jerzy Grobicki został mianowany przez Augusta Zaleskiego generałem brygady ze starszeństwem z 19 marca 1965 roku.
  10. Dembiński 1969 ↓, s. 1 wg autora mianowanie Jerzego Grobickiego na generała brygady zostało ogłoszone w Dzienniku Personalnym nr 10 z 1963 roku. W tym samym dzienniku ogłoszono mianowanie na stopień generała brygady: Stanisława Lubodzieckiego (wg Kryska-Karskiego i Żurakowskiego awans z 19 marca 1945 roku), Edwarda Perkowicza (wg Kryska-Karskiego i Żurakowskiego awans z 19 marca 1963 roku), Romana Szymańskiego (wg Kryska-Karskiego i Żurakowskiego awans z 19 marca 1963 roku).
  11. Kowalski 2001 ↓, s. 194.
  12. a b c d e f Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 229.
  13. Dekret Wodza Naczelnego L. 3126 z 30 czerwca 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 28, poz. 1113

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Narcyz Klatka Wieluński Wrzesień 1939, Wydawnictwo Komandor, Wieluń-Gdynia 2006, ​ISBN 83-912842-0-4​.
  • Zdzisław Kowalski: Szablą i piórem. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 na łamach polskich periodyków wojskowych. Warszawa: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001. ISBN 83-7174-856-6.
  • Kryska-Karski Tadeusz i Żurakowski Stanisław, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991,
  • Leżeński Cezary i Kukawski Lesław, O kawalerii polskiej XX wieku, Zakład naukowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 1991, ISBN 83-04-03364-X, s. 67,
  • Pindel Kazimierz, Obrona narodowa 1937-1939, Warszawa 1979, ISBN 83-11-06301-X,
  • Koral Marian, Biogram płk. dypl. Jerzego Grobickiego zmarłego 22 września 1972 r. w Toronto, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 4 (63) z 1972 r., s. 358,
  • Romeyko Marian, Przed i po maju, Wydawnictwo MON, Warszawa 1983, wyd. III, ​ISBN 83-11-06884-4​, s. 548,
  • Stawecki Piotr, Attaché wojskowi Drugiej Rzeczypospolitej, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” Nr 2 (202) z 2004 r., ss. 107-138,
  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991, s. 384. ISBN 83-11-07836-X.